در تابستان سال جاری هیاتی از هلدینگ کشاورزی کوثر جهت بررسی نژادهای گاو ، گوسفند و بز جهت استفاده در طرح های توسعه ای، بررسی ساختار و شرایط پرورش ، تولید ، نژادها ، ساختمان ، تاسیسات و تجهیزات مرتبط نگهداری دام های سبک (بز شیری و گوسفند داشتی اصیل خارجی) و سنگین ( گاو […]
در تابستان سال جاری هیاتی از هلدینگ کشاورزی کوثر جهت بررسی نژادهای گاو ، گوسفند و بز جهت استفاده در طرح های توسعه ای، بررسی ساختار و شرایط پرورش ، تولید ، نژادها ، ساختمان ، تاسیسات و تجهیزات مرتبط نگهداری دام های سبک (بز شیری و گوسفند داشتی اصیل خارجی) و سنگین ( گاو شیری سیمنتال و مونبیلیارد) در کشور های هدف بازدید ،انتخاب دام های مد نظر برای خرید و انتقال به ایران ، پرورش و توسعه در شرکت های زیر مجموعه هلدینگ کشاورزی کوثر ،مذاکره و امکان سنجی ایجاد نمایندگی و شعب تولیدی از طرف شرکت های معتبر مورد نظر در کشور های مورد بازدید و همچنین انتقال دانش فنی و تکنولوژی در امور ژنتیکی و اصلاح نژادی ، تولید و پرورش ، ساختمان ، تاسیسات و تجهیزات به کشور های فرانسه ، آلمان واتریش اعزام شد.
مهندس یاسر ترابی عضو هیات مدیره شرکت کشت وصنعت اشراق که در این سفر حضور داشتند علاوه بر بیان دستاوردهای این سفر صحبت های جالبی درباره دام های سبک و سنگین پر تولید خارجی دارند که با هم مرور می کنیم.
لطفا خلاصه ای از اهداف در دست اقدام شرکت سرمایه گذاری کشاورزی کوثر در زمینه دام های سبک و سنگین پر تولید خارجی را بفرمایید؟
این شرکت در نظر دارد ۷ واحد پرورش گاو شیری در دامنه رشته کوه های زاگرس، یک واحد در دامنه رشته کوه های البرز و یک واحد در استان تهران با محوریت گاو سیمنتال راه اندازی نماید.همچنین برنامه ریزی های لازم برای ایجاد فارم های پرورش گوسفند و بز اصیل و آمیخته در استان تهران صورت گرفته است. با نهایی شدن این برنامه ها شرکت کوثر از مهمترین مراکز عرضه مولد دام های پرتولید خارجی سبک و سنگین خواهد شد.
۱- به نظر شما چالش های حرفه دامپروری(گاو و گوسفند) در شرایط فعلی کشور چه می باشد؟ چرا در کشور دام های بومی(بخش گوسفند و بز) توان تولید لازم را ندارند؟
در ایران گاوهای بومی شامل نژاد های سیستانی (عمدتا گوشتی ) و گاو سرابی و گلپایگانی (نژاد شیری ) با حداکثر تولیدی کمتر از ۱۵ کیلو گرم بوده و در مدت ۷ الی ۸ ماه تولیدی شیر دارد. همچنین گاو های کوهان دار مازندرانی و تالشی و دشت یاری و نجدی از نژاد های دو منظوره شیری – گوشتی و کوچک جثه که هم از نظر تولید شیر و گوشت کمتر از ۳۰ درصد پتانسیل گاو ها ی اصلاح شده خارجی را داشته و مهمترین ویژگی بارز این نژاد ها سازگاری بالاتر آنها با میکروکلیما و اقلیم های مناطق در حال پرورش بوده است.
– در کشور تاکنون کمتر برنامه ی مدون و هدفمند اصلاح نژادی که با نگرش حفظ پارامتر های مثبت ژنتیکی این نژاد ها از جمله سازگاری با محیط و همزمان ارتقای توان ژنتیکی در راستای اهداف تولیدی (شیر و گوشت) صورت گرفته است.
– فی الحال نقشه راه جامع و قابل ملاحظه ای برای رکوردگیری و ثبت مشخصات دام های بومی موجود نیست که بتوان از آن نسبت به شناسایی پتانسیل ژنتیکی و فنوتیپی جهت سلکسیون و به گزینی و اصلاح تدریجی دام های مد نظر اقدام نمود. این موضوع می تواند برای انتخاب برترین دام های این نژاد ها برای برنامه های اصلاحی مفید باشد.
