• شماره خبر : 4149۲۵ ۹۷
  • تاریخ انتشار : پنج شنبه, ۲۵ تیر
  • این صفحه را چاپ کن
  • كنفرانس جهاني OIE درباره كاهش تهديدات زيستي

    عوامل بيماري هاي حيواني، از جمله آنهايي كه قابل انتقال به انسان هستند

    دكتر سيد شهرام ميرزماني

    كنفرانس جهاني OIE درباره كاهش تهديدات زيستي

    “ايجاد همكاري موثر نظام هاي بهداشتي و امنيتي سراسر جهان”

    پاريس، فرانسه – 30 ژوئن تا 2 جولاي 2015

    مقدمه

    عوامل بيماري هاي حيواني، از جمله آنهايي كه قابل انتقال به انسان هستند، اين ظرفيت را دارند به طور تصادفي از آزمايشگاه ها فرار و نشت نمايد و يا به عنوان سلاح هاي زيستي به دليل پيامدهاي گسترده اقتصادي، بهداشتي و اجتماعي و دسترسي به توانايي هاي بالقوه آنها استفاده شوند. كشورهايي كه تشكيلات دامپزشكي خوبي دارند به بهترين وجه براي شناسايي و پاسخ سريع به تمام طغيان بيماري هاي حيواني چه آنهايي كه به طور طبيعي رخ مي دهند يا چه آنهايي نتيجه انتشار اتفاقي يا عمدي عوامل بيماري زا مي باشند، به منظور پيشگيري حوادث زيستي بالقوه عمل مي نمايند.

    موضوع تهديدات زيستي در شرايط امروز منطقه به ويژه درگيري كشورهاي همسايه با گروه هاي تكفيري از اهميت زيادي برخوردار است. لذا توجه به موضوع تهديدات زيستي، تدوين سند ملي كاهش تهديدات زيستي توسط كميته هاي پدافند غير عامل سازمان هاي نظام دامپزشكي، پزشكي و كشاورزي و منابع طبيعي با هدف تقويت همكاري هاي چند جانبه، استقرار نظام مراقبت زيستي (Biosurvillence)، تقويت مفهوم سلامت واحد را در دستور كار خود قرار دهند. همچنين نياز است اين سازمان ها نسبت به جلب همكاري جامعه اطلاعاتي و سازمان هاي امنيتي كشور براي تقويت سند ملي كاهش تهديدات زيستي اقدام نمايند.

    حقايق كليدي

    – 80 درصد عوامل بيماري زاي كه به طور بالقوه مي توانند با اهداف بيوتروريسمي استفاده شوند منشاء حيواني دارند.

    – 60 درصد از بيماري هاي عفوني انساني از عوامل بيماري زاي حيواني تكامل يافته اند.

    – 75 درصد بيماري هاي عفوني نوپديد انساني داراي منشاء حيواني هستند.

    – سازمان جهاني بهداشت حيوانات در حال كار است تا اطمينان پيدا نمايد كه جهان ما امن و ايمن از انتشار تصادفي و يا عمدي عوامل بيماري زاي حيواني از جمله عوامل قابل انتقال بين حيوانات و انسان مي باشد.

    – تشخيص به موقع و اوليه و واكنش سريع به طغيان بيماري هاي حيواني توسط شبكه هاي ملي خدمات دامپزشكي براي تامين امنيت بهداشتي جهان بسيار مهم است.

    تعاريف

    بحران (Disaster): موقعيت يا حادثه اي كه پاسخگويي بدان فراتر از ظرفيت هاي موجود بوده و براي مديريت و كنترل آن به درخواست كمك از محل خارج از وقوع بحران نياز است. كه عبارتند از: بحران هاي طبيعي (Natural)؛ از هم گسيختگي جدي بخشي از جامعه همراه با خسارت هاي گسترده انساني، مادي و محيطي فراتر از توان جامعه براي مقابله با آن كه مي تواند با منشاء زمين شناختي(مانند زلزله و رانش زمين)، آب و هوايي (مانند سيل و توفان)، با منشاء فشار بر آب و هوا(مانند خشكسايي و باران هاي اسيدي) و با منشاء زيستي(مانند طغيان بيماري هاي واگير انساني، حيواني و گياهي)باشد؛ بحران هاي ناشي از دخالت بشر يا ساخت انسان(Human-Made)؛ مانند جنگ، نزاع و مناقشات داخلي؛ و بحران هاي با منشاء فني (Technological) (عمدي و غير عمدي) مانند حوادث و نشت هسته اي، بيوتروريسم، سقوط هواپيما، آتش سوزي گسترده و انفجارات، تصادفات وسايل نقليه، غرق كشتي، ريزش بناها و معادن، ورود سموم به شبكه آبرساني.

