• شماره خبر : 3371۲۸ ۹۷
  • تاریخ انتشار : یکشنبه, ۷ تیر
  • این صفحه را چاپ کن
  • واقعيت بيماري آنفلوانزا (influenza) چيست؟

    واژه آنفلوانزا از تب نزله اي شديد، اپيدميك و شديدا مسري در انسان كه عامل آن ويروسي مي باشد، گرفته شده است.

    كاوه اسد الهي
    دكتري تخصصي بيماري هاي پرندگان*

    واژه آنفلوانزا از تب نزله اي شديد، اپيدميك و شديدا مسري در انسان كه عامل آن ويروسي مي باشد، گرفته شده است.

    تفاوت آنفلوانزا با سرماخوردگي
    بيش از 100 سويه ويروسي عامل ايجاد سرماخوردگي هستند ويروس “راينوويروس” از خانواده “پيكورناويروس ها” عامل اصلي سرماخوردگي است. همچنين ويروس هاي ديگري نيز مثل كوروناويروس، آدنوويروس، ويروس پاراآنفلوآنزا و ويروس سين‌سيشيال تنفسي، ممكن است باعث سرماخوردگي شوند. عفونت هاي باكتريايي نيز ممكن است به سرماخوردگي اضافه شوند كه در اين صورت علائم بيماري شديدتر و دوره آن طولاني تر خواهد بود. در اين مواقع ممكن است عفونت سينوس ها (سينوزيت)، گلو (فارنژيت) يا گوش (اتيت) را درگير كند. اما آنفولانزا توسط ويروس هاي خانواده ” ارتوميكسو ويريده” ايجاد مي شود كه به سه گروه (A,B,C) تقسيم مي شوند.

    همچنين به طور معمول نشانه‌هاي آنفولانزا شديد‌تر است و بيمار اغلب نسبت به سرماخوردگي زمان بيشتري از كار باز مي‌ماند. نشانه‌هايي مانند تب، كوفتگي و درد در بدن، سر درد، خستگي، از دست دادن اشتها، سرفه‌ي خشك و گلوي دردناك يا خشك،  تهوع، استفراغ و اسهال مربوط به آنفلوانزا مي باشد.

    آنفولانزاي فصلي
    هر 3 تيپ A، B  و C ولي عمدتا A و  Bمي تواند باعث اين نوع از آنفلوانزا گردد.

    واكسيناسيون آنفلوانزاي فصلي به گروه هاي زير توصيه مي گردد.

    سالمندان، ساكنين آسايشگاهها و كاركنان آن مراكز، كاركنان حرفه هاي پزشكي و بهداشتي، كودكان زير 6 سال (بيش از 5 ماه)، مراقبين افراد پرخطر و اعضاي خانواده آنها، مبتلايان به بيماريهاي ناتوان كننده (ريوي-قلبي-كليوي-ديابت) و تضعيف كننده سيستم ايمني، زنان حامله خصوصا در سه ماهه دوم و سوم، مصرف كنندگان داروهاي كورتيكواستروئيد به مدت طولاني و افرادي كه  تحت درمان شيمي درماني قرار دارند .

    تيپ هايB  و C عمدتا محدود به انسان بوده و بر خلاف نوع A به تحت تيپ هاي مختلف تقسيم نمي شوند. از اين بين تيپB  مي تواند باعث اپيدمي هاي انساني گردد و به همين دليل در واكسن هاي آنفولانزا پلي والان فصلي از اين تيپ استفاده مي گردد ولي  قادر به ايجاد پاندمي نمي باشد.

    تيپ C حتي باعث اپيدمي هاي انساني نيز نمي گردد و تنها سبب بيماري ملايمي در انسان مي گردد.

    آنفولانزاي نوع A  هم مي تواند باعث اپيدمي و هم پاندمي هاي انساني گردد، و علاوه بر انسان مي تواند پرندگان، خوك، اسب و همينطور پستانداران دريايي را نيز مبتلا كند، گرچه امروزه شواهدي بدست آمده كه نشان مي دهد مي تواند طيف گسترده تري از حيوانات را نيز مبتلا كند.