– با توجه به محدودیت پتانسیل ژنتیکی دام های فوق و از جمله بحث بسیار مهم راندمان خوراک مصرفی به تولیدات تحت هدف (شیر و گوشت) و هم زمان با بروز مشکلات مربوط به فقر چراگاه ها و مراتع و همچنین افزایش قیمت علوفه دست کاشت و نامتوازن بودن افزایش قیمت خوراک در قیاس با بهای فروش محصول تولیدات دامی به تدریج منجر به کاهش انگیزه دامداران و روستاییان نسبت به پرورش و نگهداری دام های بومی داخلی شده و زمینه سوق دامپروران و شاغلین این فعالیت ها به سمت دام های پر بازده وارداتی شده است.
– به موازات افزایش سطح رفاه و آموزش و تحصیلات نسل جدید منجر به افزایش توقعات و انتظارات و تغییرات نیاز های اجتماعی و رفاهی در روستا ها که منبع اصلی شاغلین این حرفه ها بوده که موضوع دلیل بر کاهش افراد فعال در این حوزه شده است.
– در گذشته با انجام فعالیت های پراکنده از جمله استفاده از اسپرم های دام اصیل از طرق تلقیح مصنوعی و پیشبرد پروسه دورگ گیری در دستور کار بوده است ولی این موضوع از طریق متولیان امر مدون و پایدار نبوده و بخش خصوصی نیز به دلیل عدم هدایت و حمایت کافی نتایج چشمگیری به دست نیاورده اند.
– نهایتا با گذشت قرن ها دام های موجود در ایران با شرایط خاص غذایی مرتعی و دستی آداپته شده و غذای فعلی امکان افزایش تولید نداشته و با توان ژنتیکی موجود در این دام ها نمی توان بیش از این بهره مند شد.
۲٫ چرا در بخش دامپروری کشور (دام سنگین و سبک) نمی توان با قاطعیت از نژاد خاصی بصورت خالص که در حال حاضر به صورت انبوه و صنعتی پرورش داده می شود نام برد؟
بنا به دلایلی که در بالا اشاره کردیم نه تنها در حفظ ژن پول پیور بومی تاکنون موفقیتی صورت نگرفته است حتی متاسفانه این دغدغه که این ژن پول ها در حال حاضر به ورطه نابودی رسیده اند و کراس های پراکنده نژاد های اصیل خارجی با نژاد های بومی و یا بومی با بومی بدون راهبرد مشخص و شفاف نهاد های تصمیم گیر و متولی موفق عمل نکرده ایم بلکه در حال حاضر از بین ۶ تا ۷ نژاد گاوی بومی و ۲۷ نژاد گوسفندی و حدود ۶ نژاد بز بومی کمتر می توان به گله هایی که خالص بوده و امکان ارزیابی ژنتیکی وجود داشته باشد دسترسی پیدا کرد.
این عمل حاصل نبود حمایت از دام های با تولید کمتر در شرایط اقلیمی با مراتع فقیرتر صورت گرفته و سبب شده دامداران ایرانی بیشتر به سمت نگهداری دام های بزرگ جثه و تولید بیشتر بروند و از قابلیت های دام های بومی اقلیم خود غافل شده و به سمت آسیب تنوع ژنتیکی که حاصل سال های متمادی دامپروری در ایران است بروند . این موضوع مسلما در آینده سبب ایجاد بحران و خسارات جبران ناپذیری خواهد شد ، چرا که از مهمترین امتیازات تنوع ژنتیکی می توان به حفظ و تداوم تولید در مقاطع مختلف و اقلیم ها شرایط متنوع غذایی اشاره کرد.
همچنین به دلیل عدم آشنایی و گزارش های صحیح از توان ژنتیکی دام های خالص هر بار که ژن جدیدی از دام های خارجی وارد کشور شده است دامپروران با مخلوط دام های جدید به قدیمی سبب دورتر شدن دام ها از خلوص خونی شده اند.
مطالب اشاره شده نیازمند هزینه های فراوان بخش مکلف را داشته تا با همکاری تولید کننده در حفظ ژن پول داخلی شود.
