پس از گذشت دو سال از اجرای برجام؛ واردات صِرف، رهاورد سفرهای تجاری مدیران دولتی و بخش خصوصی است مولود غلامی بیش از دو سال از اجرای برجام و رفع احتمالی تحریم های اقتصادی می گذرد و در این مدت زمانِ نه چندان کوتاه که به نصفِ عمر یک دولت می رسد، دستگاه های […]
پس از گذشت دو سال از اجرای برجام؛
واردات صِرف، رهاورد سفرهای تجاری مدیران دولتی و بخش خصوصی است
بیش از دو سال از اجرای برجام و رفع احتمالی تحریم های اقتصادی می گذرد و در این مدت زمانِ نه چندان کوتاه که به نصفِ عمر یک دولت می رسد، دستگاه های دولتی و بخش خصوصی همواره اخباری مبنی بر رفت و آمد هیات های تجاری به ایران و کشورهای شریک احتمالی منتشر کرده اند. از نتایج این آمد و شدها نیز تنها به تومارهای بلندبالا از امضای تفاهم نامه های همکاری اکتفا شده است و پس از گذشت بیش از دو سال، دست کم در بخش کشاورزی خبری از قرارداد مهم تجاری و سرمایه گذاری خارجی که به فرجام رسیده باشد، نیست.
از دو جنبه امضای تفاهم نامه های همکاری میان دو کشور، به ویژه کشورهای پیشرفته، در سطح بین المللی دارای اهمیت است. نخست؛ از نظر تئوری که در شرایط بحرانی جهان که با خط و نشان کشیدن های رقبای سیاسی در منطقه همراه است، می تواند حاکی از جایگاه مستحکم ایران برای سرمایه گذاری های اقتصادی باشد و پیام های فرا اقتصادی نیز داشته باشد و در راستای توسعه بخش و کمک به بهبود شرایط اقتصادی انجام شود و حتی به بهبود پرستیژ بین المللی کشور بینجامد.
در وهله دوم و در صورت اجرایی شدن این تفاهم نامه ها در قالب قرارداد، انتقال دانش و تکنولوژی روز و همچنین سرمایه گذاری های مشترک می تواند تاثیر بسزایی در رشد اقتصادی کشور بگذارد و اهداف از پیش تعیین شده را محقق کند.
آخرین سفر تجاری-تشریفاتی در این بخش نیز به شخص جناب وزیر و هیات همراه مربوط می شود که اخیرا (مهرماه گذشته) به شهر کلرمون فران فرانسه عزیمت کردند. در این سفر وزیر جهاد کشاورزی ایران با شورای عالی تعاون فرانسه، اسناد همکاری های دوجانبه در زمینه تولید دانه های روغنی و سرمایه گذاری مشترک برای انتقال و توسعه تولید دام سبک امضا و بخش خصوصی نیز چند راس گاو نژاد شاروله وارد کشور کرد!
کوتاه سخن اینکه؛ هر تفاهم نامه همکاری پس از امضای طرفین، حدود یک تا دو سال زمان نیاز دارد تا به اجرا برسد حال آن که بیش از دو سال از اجرای برجام و رفع تحریم ها- به گفته دولتمردان- می گذرد و در این مدت شاهد امضای چندین و چند تفاهم نامه همکاری با کشورهای مختلف در بخش کشاوزری بوده ایم. با این تفاسیر فعالان این بخش دست کم انتظار دارند، یکی دو مورد از این اسناد و تفاهم نامه هایی که منجر به عقد قرارداد و در نتیجه رشد و توسعه بخش کشاوزری شده است، اعلام شود.
سفرها تجاری برای واردات؟!
اما انتقادی که بر این نوع روابط ها در وزارت جهاد کشاورزی وارد است؛ در بیشتر سفرهای خارجی که وزیر کشاورزی یا معاونان وی اعزام می شوند، اعضای تشکل های بخش خصوصی و روسای زنجیره های تولید نیز حضور دارند. در این مسافرت-ماموریت های به اصطلاح تجاری -که شوربختانه یک سویه بوده و بیشتر آنها به واردات می انجامد- نتایج و عملکرد شفافی تا کنون نه از بخش دولتی و نه از بخش خصوصی ارایه شده است. در حالی که تولیدات بخش کشاورزی در کشوری مانند فرانسه، تماما در اختیار تعاونی ها و اتحادیه های تولید است و سندیکاها و تعاونی ها بیشترین سهم را در ایجاد ارزش افزوده، تولید ناخالص ملی و صادرات دارند.
انتقاد دیگر این که؛ اگر بنا باشد در این مراودات تجاری، تنها به واردات صِرف از کشورهایی مانند فرانسه اکتفا شود و پول نفت بدهیم و همچنان محصولاتی مانند گاو و گوسفند و بذر وارد کنیم، این کار از عهده مدیران تشکل ها و انجمن های بخش خصوصی نیز بر می آید و دیگر چه نیازی به سفر وزیر و معاونان و هیات همراه است؟
بخش خصوصی هم دستاورد قابل ملاحظه ای ندارد
اگر هم قرار بر همکاری دوجانبه در سطح ملی و قراردادهای سرمایه گذاری مشترک باشد که وزیر کشاورزی ایران را مجاب کند چند روز از وقت و انرژی خود را به این سفر ها اختصاص دهد، بی تردید باید نتایج بزرگ اقتصادی و توسعه ای نیز به همراه داشته باشد و در رسانه ها اعلام شود. حال آنکه تاکنون چنین نبوده و مسافرت ها و مراودات این چنینی بیشتر جنبه تشریفاتی داشته است تا جنبه های اقتصادی و توسعه ای. حتی نمایندگان تشکل ها و بخش خصوصی هم در این سفرها دستاورد قابل ملاحظه ای جز در همان حد واردات نهاده، بذر و گاو و گوسفند و بز نداشته اند.
بنابراین تا زمانی که زیرساخت های تولید و صادرات آماده نباشد و بخش خصوصی نیز تجارت و بازرگانی را تنها در واردات ببیند، نتیجه این همه آمد و شدهای وزیر و معاونان وزیر، بازرگانان و مدیران بخش خصوصی دستاوردی جز واردات نخواهد داشت. با این توضیح که به هیچ وجه مخالف واردات نیستیم اما، واردات صرف مغایر اهداف اقتصاد ملی و مقاومتی آن هم در شرایط بحران اقتصادی است که با آن مواجهیم و به سختی پول نفت مان را به دلار تبدیل می کنیم.
