- پايگاه اطلاع رساني كشاورزي ايران - http://agna.ir -

ایجاد ۱۲۵ هزار هکتار کشت گلخانه ای، رویای دست نیافتنی سند چشم انداز ۲۰ ساله

 

ایجاد ۱۲۵ هزار هکتار کشت گلخانه ای، رویای دست نیافتنی سند چشم انداز ۲۰ ساله

 

مولود غلامی

صنعت گلخانه داری یکی از صنایع مهم با درآمدزایی بالا برای بخش کشاورزی محسوب می شود. این صنعت نو و البته اقتصادی و پول ساز در کشورهای پیشرو و پیشرفته حتی در مقیاس کوچک نیز برای صاحبانش درآمدزایی مطلوبی ایجاد می کند. در کشور ما با توجه به پیشینه ساخت و ایجاد نخستین گلخانه که به ۵ دهه پیش می رسد، یک صنعت مهجور مانده است. گرچه توصیه و تاکید دولت ها همواره بر ایجاد شهرک های گلخانه ای بوده اما گلخانه داری در ایران به یک صنعت نیمه تعطیل و ورشکسته تبدیل شده است.

بر اساس سند چشم انداز ۲۰ ساله تا افق ۱۴۰۴ ، دولت ها موظف شده اند ۱۲۵ هزار هکتار گلخانه در کشور ایجاد کنند. این رقم چشمگیر و البته رویایی برای کشوری که ۵ برنامه پنج ساله توسعه ای را در خوشبینانه ترین حالت تا ۱۵ درصد به اجرا رسانده، بسیار دور از ذهن می نمود. چنانچه پس از گذشت ۱۱ سال از اجرای سند چشم انداز ۲۰ ساله، طبق آمارهای موجود، کمتر از ۱۳ هزار هکتار گلخانه در شهرک های گلخانه ای و یا به صورت خصوصی و انفرادی اجرا شده است. به بیانی دیگر با گذشت بیش از نیمی از زمان تعیین شده حدود ۱۰ درصد از برنامه به اجرا رسیده است. صرف نظر از اینکه بخشی از شهرک های گلخانه ای و گلخانه های انفرادی به دلایلی از ادامه کار و تولید بازمانده و متروکه و بدون استفاده اند. بقیه هم که سرپا هستند با مشکلات و چالش های فراوانی دست به گریبانند و کورسوی چراغ بسیاری از گلخانه های کشور در حال خاموشی است.

در بیان دلایل شکست طرح ایجاد و توسعه گلخانه ها در کشور می توان به چند نکته مهم و کلیدی اشاره کرد؛

یکم: مکان یابی و جانمایی نادرست و غلط. ایجاد گلخانه در مناطق سردسیر و کوهستانی مانند همدان که سرمای تا ۲۰ درجه زیر صفر را هم در زمستان تجربه می کنند آن هم برای تولید گوجه فرنگی و خیار، نشان می دهد هیچ گونه جانمایی کارشناسی برای ساخت شهرک های گلخانه ای انجام نشده و تنها صِرف اجرای آن و صَرف بودجه اختصاص داده شده، مهم بوده است.

دوم: تجهیزات نامناسب و غیر کارشناسی برای گلخانه هاست که باز هم بدون توجه به اقلیم و آب و هوای مناطق، بیشتر گلخانه ها با یک سیستم و روش تکراری ایجاد شده و بهره وری در آنها به پایین ترین میزان می رسد.

سوم: آموزش گلخانه داران، بسیاری از گلخانه داران ما از تکنولوژی روز، فناوری های نوین و حتی نهاده های مناسب و مطلوب برای تولید بیشتر، کاهش هزینه ها و افزایش کیفیت محصول آگاهی ندارند و سازمان های دولتی و بخش های خصوصی نیز کمکی به آنها در این زمینه نمی کنند.

چهارم: نبود بازار فروش برای محصولات تولید شده، در این زمینه به دلیل گستردگی و تنوع اقلیمی در کشور، گاهی همزمان با ورود محصولات گلخانه ای به بازار، محصولات مناطق گرمسیری نیز روانه بازار می شوند. افزایش عرضه بر قیمت بازار تاثیر می گذارد و کاهش قیمت ها را در پی دارد. این موضوع دیگر به سوژه تکراری بخش کشاورزی تبدیل شده است.

پنجم: نبود صنایع تبدیلی و جانبی در شهرک های گلخانه ای، به همین دلیل ضایعات و پرت محصولات کشاورزی در کشور بیش از ۳۰ درصد است در حالی که اگر صنایع تبدیلی و فراوری در کنار شهرک های گلخانه ای ایجاد می شد، ارزش افزوده و بهره وری بالایی برای بخش به همراه داشت.

در مجموع عوامل گفته شده در کنار عوامل دیگری مانند بهره سنگین تسهیلات، ریسک پذیری بالای بخش کشاورزی، چالش های بیمه ای برای محصولات کشاورزی و همچنین نبود حمایت های دولتی از این بخش، باعث افزایش هزینه های تولید شده و محصولات مرغوب گلخانه ای را نیز غیر قابل رقابت در بازارهای جهانی می کند.

با این همه وزارت جهاد کشاورزی همچنان سیاست توسعه گلخانه و محصولات گلخانه ای را دنبال می کند و محمود حجتی در یکی از نشست های اخیرش در میانه بهمن ماه، بر توسعه کشت گلخانه ای متناسب با اقلیم تاکید کرده است. این موضوع نشان می دهد وزارت جهاد کشاورزی و شخص وزیر نیز چشم اسفندیار توسعه کشت گلخانه ای را به خوبی شناخته اند. بی تردید توسعه این بخش در وهله نخست و با توجه به اقلیم ایران، مشروط به جانمایی های درست و کارشناسی شده است. حال باید دید وزارت جهاد کشاورزی در اندک زمان باقی مانده از عمر دولت چه برنامه هایی برای دستیابی به سند چشم انداز ۲۰ ساله و رسیدن به ۱۲۵ هزار هکتار گلخانه در کشور دارد؟!

 

[1] [2] [3]