• شماره خبر : 32084۲۷ ۹۷
  • تاریخ انتشار : دوشنبه, ۲۱ اسفند
  • این صفحه را چاپ کن
  • پذیرش و عضویت در کنوانسیون UPOV با حفظ منافع کشاورزی ایران

    کنوانسیون UPOV که مخفف the international Union for the Protection Of new Varieties of plants (اتحادیه بین‌المللی حفاظت از ارقام بذری یا گونه های جدید تراریخته) است، در ایران نیز بر حسب ضرورتِ باید به تایید و تصویب عضویت در آن از سوی مجلس برسد که گویا مخالفان و موافقانی هم دارد.

    دکتر علی تقی خانی- استاد دانشگاه

    پذیرش و عضویت در کنوانسیون UPOV با حفظ منافع کشاورزی ایران

     

    دکتر علی تقی خانی

    استاد دانشگاه

    آشنایی با مفهوم UPOV که این روزها مورد مناقشه صاحبنظران کشاورزی اعم از محققان، استادان دانشگاهی، اجرایی و نمایندگان مجلس است” حسب درخواست، توضیح مفهومی برای تشخیص موضوع و لزوما”بحث و کمک به تصمیم گیری تقدیم می شود که امیدوارم مفید واقع شود.

    انقلاب کشاورزی در دهه ۶۰ میلادی توسط پروفسور بورلاک در مرکز تحقیقات بین المللی گندم و ذرت CIMMYT واقع در مکزیک با معرفی ارقام اصلاح شده پاکوتاه گندم (مقاوم به ورس یعنی خوابیدگی) پُرمحصول و بهره گیری از نهاده های کشاورزی (سم وکودشیمیایی) و مکانیزاسیون تحولی شگرف در عرصه افزایش راندمان تولید در واحد سطح (هکتار) ایجاد کرد.

    این تحولات در نقطه تقابل نظریه مالتوس بود که اعتقاد داشت: «افزایش جمعیت به صورت تصاعد هندسی است درحالی که تولید محصولات کشاورزی به صورت تصاعد حسابی است و باتوجه به محدودیت آب و زمین روزی فرا می رسد که گرسنگی جمعیت کُره زمین را تهدید خواهدکرد!»

    پرفسور بورلاک با تحقیقاتِ پیشرفته آن روز و به کارگیری ارقام بذری اصلاح شده و نهاده های کشاورزی با افزایش قابل توجه راندمان تولید نسبت به نظریه مالتوس پارادایمی ایجاد کرد که در جهان به انقلاب کشاورزی معروف و ماندگار شد.

    در دهه ۶۰ میلادی نیز نتایج تحقیقات پروفسور بورلاک در گوشه و کنار جهان اختلاف شدید بین صاحبنظران نسبت به تکنولوژی جدید افزایش تولید محصولات کشاورزی با استفاده از نهاده ها ایجاد کرد و بتدریج با پذیرش تکنولوژی در عرصه کشاورزی همراه شد.

    تا جایی که می توان گفت؛ امروزه به رغم مضرات نسبی و اثبات شده مصرف کود و سم شیمیایی پذیرش آن از سوی کشاورزان برای تولید انبوه و همچنین برای مصرف کنندگان اجتناب‌ ناپذیر است!

    حالا حکایتِ تکنولوژی جدید کشاورزی با مهندسی ژنتیک (دستکاری بهنژادی) تبدیل به محصولات transgenic همان حکایتِ استفاده از نهاده ها و تکنولوژی های جدید برای افزایش راندمان و بهره وری در تولید، شده است.

    مهندسی ژنتیک که بنوعی موجب حذف عوارض حاصل از مصرف سموم و کودشیمیایی با مقاومت نسبت به آفات و بیماری های گیاهی شده است به اضافه افزایش محصول با کیفیت در واحد سطح انقلاب دیگری از سوی محققان و دانشمندان درعرصه کشاورزی نیز در دوران مدرنیته رخ داده است. چنانچه تحولات چشمگیر و شگفت انگیز در عرصه صنعت، ارتباطات، پزشکی، فضا و دیگر علوم نیز در جهان رخ داده است و همچنان جهان پیش بسوی پست مدرنیسم حرکت می کند با این نگاه که علم و تکنولوژی توقف ندارد بلکه رویکرد تکاملی دارد.

    در دنیای امروز در بخش کشاورزی دستکاری ژنتیکی و مهندسی ژنتیک توسط بهنژادگران رویکرد تکاملی در عرصه تولید بذرهای اصلاح شده قلمداد می‌شود که می توان آن را دستاورد مهم بشریت نام گذاشت. بنابراین، برای حمایت از زحمات و ارزش محققان کشاورزی، کنوانسیون یا همان پیمان نامه مشترک بین کشورهای عضو اتحادیه بین‌المللی حفاظت از ارقام یا گونه های جدید تراریخته مانند برنج، گندم، ذرت، پنبه و غیره امضا شده است و تبدیل به قانونِ جهانی می‌شود که کشورهای عضو از مزایای آن به سود تولید محصولات کشاورزی بهره مند خواهند شد.

    این کنوانسیون زیر نام UPOV که مخفف the international Union for the Protection Of new Varieties of plants (اتحادیه بین‌المللی حفاظت از ارقام بذری یا گونه های جدید تراریخته) است، در ایران نیز بر حسب ضرورتِ باید به تایید و تصویب عضویت در آن از سوی مجلس برسد که گویا مخالفان و موافقانی هم دارد.

    یادآور می شود با توجه به اینکه این موضوع علمی و تخصصی است به نظر باید متخصصان و کارشناسان در این زمینه نظر بدهند اما به دلیل اینکه بیشتر محصولات کشاورزی ما وارداتی transgenic است، به احتمالِ بسیار مخالفانِ عضویت ایران در اتحادیه مذکور و پذیرش کنوانسیون جهانی (UPOV)، کمپانی های واردات سموم و کودهای شیمیایی هستند که منافع شان با توسعه و گسترش مصرف محصولات تراریخته به خطر می افتد. با این توضیح که به هیچ روی قصد ندارم قضاوت مطلق کنم.

    به هر روی؛ امیدوارم تصمیم سازان و مسئولان نظام به سود منافع کشاورزی مملکت تصمیم گیری عاقلانه ای نسبت به عضویت و پذیرش کنوانسیون UPOV اتخاذ فرمایند.