    تهديد (Threat): مجموعه اقداماتي كه اهداف و ارزش هاي حياتي يك كشور را با هدف تغييرات اساسي، مورد هجوم قرار مي دهد، اطلاق مي شود و غالباً هم ريشه خارجي دارد. تهديد از سه بخش اساسي « عامل تهديد» ، « حوزه تهديد » و « موضوع تهديد» تشكيل شده است .

    خطر (Hazard): شرايطي است كه داراي ظرفيت ايجاد آسيب و بيماري به افراد، تاسيسات و تجهيزات، از بين بردن مواد يا كاهش كارآيي در انجام يك اقدام از پيش تعيين شده را داشته باشد.

    تهديد بهداشتي (Health threat): هر اقدام و فعاليتي كه عليه تضعيف وضعيت بهداشت عمومي جامعه از جمله آسيب به زير ساخت هاي بهداشتي مانند تاسيسات آب شرب، جمع آوري، تصفيه و دفع بهداشتي پسماندهاي مايع، جامد و عفوني، آلوده سازي محيط، آب و مواد غذايي با سموم و مواد شيميايي، زيستي، پرتوئي، هسته اي و انفجارات (CBRNe) و بروز و شيوع بيماري هاي واگير در جمعيت تحت پوشش و غيره بصورت طبيعي و دست ساز عمدي ويا غير عمدي انجام شود.

    رويداد بهداشتي (Health event): اتفاق يا واقعه اي است كه منجر به يك بحران شود و يا ظرفيت ايجاد يك بحران بهداشتي را داشته باشد.

    تهديدات زيستي (Bio-threats): عوامل زيستي، ارگانيسم ها و سموم آنها هستند كه مي توانند انسان، حيوانات و گياهان كشته يا ناتوان نمايند. يك رويداد زيستي انتشار طبيعي، تصادفي و عمدي ارگانيسم ها و ساير مواد زيستي و سموم آنها است كه مي تواند جمعيت هاي انساني، حيواني و گياهي را بيماري نمايند.

    ايمني زيستي (Biosafety): ايمني زيستي آزمايشگاهي اصول، فن آوري ها، و شيوه هاي مهار آلودگي شرح مي دهد كه اجراي آنها از مواجهه غير عمدي با عوامل زيستي و سموم، و يا انتشار تصادفي آنها جلوگيري مي نمايد.

    امنيت زيستي (Biosecurity): امنيت زيستي آزمايشگاهي كنترل بر روي مواد زيستي در آزمايشگاه ها را توصيف مي نمايد، كه به منظور جلوگيري از هدر رفتن، سرقت، سوء استفاده، دسترسي هاي غير مجاز، يا انتشار غير مجاز عمدي آنها انجام مي شود.

    اقدامات ايمني زيستي و امنيت زيستي پيش نياز كار و يا ذخيره سازي عوامل بيماري زا در آزمايشگاه ها مي باشد. كتابچه راهنماي OIE از آزمون هاي تشخيصي و واكسن ها براي حيوانات خشكي زي (2014) استاندارد مديريت خطرات زيستي و راهنماهاي براي ايمني زيستي و مهار زيستي ارائه داده است.

    كنفرانس جهاني OIE درباره كاهش تهديدات زيستي

    بايد اذعان داشت اين كنفرانس نقش مهمي دارد كه خدمات بهداشتي و نظام هاي مراقبت بهداشتي در كاهش تهديدات زيستي با ايجاد ساختار انعطاف پذير در برابر بيماري هاي حيوانات و بيماري ها قابل انتقال بين انسان و حيوانات ايفا مي نمايند، سازمان جهاني بهداشت حيوانات، با همكاري نزديك با سازمان جهاني بهداشت ، كنفرانس جهاني كاهش تهديدات زيستي را در پاريس، فرانسه از 30 ژوئن تا 2 جولاي 2015 مصادف با 9 تا 11 تيرماه 1394 برگزار خواهد كرد.