امروزه با توجه به ضعف های دام های داخلی با رویگردانی دامداران از این حرفه سبب کاهش تولید شده و نیز مسبب تغییر نگرش به تولید داخلی گشته اند.
حال آن که دوراه برای افزایش تولید وجود دارد که یکی افزایش عمودی تولید و دیگری افزایش افقی تولید که اول نقش بهره وری در سرانه دام را دارد و دومی نقش افزایش جمعیت دام را دارد و نیز افزایش جمعیت یعنی تخریب بیشتر مراتع و استفاده بیشتر ازخوراک که نهایتا منجر به نابودی منابع تامین علوفه و غذا خواهد گردید.
پس می بایست اقدام به افزایش راندمان تولیدی با ورود خون جدید به کشور شد.
۳٫ لطفا راهکارهای بهبود وضعیت تولید را بیشتر شرح دهید؟
از ارزانترین و پایدار ترین روش های افزایش بهره وری استفاده از پتانسیل ژنتیکی بالا در تولید بواسطه ترکیب با دام های خارجی است.مثلا ترکیب ژنتیکی دام های سبک و گوسفندان بومی با نژادی مثل رومانوف منجر به افزایش چند قلو زایی در گوسفندان ایرانی خواهد شد ، این اتفاق از سال ۱۹۷۸ در کشور فرانسه آغاز شده است خوشبختانه در دو سال اخیر نیز به صورت گسترده در کشور در حال وقوع است. یکی از برنامه های آتی، تامین قوچ نر برای ترکیب های ژنتیکی و نیز تشکیل گله ی هسته رومانوف برای پشتیبانی و تزریق دائم قوچ های اصیل رومانوف است. در موضوع افزایش وزن روزانه و ضرایب تبدیل خوراک به وزن دام نیز براحتی می توان با استفاده از قوچ های اصیل نژاد هایی همچون سافوک و شاروله که از برترین نژاد های سنگن با افزایش وزن گیری فوق العاده است به دست آورد. این مهم در بسیاری از کشور های اروپایی مرسوم است.
حمایت های دولتی چه مقدار بوده است؟و آیا فعالیت ها توسط وام بانکی صورت خواهد گرفت؟
در گذشته بخشنامه ای برای تخصیص اعتبار از طریق صندوق توسعه ملی برای راه اندازی واحد های پرورش دام های دومنظوره همچون سیمنتال و مونت بیلیارد و همچنین گوسفند و بز پر تولید وجود داشته است
ولی اخیر متاسفانه هیچگونه حمایت خاصی وجود ندارد و این مجموعه می خواهد از منابع داخلی اقدام به ایجاد این فارم ها نماید. همچنین بخشی از این فعالیت با همکاری سرمایه گذار خارجی صورت می پذیرد.
۴٫ مزیت گاو سیمنتال به گاو هلشتاین و سایر گاو های بومی در کشور چیست؟
با توجه به انجام کارهای اصلاح نژادی بسیار دقیق ، مدون و هدفمند برای نژاد هلشتاین در یک صد سال اخیر در کشور های آمریکای شمالی و اروپای غربی و در ادامه این روند همزمان در سال های اخیر در برخی کشور های دیگر؛ این نژاد به عنوان برترین گاو شیری جهان معرفی شده است . پشتوانه حدود پنج دهه از ورود این نژاد به ایران با داشتن پتانسیل ژنتیکی چشمگیر در تولید شیر ، حمایت فنی و اصلاحی کشورهایی که متولی بوده و به عنوان خاستگاه جدید این نژاد معرفی شده اند( ایالات متحده و کانادا)به ویژه در امور تولید و توسعه محصولات ژنتیکی این نژاد و تداوم روزمره آن در ایران با توجه به سود حاصله از تولید و نقش آن در تامین شیر مورد نیاز مصرفی کشور و سوق دامداران صنعتی و اخیرا نیمه صنعتی و روستایی به سمت درآمد حاصله بیشتر(به سبب تولید شیر) در حال حاضر این نژاد سهم جمعیت ۲۰ درصدی در کشور به کل جمعیت دام سنگین را داشته و از طرفی سهم تولید بیش از ۶۰ درصد کشور را از آن خود کرده است.
