اختلال در برنامه های ایران برای رسیدن به جایگاه نخست صادرات مرغ در خاورمیانه

تحلیل خبرنگار روسی از بازار تخم مرغ ایران:

اختلال در برنامه های ایران برای رسیدن به جایگاه نخست صادرات مرغ در خاورمیانه

ولادیسلاو ورونیکوو، خبرنگار روسی سایت poultryworld، به تحلیل رویدادهای ایران پس از شیوع گسترده آنفلوانزای فوق حاد پرندگان، بحران و گرانی تخم مرغ و در پی آن اعتراضاتی که در دی ماه ۹۶ صورت گرفت، پرداخت.

به گزارش بخش بین الملل پایگاه اطلاع رسانی کشاورزی ایران (اگنا) به نقل از poultryworld، تحلیل این خبرنگار روسی از رویدادهای چند ماه گذشته ایران در پی می آید:

براساس اعلام دکتر علیرضا رفیعی پور، رئیس سازمان دامپزشکی، از اوایل سال جاری در ایران که از ۲۱ مارس سال ۲۰۱۷ میلادی آغاز شد، ۲۱ میلیون قطعه مرغ به علت شیوع آنفلوانزای فوق حادپرندگان از بین رفتند. این مسئله موجب افزایش قیمت تخم مرغ و اعتراضات خیابانی شد.

دکتر رفیعی پور در کنفرانس خبری که در اواخر ژانویه ۲۰۱۸ برگزار شد، گفت: آنفلوانزای پرندگان در ۴۲۱ منطقه مختلف تایید شده که این مناطق شامل مزارع پرورش طیور تجاری، کشتارگاه ها و کارخانه های فراوری در ایران است.

استان های اصفهان، قم و یزد بیش از سایر استان ها با آنفلوانزای پرندگان درگیر بودند.

به گفته رفیعی پور، موج جدید آنفلوانزای پرندگان هنوز در تولید گوشت طیور تاثیر چندانی نداشته، اما چالش واقعی برای صنعت تخم مرغ ایجاد کرده است و ۷۳ درصد مرغ های تخم گذار معدوم شدند.

در همین راستا اتاق بازرگانی تهران گزارش داد، ایران تقریبا ۳۰ درصد از۵۳ میلیون مرغ تخمگذارش را در ۱۲ ماه اخیر از دست داده است.

افزایش ۳۵ درصدی نرخ تخم مرغ

در ماه می سال ۲۰۱۷، قیمت تخم مرغ به طور بی سابقه ای در ایران بالا رفت تا جایی که در اوایل ۲۰۱۸، قیمت هر شانه تخم مرغ از ۱۲ هزار تومان به ۱۶ هزار تومان رسید و بانک مرکزی ایران اعلام کرد، قیمت تخم مرغ ۳۵ درصد افزایش یافته است.

ایران سالانه ۱۶ میلیارد تخم مرغ مصرف می کند، از این رو برای کشوری با اقتصاد نامناسب و توان کم مردم در خرید، افزایش ناگهانی قیمت برای موادغذایی اولیه تاثیر بسیاری بر شهروندان گذاشت.

افزایش قیمت تخم مرغ، سمبلی برای ناآرامی ها

با این حال به نظر می رسد که هیچ کس انتظار نداشت افزایش قیمت تخم مرغ به سمبلی برای ابراز مشکلات اقتصادی وسیع تر ایران تبدیل شود و موج عظیمی از اعتراضات را که تقریبا در یک دهه اخیر بی سابقه بوده است، به همراه داشته باشد.

در این اعتراضات که از ۲۸ دسامبر شروع شد، معترضین ادعا می کردند قیمت تخم مرغ در مقایسه با سال گذشته در استان های مختلف از ۵۰ تا ۲۰۰ درصد افزایش یافته است.

در حال حاضر مقامات ایرانی برای مقابله با اپیدمی آنفلوانزای فوق حاد پرندگان و بازگرداندن نواحی متاثر از این ویروس به چرخه اقتصادی، اقدامات فوری انجام داده اند.

این اعتراضات که منجر به مرگ ۲۰ شهروند شد، در صورتی فروکش می کرد که قیمت موادغذایی در بازار داخلی به ثبات می رسید.

بسته نجات

به گفته اتحادیه تولیدکنندگان مرغ تخم گذار تهران، شیوع آنفلوانزای پرندگان ۲۰ تریلیون تومان (۴۸۰میلیون دلار) به صنعت طیور ایران خسارت وارد کرد.

طبق آمار خسارت وارد شده به مراتب از دفعات پیش بیشتر بود.

دولت ایران ۲۴ میلیون دلار کمک مالی برای مزارع پرورش طیور خسارت دیده در نظر گرفت و اواخر ماه دسامبر این پول را به مرغداران پرداخت کرد تا با وجود زیان هنگفتی که مرغداران متحمل شدند، به چرخه اقتصاد بازگردند.

توقف صادرات تخم مرغ در ایران

با توجه به کاهش تولید در صنعت و روند صعودی قیمت ها در بازار داخلی، پرورش دهندگان طیور تصمیم به قطع صادرات گرفتند.

جدیدترین آمار نشان می دهد که این کشور تنها ۳۷۰۰ تن تخم مرغ در بازه زمانی ماه مارس تا ژوئن ۲۰۱۷ صادر کرده که این رقم نسبت به سال ۲۰۱۶، ۶ برابر کمتر شده است.

طبق ارزیابی اتحادیه تولیدکنندگان مرغ های تخم گذار ایران، این کشور ۴۰ هزار تن تخم مرغ در سال ۲۰۱۷ صادر کرده که حدود ۵۵ هزار تن نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.