    اين كنفرانس كاهش تهديدات زيستي ، تقويت ارتباط بين حوزه سلامت و جامعه امنيتي به وسيله جلب همكاري شركاي كليدي در حوزه هاي بهداشت عمومي، بهداشت حيوانات و امنيتي؛ ارتقاي چارچوب هاي بين المللي بهداشت انسان و حيوانات به عنوان يك راهنماي كليد براي كاهش تهديدات زيستي؛ و توسعه نقشه راه با تمركز بر افزايش و هماهنگي ساز و كارهاي موجود براي كمك به دانشمندان و تقويت نظام هاي مراقبت بهداشتي را در دستور كار خدمات دامپزشكي همه 180 كشور عضو IOE قرار داده است.

    در اين كنفرانس بيش از 400 نفر از شركت كننده از جمله سازمان هاي مرتبط بين المللي، نمايندگان رسمي ملي كشورهاي عضو OIE ، كارشناسان برجسته علمي، خيرين، و ذينفعان از انجمن هاي توليد و تجارت حيوانات، بهداشت و رفاه حيوانات، بهداشت عمومي و جامعه امنيتي گردهم خواهد آمد.

    برنامه ها و عناوين

    در كنفرانس جهاني كاهش تهديدات زيستي سخنرانان كليدي در مراسم هاي افتتاحيه و اختتاميه و سخنرانان علمي در هشت نشست علمي و دو جلسه بحث و گفتگو و ارائه دهندگان مقالات پوستر پيرامون موضوعات زير نقطه نظرات خود را ارائه خواهند داد:

    ● چشم اندازها (اهميت تدوين استانداردهاي بين سازماني و بين دولت ها؛ ماهيت اورژانس هاي بهداشتي، بلاياي بيماري هاي عفوني، هم افزايي همكاري و تعامل حوزه هاي سلامت و امنيت، خطرات و منافع بيولوژي صناعي)

    ● نوآوري ها و چهارچوب هاي كاهش تهديدات زيستي (كنوانسيون سلاح هاي زيستي، قوت ها و ضعف هاي همبستگي بين المللي براي پيشگيري از توسعه و تكثير سلاح هاي زيستي، قطعنامه هاي شوراي امنيت، همكاري هاي بين المللي، سلامت واحد، برنامه هاي بين المللي مانند برنامه هشدار و پاسخ سريع WHO، دستوركار جهاني امنيت بهداشتي (GHDA) ، دفتر امور خلع سلاح سازمان ملل، برنامه مشاركت جهاني برعليه سلاح هاي كشتار جمعي)

    ● تقويت پشتيباني و حمايت از نظام هاي مراقبت بهداشتي (برنامه هاي پشتيباني از نظام هاي مراقبت، مقررات بهداشتي بين المللي (IHR)، هم افزايي نظام هاي مراقبت بهداشتي انساني (IHR) و حيواني (PVS))

    ● نظام مراقبت بهداشتي، شناسايي به موقع و پاسخ هاي سريع

    – اطمينان پيدا نمايد كه جهان عاري از بيماري ريشه كن شده باقي بماند.(تجربه ها و درس آموخته هاي جهاني ريشه كني آبله انساني و طاعون گاوي، چشم انداز تلاش هاي آينده ريشه كني بيماري ها)

    – مراقبت، شناسايي اوليه و گزارش اطلاعات بيماري(شناسايي و تشخيص تهديدات شناخته و ناشناخته،چشم انداز آينده نظام هاي مراقبت بيماري ها)

    – انعطاف پذيري در برابر خوادث و بلايا(انتشار تصادفي عوامل زيستي از آزمايشگاه، پشتيباني خدمات سلامت در حين اغتشاشات، چشم انداز آمادگي در برابر تهديدات زيستي، مانورها و تمرينات، شبيه سازي ضد تهديدات زيستي، درس آموخته ها، همكاري هاي ملي و بين المللي در شرايط اضطراري، پاسخ به حملات زيستي، نقش سازمان هاي ملي و بين المللي)