حال با نگاهی به اتفاقات دهه اخیر برای این نژاد با انتخاب آن به سمت تولید شیر حداکثری ، موجب بروز حساسیت های محیطی و تغذیه ای و سلامت عمومی این نژاد شده است که بصورت معنادار و عجیبی عمر مفید ماندگاری این گاو، هم در کشور های اروپایی و هم در کشور های آمریکای شمالی به کمتر از ۲٫۵ شکم رسیده به نحوی که طبق مستندات موجود متوسط ضریب حذف سالیانه این نژاد در کشور کانادا در ۶ سال اخیر به بیش از ۳۸ درصد رسیده است. استحکام بدنی این نژاد به شدت ضعیف شده و توان ادامه حیات در شرایط فعلی به شدت کاهش پیدا کرده است و این موضوع منجر به کاهش روند توسعه جمعیت آن در اکثر کشور های صاحب نام شده است و کشور ایران نیز از این قائده مستثنی نمی باشد. اصل نسبت مقابل افزایش توان اقتصادی به کاهش توان حفظ حیاتی به وضوح قابل مشاهده است.
همزمان با افزایش پتانسیل تولید شیر ، دامداران جهت تامین نیاز غذایی الزاما به سمت استفاده روز افزون از مواد کنسانتره ای گران قیمت و حتی رقیب با خوراک طیور رفته و این اتفاق برای کشوری مثل ایران که برای تامین نهاده های دامی تا نزدیک به ۸۰ درصد این مواد را از طریق واردات تامین می کند سبب نگرانی است.
با توجه به حساسیت این نژاد به شرایط اقلیمی ایران و دمای بیش از ۲۵ درجه که منجر به بروز تنش های محیطی و کاهش تولید شیر، تولید مثل و پارامتر های سلامت دام می گردد (عمده مناطق پرورشی این دام در ایران دارای دمای بالای ۲۵ درجه و اقلیم خشک و نیمه خشک می باشد) یعنی به طور خلاصه پرورش این نژاد برای مخصوص مناطقی است که توان تامین خوراک لوکس و گران قیمت را داشته و نیز دارای اقلیم و شرایط دمایی مناسب(محدوده ۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد) بوده و مشابه خاستگاه این نژاد است.
از آنجایی که کشورهای پیشرفته در صنعت دامپروری از سالیان قبل با شناسایی نقاط ضعف اشاره شده این نژاد ، اقدام به تکثیر و توسعه سایر نژاد های مستعد نموده اند که به عنوان مثال نژاد هایی همچون سیمنتال ، مونبیلیارد و حتی تلاقی های حاصله نژاد هلشتاین با دام های مذکور با برنامه های هدفمند برای کاهش مخاطرات نگهداری و حیات زیستی هلشتاین می باشد. با محاسبات ما مزیت اقتصادی سیمنتال نسبت به هلشتاین در شرایط فعلی تا ۴۵ درصد است.
۵٫ بز های سانن و آلپاین چه ویژگی های ممتازی نسبت به دام های داخلی دارند؟
با توجه به اینکه این دام ها توان تولید بالای شیر دارند امکان نگهداری آنها به صورت بسته و در شرایط صنعتی وجود دارد که با توجه به وضیعت بد مراتع کشور تولید کنندگان در این بخش حتما باید به سمت حرکت کنند. این دو نژاد که نام برده شد به صورت میانگین در یک دوره ۲۹۰ تا ۳۰۰ روز شیر واری توان تولید بیش از ۸۰۰ کیلوگرم شیر را دارند ؛ اظهار نظر آقای دکتر امامی میبدی( از اساتید برجسته و متخصص در زمینه پرورش خالص و ترکیبی بز سانن در استان یزد) نیز بر این موضوع صحه می گذارد، ایشان اشاره داشتند نه تنها بز سانن در تولید شیر یکه تازی خواهد کرد بلکه دام های بمی حاصل از تلاقی با بز سانن می توانند افزایش شیر چشمگیری داشته باشند. حتی این افزایش بر کاهش میزان ماده خشک شیر نیز تاثیر منفی ندارد. این بز ها با مقاومت نسبتا بالا به شرایط غذایی و توقع کم از میزان پروتئین و کنسانتره در غذا پتانسیل بالایی برای ایجاد واحد ها کوچک صنعتی تولید شیر بز دارند. میزان بالایی از کاپا کازئین در شیر بز سبب جذابیت بالای این محصول در تولید پنیر برای صنعت لبنیات می شود.