از طرفی با شیوع آنفلوانزای فوق حاد پرندگان، کشورهای عراق و افغانستان واردات تخم مرغ را تحریم کردند.

حسن رکنی، معاون وزیر کشاورزی در یک نشست خبری در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد: ایران ظرفیت تولید ۹۶۰ هزار تن تخم مرغ دارد. در همان زمان مصرف داخلی ۸۵۰ هزار تن ارزیابی شده بود، در نتیجه زمانی که صنعت بیشترین ظرفیت را داشت، با حجم تولید مازاد در بازار مواجه بود.

نه سازمان های دولتی و نه اتحادیه تولیدکنندگان مرغ های تخم گذار، عملکرد تولید در صنعت تخم مرغ در ۲۰۱۷ را پیش بینی نکردند.

با این حال، براساس اعلام برخی گزارش های داخلی، آنفلوانزای پرندگان بین ۲۵۰ هزار و ۳۵۰ هزار تن بر ظرفیت تولید تاثیر گذاشته شده است و انتظار می رفت به بحران تخم مرغ تا ۱۰۰ هزار تن تبدیل شود.

چرخش ایران به سمت ترکیه برای پر کردن شکاف تخم مرغ

برای جبران کمبود تخم مرغ، ایران واردات تخم مرغ را از ترکیه برای تامین نیاز بازار داخلی آغاز کرد.

حسن کنیا، رییس اتحادیه تولیدکنندگان تخم مرغ ترکیه اعلام کرد که سفارت ایران در این کشور از شرکت های تولید تخم مرغ ترکیه خواسته تا به منظور یکسان کردن میزان عرضه و تقاضا، صادرات تخم مرغ را آغاز کنند.

آقای کنیا همچنین گفت که به دلیل شیوع آنفلوانزای پرندگان، قیمت تخم مرغ در ایران از اواخر ۲۰۱۶، ۲ تا ۳ برابر افزایش یافته است.

به گفته وی، ایران قبول کرده است که تعرفه واردات را از ۵۵ درصد به ۵ درصد کاهش بدهد. با این شرایط، ترکیه می توانست ۲ هزار کامیون تخم مرغ  را در ماه های آینده به ایران صادر کند.

ترکیه از دسامبر ۲۰۱۷ صادرات تخم مرغ به ایران را آغاز کرد و پیش بینی می شد که واردات، قیمت تخم مرغ را در بازار های ایران به ثبات برساند.

غلامعلی فارغی، رییس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ایران، در اواخر ژانویه تایید کرد که ایران باید در حداقل ۶ ماه آینده، تخم مرغ را وارد کند.

در حال حاضر، مرغداری های متاثر از شیوع آنفلوانزا، در حال پرورش جوجه و از سرگیری فعالیت اقتصادی شان هستند، بنابراین بازار باید صبر کند تا طیور جدید به مرحله تخم گذاری برسند.

همه چیز تحت کنترل نیست

برخی کارشناسان معتقدند ترمیم بازار ممکن است هیچ وقت اتفاق نیفتد و تلاش مقامات دامپزشکی ایران برای جلوگیری از شیوع آنفلوانزای پرندگان در کشور احتمالا با شکست مواجه می شود.

مهدی معصومی اصفهانی در این باره به ایرنا گفت که آنفلوانزای پرندگان که تاکنون بیشتر بر مرغ های تخم گذار تاثیر گذاشته به تدریج جوجه های گوشتی را نیز تهدید خواهد کرد.

او از تغییر شکل ویروس ابراز نگرانی کرد، زیرا این مسئله می توانست صنعت طیور کشور را در خطر بزرگتری قرار دهد.

بر اساس آماری رسمی، ایران سالانه ۲ میلیون تن گوشت طیور تولید می کند. براساس اطلاعات بانک مرکزی ایران، از زمان آغاز بحران، این کشور ۵٫۵ میلیون جوجه گوشتی را معدوم کرده و از ژانویه ۲۰۱۸ تنها ۶ درصد قیمت ها را افزایش داده است.

کاهش ۳ برابری صادرات مرغ

وزارت کشاورزی پیش از این پیش بینی کرده بود که ایران می تواند بزرگترین صادرکننده گوشت مرغ در خاورمیانه شود.

حبیب امینی، سخنگوی این وزارتخانه اعلام کرده بود که ایران می تواند تا یک میلیون تن گوشت مرغ را در سال به عربستان سعودی، امارات، افغانستان، روسیه و چند کشور دیگر صادر کند.

به نظر می رسد در حال حاضر ایران باید این برنامه ها را کنار بگذارد. در بازه زمانی مارس تا نوامبر ۲۰۱۷، این کشور تنها ۱۶ هزار تن مرغ صادر کرد که تقریبا ۳ برابر نسبت به سال گذشته کمتر بود.

شیوع آنفلوانزا در مزارع پرورش جوجه گوشتی و امکان کمبود گوشت در آینده نیز باید مقامات دولتی را نگران کند. در سال ۲۰۱۲ به دلیل تحریم های غرب قیمت طیور در بازار داخلی تا ۲۵ درصد افزایش یافت که منجر به  اعتراضات فراوانی در خیابان های تهران مشابه اعتراضات افزایش قیمت تخم مرغ شد.

حفظ رضایت شهروندان با کنترل آثار منفی آنفلوانزای پرندگان بر تولید طیور، بسیار حائز اهمیت است، زیرا اعتراضات می توانند عواقب جدی داشته باشند.

منبع: https://www.poultryworld.net/