    ● موانع عمده همكاري هاي موثر براي كاهش تهديدات زيستي چيست؟ چه راهبردهاي مي تواند اين پارادايم ها يا انگاره ها را تغيير دهد؟ (بيماري هاي نوپديد و بازپديد، امنيت، بيولوژي صناعي، رهبران نسل آينده)

    ● ظرفيت سازي ، پيشرفت و آموزش

    – همكاري دانشمندان و دامپزشكان (آموزش، همكاري هاي دوجانبه مراكز دانشگاهي و سازمان هاي اداري پزشكي و دامپزشكي، آموزش مجازي دامپزشكي، آموزش اخلاق زيستي در علوم زيستي؛ برنامه دوگانه آزمايشگاهي پزشكي و دامپزشكي، انجمن هاي امنيت زيستي)

    – ظرفيت سازي آزمايشگاهي (امنيت زيستي، ايمني زيستي، آموزش و توسعه، شبكه آزمايشگاهي و پشتيباني از آزمايشگاه ها، انتقال ايمن و مطمئن مواد زيستي)

    – پشتيباني (گسترش چشم اندازها، سرمايه گذاري در نظام هاي بهداشتي و بانك جهاني و صندوق جهاني بهداشت و رفاه حيوانات)

    تهديدات طبيعي و غير طبيعي بيماري هاي عفوني

    تهديدات بيماري هاي عفوني را مي توان به طور گسترده به دو دسته، يكي، تهديدات شناخته كه وقوع طبيعي بيماري هاي عفوني است، و ديگري، تهديدات ناشناخته كه ناشي از بيماري هاي نوپديد، حوادث آزمايشگاهي، بلاياي طبيعي، و اعمال عمدي مي باشد، تقسيم كرد. علاوه بر مديريت نظام هاي بار بيماري، روزانه بهداشت دام و بهداشت انسان بايد در برابر تهديدات ناشناخته آماده باشيد. اغلب ما تنها اهميت داشتن نظام هاي بهداشتي قوي زماني كه ديگر خيلي دير شده، آگاه مي شويم، پس از آن خدمات بهداشتي براي مقابله با عواقب ناشي از يك رويداد غيرمحتمل و غير قابل پيش بيني تلاش مي نمايد.

    نمونه هاي اخير بيماري هاي عفوني نوپديد و بازپديد چرايي ناكارآمدي ما را در پيش بيني زمان و مكان نوپديدي بيماري هاي جديدي و يا مكان باز پديدي بيماري هاي موجود را نشان مي دهد. برخي از اين نمونه ها هم بر چگونه سرعت ضعيف واكنش نظام هاي بهداشتي مي تواند ظرفيت هاي بهداشتي را توان بياندازد، تاكيد دارند. اگر چه ما تنها فقط درك تعامل پيچيده عواملي كه منجر به ظهور بيماري مي شود، را آغاز كرده ايم، اما واضح است كه تغييرات آب و هوايي و تخريب محيط زيست به دست انسان ظهور تهديدات بيماري هاي عفوني را بيشتر و بيشتري را تسهيل مي نمايد.

    خدمات بهداشتي حيوانات و انسان نيز نياز است در برابر تهديدات بر مبناي واقعيت ها آماده باشند. بلاياي فيزيكي دائما به ما يادآوري مي نمايند كه چگونه رويدادهاي طبيعي (سونامي، آب و هوايي شديد، زلزله) و غير طبيعي (جنگ ها و درگيري ها و حوادث صنعتي) زيرساخت را نابود مي نمايد كه هر روز بر تحت كنترل نگه داشتن بيماري هاي عفوني تاكيد مي شود.

