تاثیر نرخ ارز بر نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی مولود غلامی قیمت گذاری محصولات کشاورزی رکن اساسی و مهم در پایداری تولید به شمار می رود و تولید نیز ستون اصلی امنیت غذایی و تامین کننده امنیت ملی برای هر کشوری است. ارتباط زنجیروار و بهم پیوسته این ارکان حافظ نظام و حاکمیت کشورها محسوب […]
تاثیر نرخ ارز بر نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی
مولود غلامی
قیمت گذاری محصولات کشاورزی رکن اساسی و مهم در پایداری تولید به شمار می رود و تولید نیز ستون اصلی امنیت غذایی و تامین کننده امنیت ملی برای هر کشوری است. ارتباط زنجیروار و بهم پیوسته این ارکان حافظ نظام و حاکمیت کشورها محسوب می شود و این موضوع برای کشور ما که در منطقه حساس و پرخطر از نظر سیاسی، اقتصادی و استراتژیکی قرار گرفته، از اهمیت و جایگاه بسیار بالاتری برخوردار است.
با توجه به اینکه کشور، در دهه های اخیر تجربه های تقریبا ناموفقی را در زمینه خرید تضمینی محصولات اساسی کشاورزی مانند گندم، دانه های روغنی و غیره داشته و تا کنون نتایج مثبت و قابل اتکایی بجز دو سال منقطع خودکفایی در تولید گندم به دست نیاورده است، از این رو می توان سیاست خرید تضمینی محصولات کشاورزی از سوی دولت ها را در یکی دو دهه گذشته ناکارآمد دانست.
در کشورهایی که خرید تضمینی محصولات کشاورزی انجام می شود، حمایت از تولید و افزایش بهره وری برای رقابت بیشتر تولیدکنندگان در بازارهای جهانی در دستور کار قرار دارد در حالی که این سیاست در کشور ما هنوز نتوانسته به بهره برداران کمک کند تا از بند اقتصاد معیشتی رها شوند. کشاورزانی که هر ساله چشم به دست پرمنت دولت دارند تا چند درصدی نرخ محصولات شان را افزایش دهد(حتی کمتر از نرخ تورم سالیانه) چگونه می توانند با کشاورزان امریکایی، روسی، برزیلی، آرژانتینی و حتی آسیای میانه ای رقابت کنند که با سوبسیدهای حمایتی دولت های شان و بهره وری بالا در تولید، بازارهای جهانی را در اختیار خود دارند.
نرخ محصولات کشاورزی در کشور ما هر ساله افزایش می یابد اما بهره وری در این بخش نه تنها بالاتر نمی رود که گاهی با توجه به افزایش چند باره نهاده ها و نبود یارانه ها و حمایت های دولتی، رو به کاهش نیز می گذارد و در چنین شرایطی، یکسان سازی نرخ ارز و تغییرات در نظام تعرفه ای محصولات کشاورزی مزید بر علت شده و اقتصاد این بخش را به قهقرا می برد. هر چند که دولتمردان اعلام کنند کشاورزی به داد اقتصاد ما رسیده و ناجی آن شده اما باید پذیرفت که این بیمار فرتوت در صورت درمان نشدن و بهبود کامل نمی تواند مرهمی بر درد بی درمان اقتصاد کشور باشد.
تاثیر نرخ ارز بر نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی در کشور به ویژه در سال های اخیر که همواره با نوسانات شدید همراه بوده و هر روز بر دامنه نوسان آن نیز افزوده می شود، شرایط را برای تولیدکنندگان و بهره برداران دشوارتر کرده و روزنه های صادراتی را مسدودتر و آزادراه های واردات را گشاده تر می کند.
از آنجایی که توازن بین تولید و واردات محصولات کشاورزی به سود واردات بوده بنابراین نوسان در نرخ ارز و گرانی آن با افزایش چندباره قیمت نهاده های کشاورزی، ماشین آلات، ابزار و سایر ملزومات بوده و تولید باز هم دچار چالش های بیشتری می شود. در سوی دیگر ماجرا، تولیدکنندگان و کشاورزان کشورهای دیگر با استفاده از حمایت های دولتی و بهره وری بالا در تولید، محصولات شان را با قیمت های رقابتی عرضه می کنند و به این ترتیب دولت(ایران) با یک محاسبه سرانگشتی می بیند واردات محصولات کشاورزی برایش به صرفه تر از تولید است. چنانچه محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت نیز در یک نشست خبری صراحتا به این موضوع اشاره کرده و از کشاورزان خواسته تا شرایط دولت را درک کنند!
نتیجه اینکه؛ تولید محصولات کشاورزی حتی در شرایطی که دولت معتقد و معترف است که این بخش ناجی اقتصاد کشور در روزهای بحرانی بوده، به ویژه با افزایش نرخ ارز، هزینه های زیادی روی دست دولت می گذارد و واردات به صرفه تر از تولید است.