۶٫ تاثیر ورود هسته های ژنتیکی دام های خارجی پر تولید بر گوشت کشور چیست؟ این اقدامات هلدینگ کشاورزی کشور چه تاثیری بر روند تولید در دیگر دامدارن دارد؟
با توجه به پتانسیل بالای دام های وارداتی در بحث پرورش دام سبک می توان از این دام ها برای دورگ گیری و ایجاد دام های ترکیب نژادی استفاده نمود که توانایی نگهداری در شرایط روستایی را داشته و می توان به کل کشور بست و تعمیم داد. از نظر تولیدی در این دام های ترکیبی حداقل تا میزان دو برابر در دوقلو زایی در گوسفندان خواهیم داشت و بیش از دو برابر در تولید شیر بز های ترکیبی قابل دستیابی ست. استفاده از قوچ های سنگین در کراس پایانی با دام های ترکیبی و تولید بره های آماده پروار یکی از بهترین روشهای تولید گوشت در دنیاست. مدل دوسطحی یعنی ترکیب دام های بومی با نژاد رومانوف و بهره مندی از مزیت های هر دو طرف ترکیب و نهایتا استفاده از قوچ های گوشتی داخلی و خارجی برای کراس با دام مخلوط به دلیل افزایش چند قلوزایی روشی مناسب در این زمینه است.
کوثر با عقد قرارداد مشارکت با یکی از بزرگترین تولید کنندگان بره آماده پروار در آینده نقش مهمی را در تامین بره برای پروار بندی های بزرگ صنعتی در کشور ایفا می کند. با این اتفاقات در آینده دامپروران و پروار بندان می توانند نیاز خود را برای فعالیت از این طریق تامین نمایند.
۷٫ برای ما از دستاورد های سفر دو هفته ای گروه اعزامی از شرکت سرمایه گذاری کشاورزی کوثر به سه کشور فرانسه، آلمان و اتریش بفرمائید؟
این سفر که به همراه مدیران شرکت سرمایه گذاری کوثر و مدیران فنی شرکت های تابعه و همچنین مدیران دولتی صورت گرفت منجر به شناسایی شرکت های متعبر در زمینه تامین دام های مورد نیاز بود که نهایتا به عقد قرار دادهای همکاری در شیوه ها و زمینه های مختلف صورت خواهد گرفت. بسیاری از واحد های بزرگ و صنعتی فول مکانیزه در کشور های فرانسه ، آلمان و اتریش بازدید شد که باعث ایجاد افق مناسبی از فعالیت در حرفه دامپروری خواهد شد.
۸٫ ورود دام ها توسط شرکت اشراق در چه زمانی صورت می پذیرد؟از کدام کشور؟ ویژگی متمایز آن ها نسبت به سایر دام های وارداتی چیست؟
در اوایل فصل پاییز بخشی از دام ها از کشور فرانسه وارد ایران خواهند شد که تلاش مجموعه بر آن بوده که توانمندی تمامی دام ها یک انحراف معیار از میانگین گله های خارجی بالاتر باشد که منجر به ایجاد گله های پایه اول مناسب گردد.
با وجود آماده سازی های اولیه برای ورود دام سیمنتال نیز انشالله از ابتدای آبان ماه سال جاری آغاز ورود دام های از بهترین مزارع کشور آلمان خواهد بود.
۹٫ آیا صرفا به واردات دام اکتفا می گردد یا فعالیت های علمی فنی ادامه دارد خواهد بود؟ نمایندگی از شرکتی خاصی گرفته شده است؟
نه خیر. یکی از اهداف و آرمان ها این است که همکاری مستمر و پایدار باشد و در این راه در تمامی تفاهم نامه به این موضوع همکاری های علمی وفنی و گرفتن نمایندگی های معتبر اشاره شده است. همکاری با هیچ شرکتی صرفا به خرید منتهی نشده است بلکه با ایجاد کانال ارتباطی به واسطه خرید بستری برای انتقال روشهای پرورش و استفاده دانش و تجربه ی طرفهای خارجی فراهم شده است.