    به طور طبيعي وقوع هر روز عفونت ها تا حد زيادي شايع ترين علت طغيان بيماري مي باشد و بيشترين آثار را در سراسر جهان به همراه دارند. با اين حال، تاريخ به ما نشان داده كه تهديدات، كمتر محتمل و به طور بالقوه مخرب از بيوتروريسم و حوادث ​​آزمايشگاهي واقعي هستند و نبايد ناديده گرفته شوند. تا زماني كه بي ثباتي سياسي در جهان و يا يك تهديد از بازيگران غير دولتي، از جمله تروريست ها وجود دارد، اين خطر است كه عوامل بيماري زا به طور طبيعي وقوع يابند و يا عوامل بيماري زاي مهندسي شده به عنوان عوامل جنگ افزارهاي زيستي مورد استفاده قرار گيرند. اكثر عوامل بيماري زايي كه ا به عنوان عوامل جنگ افزار زيستي استفاده شده اند، و يا براي استفاده در نظر گرفته شوند، از عوامل بيماري زاي حيواني مي باشند زيرا آنها آثار و پيامدهاي شديدي بر سلامت، اقتصاد، ثبات اجتماعي و تجارت خواهند گذاشت، و به سادگي و سريع در دسترس قرار مي گيرند. رعايت ضعيف امنيت زيستي در آزمايشگاه ها احتمال اين كه عوامل بيماري زاي حيواني و عوامل بيماري هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان خطرناك به اشتباه از آزمايشگاه خارج شوند را افزايش مي دهند و همچنين به احتمال بسيار زياد اين عوامل عفوني خطرناك به طور تصادفي انتشار خواهند پيدا كرد.

    در طول قرن گذشته، تكنولوژي به ما كمك كرد تا درك بهتري از تكامل بيماري. آن را نيز ما را با ابزار بهتري براي شناسايي و كنترل بيماري را فراهم كرده است. با اين حال، پيشرفت هاي فن آوري، از جمله تحولات در زيستشناسي مصنوعي، دامنه بيشتري را براي سوء استفاده از علم ايجاد كرده اند.

    در طول قرن گذشته، تكنولوژي به ما كمك كرد تا درك بهتري از تكامل بيماري ها داشته باشيم. فناوري ها همچنين براي ما ابزارهاي بهتري براي شناسايي و كنترل بيماري فراهم آورده است. اما، پيشرفت هاي فن آورانه، از جمله تحولات در زيست شناسي صناعي، دامنه بيشتري را براي سوء استفاده از علم ايجاد كرده است.

    عوامل بيماري زاي حيواني استفاده شده به عنوان جنگ افزارهاي زيستي

    در طول تاريخ بسياري از عوامل بيماري زا به عنوان جنگ افزارهاي زيستي و يا در توسعه جنگ افزارهاي زيستي عوامل بيماري زاي حيواني به ويژه با عوامل بيماري زاي داراي ظرفيت بالقوه ايجاد بيماري هاي قابل انتقال بين حيوانات و انسان استفاده شده اند. طغيان هاي بيماري حيواني مي تواند عواقب اقتصادي و اجتماعي قابل توجهي داشته باشد زيرا آنها تاثير مستقيم بر بهره وري، اقتصاد محلي و دسترسي به بازار دارند. هزينه كنترل اين بيماري ها نيز ممكن است بسيار بالا باشد.

    عوامل بيماري زايي مانند ويروس بيماري پا و دهان، باسيل سياه زخم و ويروس تب خوكي آفريقايي به آساني در كشورهاي بومي در دسترس هستند. آنها به راحتي مي توانند از حيوانات زنده يا مرده و يا از محيط زيست و از آزمايشگاه ها (ويژه آنهايي كه با سطوح پايين تري از امنيت زيستي برخوردارند) منتقل شوند. پيشرفت ها در بيولوژي صناعي امكان بيشتر دستكاري عوامل بيماري زاي حيواني فراهم آورده و آنها را خطرناك تر از وضعيت طبيعي خود كرده است. اين وضعيت، همراه با اين واقعيت كه آنها به راحتي مي توانيد در سراسر مرزهاي غير قابل تشخيص قاچاق شوند، باعث مي شود آنها بسيار جذاب به افرادي هستند كه تمايل به ايجاد اختلال و آسيب هاي اقتصادي در كشورهايي عاري از اين بيماري شوند. دو عامل بسيار مهمي كه بايد هنگام تأمين امنيت و كار با عوامل بيماري زاي حيواني در محيط آزمايشگاهي. در نظر گرفت، ايمني زيستي و امنيت زيستي مي باشد.

