زیست فناوری، نیاز جهان برای تامین امنیت غذایی/ اصلاح نباتات پاسخگوی تامین غذا و سلامت انسان و محیط زیست نیست

در نشست علمی «محصولات تراریخته در خدمت دستیابی به توسعه پایدار و امنیت غذایی» مطرح شد:

زیست فناوری، نیاز جهان برای تامین امنیت غذایی/ اصلاح نباتات پاسخگوی تامین غذا و سلامت انسان و محیط زیست نیست

نشست علمی «محصولات تراریخته در خدمت دستیابی به توسعه پایدار و امنیت غذایی» پنجشنبه، دوم دی ماه، با حضور تنی چند از کارشناسان و استادان دانشگاهی و به میزبانی پارک علم و فناوری استان البرز برگزار شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کشاورزی ایران(اگنا)، در این نشست، دکتر منصور امیدی، استاد دانشگاه و نایب رییس انجمن علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران، پرفسور بهزاد قره یاضی، رییس امور تحقیقات و فناوری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور  و مرجع ملی ایمنی زیستی، دکتر الهام باقری راد، پژوهشگر پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی( دکتری تنوع زیستی)، دکتر مطهره محسن پور، عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی، مهندس زهرا حاجت پور، دبیر اجرایی مرکز اطلاعات بیوتکنولوژی کشور و مهندس پونه پورامینی، کارشناس ارشد گیاهان دارویی حضور داشتند.

محدودیت منابع آب تولید غذا را دشوار می کند

در ابتدای این نشست، منصور امیدی؛ استاد دانشگاه تهران، چهار عامل را در تغییرات اقلیمی جهان آینده، تاثیرگذار برشمرد و گفت: در جهان آینده چهار عامل افزایش طول عمر، افزایش جمعیت، تقاضای روزافزون نیاز انسانی به منابع و جهانی شدن در تغییرات اقلیمی موثر هستند.

وی با بیان اینکه بنابر پیش بینی های صورت گرفته، جمعیت جهان تا سال ۲۰۵۰ به ۹٫۲ میلیارد نفر می رسد، گفت: با وجود محدودیت منابع آب، توسعه سطح کشت های آبی در جهان به منظور افزایش تولید غذا دشوار به نظر می رسد.

اصلاح نباتات، پاسخگوی نیازهای غذایی جهان نیست

امیدی تصریح کرد: اگرچه روش اصلاح نباتات کلاسیک در دوره رشد کند جمعیت، جوابگو بود اما با ۴ برابر شدن جمعیت در یک قرن گذشته، این روش به تنهایی نمی تواند پاسخگو باشد.

این استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه بشر دو امکان پیش رو دارد که یکی فناوری و دیگری چگونگی اندیشیدن است، افزود: زیست فناوری ظرفیتی به ما می دهد که باعث افزایش عملکرد می شود.

وی افزود: برای رسیدن به امنیت غذایی، نیازمند تولید ثروت از ژرم پلاسم اختصاصی، زیست فناوری، توانمندی محصولی، توانمندی سرزمینی( که بسیار شکننده است) و منابع انسانی هستیم.

امنیت غذایی، سلامت انسان و محیط زیست؛ اهداف تولید محصولات تراریخته

در ادامه این نشست علمی، مطهره محسن پور، عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی، با اشاره به سابقه ۲۰ ساله کشت تجاری محصولات تراریخته در جهان، تصریح کرد: هدف از تولید محصولات تراریخته، امنیت غذایی، سلامت انسان و سلامت محیط زیست است.

وی با بیان اینکه ۸۴ درصد مساحت کشور ما در مناطق خشک و نیمه خشک واقع شده، گفت: مهندسی ژنتیک یکی از راه های غلبه بر خشک سالی برای تولید غذاست.

این پژوهشگر بیوتکنولوژی کشاورزی، محصولات تراریخته را نسبت به دیگر محصولات، سالم تر ارزیابی کرد و گفت: محصولات تراریخته به دلیل اینکه تحت آزمایش های ارزیابی خطر قرار می گیرند، نسبت به سایر محصولات از سلامت بیشتری برخوردارند.

عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی تاکید کرد: محصولات تراریخته به میزان  ۳۷ درصد مصرف آفت کش های شیمیایی را کاهش می دهند. ضمن اینکه باعث افزایش ۲۲ درصدی عملکرد تولید و افزایش ۶۸ درصدی سود کشاورزان نیز می شوند.

دستیابی به توسعه پایدار با مهندسی ژنتیک

الهام باقری راد، دکتری بیولوژی نیز در این نشست علمی با ارایه مستنداتی مهندسی ژنتیک را در راستای حفاظت از محیط زیست اعلام و اظهار کرد: مهندسی ژنتیک روش و راهکاری برای حل مشکلات زیست محیطی است و امکان دستیابی به توسعه پایدار را فراهم می کند.

وی با بیان اینکه تنوع زیستی پایه و اساس زندگی بشر است و باعث پایداری اکوسیستم ها می شود، افزود: ایران از نظر تنوع گونه های زیستی و جانوری، جایگاه بسیار خوبی در بین کشورهای جهان دارد اما عوامل مختلف انسانی و جانوری موجب تخریب و تفرق زیستگاه ها در کشور شده است.

باقری راد از کشاورزی سنتی به عنوان یکی از دلایل عمده تخریب زیستگاه ها نام برد و گفت: وقتی زیستگاه از بین می رود، خود به خود گونه ها هم حذف می شوند.

وی در ادامه با اشاره به برخی از مزایای مهندسی ژنتیک برای حفظ محیط زیست، یادآور شد: جلوگیری از افزایش سطح زیر کشت و تخریب زیستگاه ها، معرفی گونه های مقاوم به تنش های زیستی و غیرزیستی، کاهش عملیات شخم با تولید گیاهان مقاوم به علف های هرز، کاهش مصرف علف کش ها، استفاده از کودهای بیولوژیک به جای شیمیایی و نیز سوخت های زیستی به جای فسیلی، جلوگیری از فرسایش خاک با تولید و اصلاح نژاد گیاهان مرتعی و… از جمله این مزایاست.

وی همچنین از بهره نبردن درست از فناوری مهندسی ژنتیک در کشور انتقاد کرد و افزود: اگر در گذشته از این فناوری به درستی استفاده می شد، می توانستیم حتی گونه های جانوری منقرض شده را در کشور برگردانیم و احیا کنیم.

باقری را در پایان از دستاوردهای جدید پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و معرفی آن در آینده این نزدیک خبر داد و گفت: یکی از محصولات جدید پژوهشگاه تولید مالچ های بیولوژیکی است که می تواند خشک زارها و شوره زارها را به زمین کشاورزی تبدیل کند.

شرایط مناسب اکولوژیکی کشور برای تولید گیاهان دارویی

در ادامه این نشست، پونه پورامینی، کارشناس ارشد گیاهان دارویی نیز در ارتباط مهندسی ژنتیک با گیاهان دارویی مطالبی بیان کرد. وی گفت: به گیاهانی که حداقل در دو یا چند اندام خود ماده موثره ای با خاصیت درمانی و دارویی دارند، گیاهان دارویی گفته می شود.

وی افزود: طبق آمار سازمان جهانی تجارت، ارزش صادرات این گیاهان طی سال های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۳ در حدود ۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار بوده است. پورامینی تصریح کرد: ایران دارای ۱۳اقلیم از ۱۷ تنوع اقلیمی و شناخته شده در جهان است و شرایط مناسب اکولوژیکی برای تولید گیاهان دارویی در کشور فراهم است.

این کارشناس گیاهان دارویی مزایای استفاده از زیست فناوری در تولید گیاهان دارویی را شامل مواردی چون تولید گیاهان مقاوم به علف کش و سموم و نیز تولید گیاهان مقاوم به تنش خشکی و شوری دانست و افزود: بیوتکنولوژی حداقل در شاخه گیاهان دارویی، تنها راه تولید دارو و پاسخگویی به مشکلات این حوزه است.