    آنفولانزاي نوع A بر مبناي 2 پروتئين ساختاري در سطح آن به تحت تيپ هاي مختلفي تقسيم مي گردد. اين پروتئين ها هماگلوتينين (HA) ونورآمينيداز (NA) ناميده مي شوند و بر اين مبنا تا كنون 16 نوع متفاوت هماگلوتنين و 9 نوع متفاوت نورآمينيداز شناسايي شده است. به همين دليل تحت گونه¬هاي مختلفي از آنفلوانزاي تيپ A وجود دارد و احتمال وجود و يا بوجود آمدن تحت تيپ هاي جديد مي باشد.

    در رابطه با ويروس انفولانزا دو نوع تغيير آنتي ژنيك شناخته شده است.

    1.موتاسيون نقطه اي يا كوچك (Antigenic drift)
    اين موتاسيون عمدتا در تيپ هاي A وB  ايجاد مي گردد. در اين نوع موتاسيون تنها ممكن است سويه جديدي از ويروس بوجود آيد كه متعاقبا ممكن است توسط آنتي بادي هايي كه قبلا در مواجه با ويروس قبل از تغيير توليد شده اند شناسايي نگردد و باعث ايجاد بيماري گردد. به همين دليل هر ساله  مي بايست واكسن هاي جديد آنفلوانزا تهيه و استفاده گردد.

    2. تغيير آنتي ژنيك و يا جابجايي و بازآرايي ژني (Antigenic shift or Reassortment)
    اين نوع تغيير آنتي ژنيك زماني ايجاد مي گردد كه دو ويروس متفاوت آنفلوانزا همزمان يك سلول را آلوده نمايند و جابجايي ژني رخ دهد، اين ويروس جديد مي تواند باعث عفونت و بيماري شديدي در انسان گردد چرا كه تاكنون در انسان اين ويروس با خواص جديد آنتي ژنيك يا باعث عفونت نگرديده ويا براي سالها وجود نداشته و مشاهده نگرديده، از اين رو بدليل فقدان ايمني در انسان مي تواند باعث عفونت شديد و مرگ گردد، همچنين مي تواند باعث ايجاد اپيدمي ويا  پاندمي جديد با تلفات بسيار گردد.

    آنفلوانزاي مشترك بين انسان و دام (زئونوز)
    انسان همچنين مي تواند توسط ويروس هاي آنفلوانزايي (تيپ A) كه در بين حيوانات درگردش است مانند آنفلوانزاي پرندگان و آنفولنزاي خوكي نيز مبتلا گردد. ويروس هاي آنفلوانزاي حيوانات به راحتي به انسان مانند آنفلوانزاي فصلي انساني منتقل نمي گردد، اما در صورت عفونت در انسان مي تواند يك عفونت ملايم تا يك عفونت شديد و كشنده ايجاد نمايد. معمولا انسان اين گونه عفونت ها را از تماس با حيوانات آلوده  ويا محيط آلوده مي گيرد ولي در صورت كسب توانايي انتقال انسان به انسان مي  تواند سبب اپيدمي و يا پاندمي گردد.

    از اين بين آنفلوانزاي پرندگان در كشور ما (ايران) بدليل اينكه در مسير مهاجرت پرندگان مهاجر آبزي مي باشد از اهميت ويژه اي  برخوردار مي باشد.

    بيشتر ويروس هاي آنفلوانزاي پرندگان باعث بيماري در انسان نمي گردند. دراين ميان تحت تيپ H5N1 از اهميت زئونوتيك بيشتري برخوردار مي باشد. اين ويروس قادر به ايجاد آنفلوانزاي فوق حاد و شديدا واگير در پرندگان بخصوص پرندگان اهلي مي باشد. مخازن اين ويروس عمدتا پرندگان آبزي مهاجر بوده كه مي توانند باعث آلودگي پرندگان خانگي و طيور محلي گردند و متعاقبا طيور صنعتي.