    ريشه كني طاعون گاوي

    طاعون گاوي يك بيماري ويرانگر براي قرن ها بود. پس از تلاش هاي جهاني بسيار هماهنگ جهان در نهايت مي تواند عاري از طاعون گاوي توسط OIE و FAO در ماه مي 2011. اعلام شد. اين تنها بيماري دوم پس از آبله انساني است كه انسان موفقيت ريشه كن كرده است. با اين حال ذخاير ويروس طاعون گاوي در تعدادي از آزمايشگاه مانند آبله باقي مانده؛ قابليت انتشار اتفاقي و يا عمدي وجود دارد مگر اينكه ويروس هاي باقي مانده از بين بروند و يا با ايمني و امنيت زيستي بالا نگهداري شوند. به همين دليل است كه همه كشورهاي عضو OIE سه قطعنامه بيانگر تعهد بين المللي خود براي از بين بردن هر گونه ذخاير باقي مانده ويروس طاعون گاوي و يا اينكه نگهداري آنها در تعداد محدودي از تاسيسات با مهار بالاي زيستي مورد تاييد و تحت كنترل FAO و OIE با ايمني و امنيت زيستي بالا به تصويب رساندند.

    تشخيص زود و واكنش سريع به دام طغيان بيماري

    اگر بيماري هاي حيواني در اثر رويدادهاي طبيعي و يا انتشار اتفاقي يا عمدي طغيان نمايد، ساز و كارهاي تشخيص به موقع بيماري، اطلاع رساني و كنترل بسيار مشابه است. براي حفظ امنيت بيماري جهاني اين ساز و كارها بايد در تمام كشورها اعمال شود.

    خدمات دامپزشكي ، مطابق با استانداردهاي OIE برروي كيفيت و توانايي تشخيص به موقع و واكنش سريع به هر حمله بيماري، ارائه بهترين محافظت در برابر هر گونه ورود طبيعي يا عمدي عوامل بيماري زاي حيواني به جمعيت هاي حيواني و انساني موثر است..

    هنگامي كه سوء ظن وجود دارد كه يك عمل بدخواهانه يا عمدي در پشت طغيان بيماري حيواني مي باشد، مهم است كه در مورد آن در مراحل بسيار اوليه بدانند به طوري كه ساز و كارهاي پاسخ مناسب را به توان به سرعت براي جلوگيري از گسترش تصاعدي اين عوامل بيماري زا اجرا شود. با استفاده از روش هاي مدرن، كارشناسان آزمايشگاهي در آزمايشگاه مرجع OIE اغلب اولين تاييد هويت و منشاء يك عامل بيماري زا را اعلام خواهند كرد. توليد كنندگان حيوانات و دامپزشكان نقش بسيار مهمي در عنوان اولين شك به يك بيماري واگيردار در حيوانات ايفا مي نمايند. آموزش مداوم براي توليدكنندگان و دامپزشكان براي حفظ آمادگي آنها ضروري است.

    استانداردهاي بين المللي نظام هاي بهداشتي قوي

    در سطح بين المللي، سازمان بهداشت جهاني (WHO) و سازمان جهاني بهداشت حيوانات (OIE) داراي چارچوب باسابقه و قوي مقررات بهداشتي بين المللي WHO و استانداردهاي بين المللي (OIE) هستند كه كشورهاي عضو آنها تحت اين قوانين موظف اند طغيان بيماري ها را گزار نمايند، براي كنترل آنها اقدام نمايند و با ايجاد ساختار انعطف پذيري با تهديدات زيستي مقابله نمايند. اين استانداردها در سطح بين الملل به تصويب رسيد و اساس پيشگيري و كنترل جهاني بيماري هاي عفوني ، از جمله تشخيص به موقع و اوليه و واكنش سريع به رويدادهاي زيستي، و تقويت نظام هاي بهداشت حيوانات و انسان مي باشند. مطابق با استانداردهاي بين المللي اين انعطاف پذيري در برابر همه تهديدات بيماري هاي عفوني را تضمين مي نمايند زيرا ابزارها و نظام هاي مورد استفاده براي شناسايي به موقع بيماري ها و كنترل سريع آنها اگر به شكل طبيعي، تصادفي و يا عمدي اتفاق افتند، يكسان مي باشد.