۱۰٫ هدف همکاری با شرکت گواکسار چیست؟ و تا کنون چه اقداماتی برای آن انجام شده؟
یکی از بهترین محصولات موسسه اینرا در کشور فرانسه تولید نژاد سنتز شده گوسفند اینرا ۴۰۱ است.شریک تجاری ما توانسته در طی ۱۵ سال کار حرفه و تشکیل زنجیره بزرگ تولیدی در سه کشور فرانسه ، پرتغال و اسپانیا بر روی این نژاد گوسفندانی را داشته باشد که به مراتب از سایر گله های نژاد اینرا در کشور فرانسه یک سر و گردن در تولید بالاتر باشد تا جایی که در ضریب تبدیل این دام به کمتر از ۴ رسیده است و چند قلوزایی این دام ها به حدود ۳ رسیده است . رومن (اینرا ۴۰۱ ) دامی است که مورد تایید عموم دامپروران در کشور ها بوده و در بازدید هایی که مدیران و معاون محترم دام وزارت کشاورزی به کشور فرانسه داشته اند نیز تاکید ویژه ای به این نژاد داشتند. نهایتا با توجه به امکان سرمایه گذاری طرف خارجی در طی بیش از یک سال یک گله بزرگ از این نژاد برای تولید بره آماده پروار جهت واحد های پروار بندی ایجاد خواهد شد. در حال حاضر توافق نامه اولیه بین کوثر و شرکت مذکور عقد شده است و تا ماه آینده نسبت به تقویم زمانی ارسال دام ها به نتیجه کامل رسیده و قرارداد مد نظر دوطرف نهایی خواهد شد.
۱۱٫ آیا انحصار این گونه فعالیت ها در اختیار مجموعه کوثر قرار خواهد گرفت؟
نه خیر این فعالیت هیچ گونه انحصاری را برای مجموعه کوثر به دنبال نخواهد داشت و تنها این شرکت نمایندگی یکی از هزاران شرکت موجود در جهان در این حوزه فعالیت خواهد بود. چرا که در طی سال های جاری چند شرکت دیگر در کشور نیز اقدام به واردات دام کرده اند.
۱۲٫ آیا برای اولین بار این گونه فعالیت ها در کشور انجام میگردد؟
در گذشته های دور یعنی دهه های پیش فعالیت های مقطعی و پژوهشی صورت گرفته بوده است ولی در چند سال اخیر چند مجموعه دولتی و خصوصی اقدام به فعالیت در این زمینه ها نموده اند که برخی از آنها با موفقیت صورت گرفته و برخی خیر. مزیت متمایز فعالیت مجموعه کوثر استفاده از تیم فنی قوی و همچنین داشتن نگاهی توسعه ای و پرورش به امر واردات بوده و نه نگاه کاسب کارانه و دلالانه که این خود باعث استفاده از دام های برتر و عقد قرار داد های بلند مدت همکاری های علمی و فنی با مجموعه های خارجی گردیده است. وارد کردن دامهایی با یک و دو انحراف معیار بالاتر در شاخص های تولیدی بسیار کار سخت و طاقت فرسایی است ،در بسیاری از واحد های دامپروری در کشور های نامبرده این سطح از توانایی ژنتیکی صرفا به تعداد انگشتان دست می باشد ؛ هم گران تر است و هم به سختی می توان آن را بدست آورد.
۱۳٫ شنیده شده شما فعالیت های در زمینه تولید بز های شبیه سازی شده داشتید؟ این فعالیت با کدام موسسه و با چه اهدافی صورت گرفته؟ و در حال حاضر در چه مرحله می باشد؟
با تایید کمیته فنی دام و نهایتا تصمیم هیات مدیره محترم هلدینگ کشاورزی کوثر برای ورود به عرصه تحقیقات و حمایت از این بخش ؛ در روز های پایانی سال ۹۳ قراردادی با موسسه رویان عقد گردید. بر اساس این قرار داد حدودا ۳۰۰ راس بز بومی در اختیار این موسسه قرار گرفته و با تکنولوژی تولید جنین های شبیه سازی شده که دانش این تکنیک تنها در اختیار این موسسه و چند کشور در دنیا ست ؛ اقدام به تولید و کشت جنین بز سانن و آبستنی این دام ها کرده اند. در صورت موفقیت این پروژه پایلوت ، ما در آینده از این روش برای تکثیر دام های خاص برای تولید محصولات دارویی و نیز بز های خاص از نظر تولیدی اقدام خواهیم نمود.