    ويروس آنفلوانزاي پرندگان در اثر تماس مستقيم با مدفوع، خون، ترشحات تازه مجاري تنفسي پرندگان بيمار و محيط آلوده مي تواند انتقال يابد با اين حال ندرتا باعث ايجاد آلودگي در انسان مي گردد، اما در صورت انتقال متاسفانه ميزان مرگ و مير آن بالا بوده و بيش از نيمي از مبتلايان جان خود را از دست مي دهند. با اين حال خوشبختانه اين بيماري در وهله اول عمدتا يك بيماري شغلي محسوب مي شود و عمدتا دامپزشكان، كاركنان كشتارگاه¬ها، حمل و پخش فراورده هاي طيور، شكارچيان پرندگان و فروشندگان پرندگان زينتي در معرض خطر مي باشند، گرچه در مناطق روستايي نيز بدليل تماس مستقيم و مكرر با پرندگان آلوده نيز احتمال وقوع بيماري بسيار بالاتر از مناطق شهري مي باشد.

    در وهله دوم ساير گروه هاي حساس  شامل افراد در معرض خطر ذكر شده به بيماري آنفلوانزاي انساني و فصلي بوده. متاسفانه واكسني براي اين بيماري بطور تجاري وجود ندارد با اين حال به همه گروه¬هاي در معرض خطر توصيه مي گردد كه واكسن آنفلوانزاي فصلي را دريافت نمايند، چرا كه شخصي كه مبتلا به نوع انساني ويروس است،‌ شانس بيشتري براي ابتلا به آنفلوانزاي مرغي را دارد و در اين حال خطر جهش و بازآرايي ژني بدليل عفونت همزمان با آنفلونزاي انساني و مرغي نيز بيشتر مي باشد. آنفلوانزاي پرندگان از طريق مواد غذايي پخته شده بدليل حساسيت بالاي ويروس آنفلوانزا به گرما ني تواند انتقال يابد و تا كنون شواهدي كه نشان دهد شخصي بدنبال مصرف مرغ و يا فراورده هاي آن كه بطور كامل پخته شده دچار اين بيماري يا عفونت گرديده وجود ندارد، حتي در مواردي كه آن غذا پيش از پختن حاوي ويروس بوده. تنها خطر زماني مي تواند اتفاق افتد كه ماده غذايي پخته شده پس از پختن توسط ساير مواد خام دوباره آلوده گردد.

    روش هاي پيشگيري و كنترل آنفلوانزاي پرندگان

    1.خودداري از مصرف گوشت و تخم پرندگان بصورت خام يا نيم پز

    2. شستشوي دستها با آب و صابون

    3. تهيه گوشت پرندگان از مراكز مجاز بهداشتي

    4. استفاده از دستكش هنگام تميز و قطعه قطعه كردن پرنده، و شستشوي سطوح و دستها پس از پايان كار

    5. واكسيناسيون افراد در معرض تماس با واكسن آنفلوانزاي فصلي

    6. نگهداري پرندگان اهلي در داخل قفس

    7.خودداري از تماس كودكان با پرندگان اهلي و وحشي

    8. معدوم كردن سريع كليه پرندگان تلف شده /بيمار/ آلوده و پرندگان درتماس با آنها

    9. معدوم سازي دان پرندگان تلف شده /بيمار/آلوده و عدم استفاده از تخم مرغ آنها

    10. خودداري از شكار پرندگان مهاجر، عرضه، خريد و نگهداري آنها

    11. استفاده از وسايل حفاظتي مانند ماسك و دستكش يكبارمصرف براي مشاغلي كه با پرندگان در تماس هستند.

    12. عدم استفاده از فضولات پرندگان آلوده/ بيمار/تلف شده بعنوان كود حيواني در مزارع كشاورزي بدون ضدعفوني

    13.خودداري از حضور در بازار هاي فروش پرندگان بخصوص سالمندان، كودكان، زنان باردار و افراد دچار نقصان سيستم ايمني.

    بطور كلي با وجود اينكه شانس انتقال اين بيماري به افراد معمول جامعه بسيار پايين مي باشد ولي مي بايست به بيماري آنفولانزاي پرندگان بدلايل زير توجه و اهميت بسيار نمود.

    1.ايجاد تلفات و خسارات بسيار به صنعت طيور

    2. ميزان مرگ و مير بالا در صورت ابتلاي انسان به آن

    3. خطر ايجاد پاندمي با بدست آوردن توانايي انتقال انسان به انسان حتي با ابتلاي يك انسان .

     

    * ايميل نگارنده: kaveh_parvandar@yahoo.com


    کلید واژه ها:
    ,