    متاسفانه بسياري از نقاط جهان از نظام هاي مراقبت بهداشتي ضعيفي برخوردار هستند (يعني استانداردهاي WHO و OIE منطبق نمي باشند) و چند نمونه اخير نشان داده كه چگونه به سرعت طغيان بيماري ها مي تواند نظام هاي مراقبت بهداشتي كه مديريت ضعيف دارند و فاقد زيرساخت لازم مي باشند را تحت تاثير قرار دهد. براي مقابله با خطرات زيستي در يك شيوه پايدار، جامعه امنيتي با جامعه سلامت بايد درگير شوند، از تلاش هاي خود براي تقويت نظام هاي مراقبت بهداشتي و تقويت شبكه هاي علمي حمايت نمايند.

    هم افزايي بين حوزه سلامت و امنيت

    رابطه بين سلامت و امنيت البته يك مسير دو طرفه است. لغزش و خطا در حوزه امنيتي و يا ناآرامي هاي اجتماعي ممكن است احتمال حمله بيوتروريست ها بالقوه ويرانگر و يا يك حادثه آزمايشگاهي را افزايش دهد. از سوي ديگر، طغيان بيماري هاي عفوني ممكن است منجر به ناآرامي ها يا بي ثباتي هاي اجتماعي شود، به ويژه اگر آنها به زيرساخت هاي اجتماعي آسيب برسانند و يا دسترسي به مواد غذايي كاهش دهند ، و يا اگر آنها ترس و وحشت ايجاد نمايند.

    در حالي كه خطرات امنيتي و نگراني هاي بهداشتي ممكن است با هم تداخل داشته باشند، اين دو هميشه كاملا هم راستاي هم ديگر نيستد، بلكه لازم و ملزوم همديگر مي باشند. بنابراين، بسيار حياتي است كه حوزه هاي سلامت انسان و حيوانات با حوزه امنيتي براي ارزيابي اولويت ها و به حداكثر رساندن استفاده كارآمد از منابع با هم كاري نمايند، به طوري كه بار بيماري هاي حيوانات عفوني و بيماري ها قابل انتقال بين انسان و حيوانات با منشاء طبيعي يا غير طبيعي، مي توان كاهش داد، و هم زمان، امنيت زيستي را تقويت كرد.

    تقويت امنيت زيستي جهاني

    عوامل بيماري هاي عفوني و سموم در جمعيت حيواني و محصولات حيواني پيدا مي شوند، يك تهديد قابل توجه و جاري و مداوم براي سلامت حيوانات، اقتصاد كشاورزي، امنيت غذايي (هر دو محصول كشاورزي و حيواني)، ايمني مواد غذايي، و بهداشت عمومي مي باشد.

    بطور كلي طغيان بيماري و آلودگي هاي مواد غذايي به طور طبيعي رخ مي دهد. با اين حال، خطر واقعي همچنين اين است كه اين بيماري ها مي توانند به جمعيت هاي حساس انساني يا حيواني پس از انتشار عمدي يا تصادفي يك عامل عفوني يا سم آن معرفي شود، وجود دارد. اين تهديدات زيستي ‘غير طبيعي’ خطرات خاص به بار مي آورند زيرا ممكن است عوامل بيماري زاي مهندسي شده باشند و يا به گونه اي منشتر شوند، كه آنها بيشتر خطر ايجاد نمايند. اگر چه احتمال انتشار عمدي يا اتفاقي ممكن است نسبتا كم باشد اما تاثير آن در سطح ملي تا جهاني ممكن است فاجعه بار باشد.

    عوامل بيماري زاي حيواني ممكن است به عنوان جنگ افزارهاي زيستي و يا در بيوتروريسم استفاده شوند زيرا آنها تاثير شديد داشته باشد، ارزان، آسان براي به دست آوردن و تكثير باشند و مي تواند به آساني از طريق بازرسي هاي مرزي غير قابل تشخيص عبور نمايند. انقلاب بيوتكنولوژي بدان معني است كه گزينه هاي مهندسي عوامل بيماري زاي حيواني همزمان در حال افزايش است در حالي كه هزينه انجام اين كار در حال كاهش مي باشد. فهرست همه عوامل بيماري زاي حيواني كه به عنوان جنگ افزارهاي زيستي توسعه يافته اند و يا داراي ظرفيت استفاده با اين هدف مي باشند توسط سازمان جهاني بهداشت حيوانات (OIE) اعلام شده است.

    حيوانات خودشان نقش مهمي به عنوان حسگرهاي زيستي براي انتشارهاي اتفاقي و يا عمدي عوامل عفوني و سموم آنها و بيماري هاي نوپديد ايفا مي نمايند. همزمان نظام هاي مراقبت بيماري و اطلاعاتي بايد در محل براي تشخيص روز به روز وقوع طغيان هاي طبيعي، در داخل كشورها و در مرزهاي ملي و همچنين براي تشخيص انتشار عمدي و تصادفي بيماري ها بايد وجود داشته باشد.

    پاسخ به بيماري ها مشابه هم در مقابل عفونت هاي طبيعي، و يا انتشار عمدي يا اتفاقي اتخاذ مي شود. در مورد بيماري قابل انتقال بين حيوانات و انسان، هماهنگي پاسخ هاي بهداشت حيوانات و بهداشت عمومي ضروري است، و كنترل اغلب بهتر بر از بين بردن عوامل بيماري زا در منبع حيواني متمركز داشته باشد. تحقيقات كارشناسي انجام شده توسط مقامات بهداشتي براي تعيين علت طغيان بيماري ضروري است و آزمايشگاه هاي دامپزشكي اغلب ابتدا منبع عفونت را كشف مي نمايند. هنگامي كه سوء ظن انتشار عمدي و مخرب وجود دارد، همكاري با سازمان هاي اجراي قانون بخش مهمي از پاسخ است.

    موثرترين و پايدارترين شيوه محافظت در برابر تهديدات ناشي از انتشار عمدي و تصادفي از عوامل بيماري زاي حيواني تقويت نظام هاي بهداشتي موجود براي مراقبت، شناسايي اوليه و به موقع و واكنش سريع در مزرعه ، و براي ايمني زيستي و امنيت زيستي، در حالي كه شبكه هاي علمي پرورش است كه در جهت اهداف نوع دوستانه فعاليت مي نمايند . اين روش مزاياي جنبي متعدد براي بهداشت حيوانات، كشاورزي، بهداشت عمومي، كاهش فقر، رفاه حيوانات، و اقتصاد به همراه دارد.

    همايش وظيفه خود را بهبود بهداشت حيوانات، دامپزشكي در خدمت بهداشت عمومي (VPH) و رفاه حيوانات در سراسر جهان مي داند، سازمان جهاني بهداشت حيوانات تهديد ناشي از انتشار اتفاقي و عمدي عوامل بيماري زا حيوانات را خيلي جدي مي داند. راهبرد OIE كاهش تهديد زيستي است، كه در اينجا خيلي خلاصه، بر تقويت، ارتقاء، و توسعه توسعه ارتباط متقاطع بين نظام هاي بهداشتي موجود تمركز دارد.

    اين راهبرد با پنجمين طرح راهبردي OIE (15-2011) مطابقت دارد و از آن پشتيباني مي نمايد و بخش هاي از تمام شش اهداف آن، يعني ارتباطات بين المللي وضعيت بيماري هاي حيواني و قابل انتقال بين حيوانات و انسان در سراسر جهان ؛ توسعه و پياده سازي استانداردهاي مبتني بر علم و راهنماهاي پيشگيري، كنترل و ريشه كني بيماري هاي حيواني، از جمله بيماري ها قابل انتقال بين حيوانات و انسان؛ و ايمني تجارت بين المللي حيوانات و محصولات حيواني؛ و همچنين تعالي آزمايشگاهي؛ حصول اطمينان از تعالي علمي اطلاعات و مشاوره؛ ظرفيت سازي خدمات ملي دامپزشكي، از جمله ظرفيت هاي مراقبت و پاسخ؛ و تقويت نفوذ سازمان در قالب طرح سياستگذاري، تحقيقاتي و دولتي اعمال مي نمايد.

    منبع: حكيم مهر