به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کشاورزی ایران به نقل از خبرگزاری فارس، موسسه پژوهشهای برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی در تحلیل عملکرد مدیریت زیربخش باغبانی به بررسی وضعیت صادرات و واردات زیربخش باغبانی در سال ۱۳۹۴ پرداخت. در این گزارش در مورد صادرات براساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران آمده است: صادرات زیر بخش باغبانی […]
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کشاورزی ایران به نقل از خبرگزاری فارس، موسسه پژوهشهای برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی در تحلیل عملکرد مدیریت زیربخش باغبانی به بررسی وضعیت صادرات و واردات زیربخش باغبانی در سال ۱۳۹۴ پرداخت.
در این گزارش در مورد صادرات براساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران آمده است: صادرات زیر بخش باغبانی در سال ۱۳۹۴ از لحاظ وزنی با کاهش ۱۷٫۵ درصد نسبت به سال ۱۳۹۳ به ۱۰۶۲٫۶ هزار تن و از لحاظ ارزشی با کاهش ۱۹٫۶ درصد به حدود ۲۵۰۳٫۱ میلیون دلار رسیده که معادل سهم ۳٫۲۲ درصد از کل وزن و ۴۶ درصد از کل ارزش صادرات بخش کشاورزی را شامل میشود.
در بین محصولات باغی کشور به لحاظ وزنی، سیب با ۳۲۱ هزار تن، خرما با ۱۷۱ هزار تن، پسته با ۱۳۰ هزار تن، کشمش با ۱۱۲ هزار تن بیشترین میزان صادرات باغی را به خود اختصاص دادهاند و زغالاخته با ۱۸۰ تن، وانیل با ۳۸۰ تن و قهوه و انگور فرنگی هر کدام با حدود ۳۶۰۰ تن کمترین میزان صادرات را در بین محصولات باغی در سال ۱۳۹۴ داشتهاند. همچنین از نظر ارزشی پسته با ۱٫۲ میلیارد دلار، کشمش با ۲۵۳ میلیون دلار، خرما با ۲۳۳ میلیون دلار، زعفران با ۱۶۵ میلیون دلار و سیب با ۱۳۲ میلیون دلار بیشترین صادرات و درآمد ارزی را داشتهاند.
واردات همچنین واردات زیربخش باغبانی در سال ۱۳۹۴ از لحاظ وزنی با افزایش ۳٫۹ درصدی نسبت به سال ۱۳۹۳ به ۱۲۸۸٫۳ هزار تن ولی از لحاظ ارزشی با کاهش حدود ۵ درصدی به حدود ۱۳۹۳ میلیون دلار رسیده که معادل سهم ۶٫۹ درصدی از کل وزن و ۱۵٫۷ درصدی از کل ارزش واردات بخش کشاورزی را شامل میشود.
بنابراین از اطلاعات فوق ملاحظه میگردد، علیرغم اینکه تراز تجارت خارجی بخش کشاورزی به میزان ۹٫ ۳۴۳۸ میلیون دلار منفی بوده است، لیکن تراز تجارت خارجی زیربخش باغبانی ۱۲٫ ۱۱۱۰ میلیون دلار مثبت میباشد.
همچنین در بین محصولات باغی کشور به لحاظ وزنی، موز با ۶۶۹ هزار تن، روغن نباتی پالم با ۳۸۹ هزار تن، چای با ۵۱ هزار تن و نارگیل با ۲۳ هزار تن بیشترین میزان واردات باغی را به خود اختصاص دادهاند و خرما با ۴۰ تن، پاپایا با ۱۰۰ تن و وانیل با حدود ۱۲۰۰ تن کمترین میزان واردات را در بین محصولات باغی در سال ۱۳۹۴ داشتهاند. ضمن آنکه از نظر ارزشی نیز موز با ۵۱۵ میلیون دلار، روغن نباتی پالم با ۳۱۰ میلیون دلار و چای با ۲۳۸ میلیون دلار بیشترین واردات را در بین محصولات باغی داشتهاند.
۴- تحلیل عملکرد مدیریت اجرایی زیر بخش باغبانی ( ۹۴-۱۳۹۳)
در این بخش عملکرد اجرایی زیربخش باغبانی از حیث تولید، تغییرات سطح زیر کشت باغات بارور و عملکرد در واحد سطح محصولات عمده باغی طی سال ۱۳۹۴ موردبررسی و تجزیه و تحلیلی قرار خواهند گرفت:
با نگاهی اجمالی به روند تغییرات میزان تولید کلی محصولات باغی از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۴ مشاهده میگردد که تولید کلی محصولات باغی با متوسط نرخ رشد ۱۷٫۳ درصد از ۱۶۵۲۰ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۱۹۳۷۸ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. در میان کل محصولات عمده باغی، تولید گیاهان دارویی با ۳۶٫۹ درصد بالاترین نرخ رشد را داشته و از ۱۰۰ هزار تن به ۱۳۷ هزار تن رسیده و خرما با ۲٫۰۶ درصد کمترین میزان نرخ رشد را داشته و از ۱۰۴۲ هزار تن به ۱۰۶۳ هزار تن افزایش یافته است.
همچنین سطح زیرکشت باغات بارور کشور نیز با متوسط نرخ رشد ۳٫۱۶ درصد از ۲۲۲۶ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۲۲۹۶٫۴ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. در میان کل محصولات عمده باغی، سطح بارور باغات مرکبات با ۱۹٫۳ درصد بالاترین نرخ رشد را داشته و از ۲۰۷ هزار هکتار به ۲۴۷ هزار هکتار رسیده و خرما با حدود ۱٫۷ درصد کمترین میزان نرخ رشد را داشته و از ۱۹۷ هزار هکتار به ۲۰۰ هزار هکتار افزایش یافته است. ضمن آنکه سطح زیتون تغییری نداشته و سطح باغات بارور بادام با ۳- درصد، برگ سبز چای با ۴۳٫ ۱- درصد و انگور با ۰٫۷ – با نرخ رشد منفی روبرو بوده و سطح آنها کاهش یافتهاند.
بررسی عملکرد در واحد سطح محصولات عمده باغی نیز حاکی از رشد بالای ۱۲۷ درصدی فندق در سال ۱۳۹۴ نسبت به سال ۱۳۹۳ و رشد پایین ۰٫۰۹ درصدی در خرما بوده است، ضمن آنکه محصولاتی چون زیتون با ۷٫۹- درصد، مرکبات با ۴- درصد و سیب و دانهدارها با ۰٫۵۵- درصد با نرخ رشد منفی روبرو بوده و عملکرد در واحد سطح آنها نسبت به سال ۱۳۹۳ کاهش یافتهاند.
عوامل متعددی ازجمله وجود باغات سنتی و پراکنده، خشکسالی و سرمازدگی شدید، کشت ارقام غیر مقاوم و حساس به سرما، افت سطح آبهای زیرزمینی و شور شدن منابع آب و خاک را میتوان از مهمترین دلایل عدم تحقق اهداف در حوزه تولید، کاهش سطح زیر کشت باغات بارور و عملکرد در واحد سطح برخی از محصولات باغی برشمرد. در ادامه عملکرد اجرایی زیربخش باغبانی از حیث تولید، تغییرات سطح زیرکشت باغات بارور و عملکرد در واحد سطح محصولات عمده باغی طی سال ۱۳۹۴ به تفکیک محصول موردبررسی و تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت:
۱-۴- سیب و دانهدارها
سیب به عنوان مهمترین میوه دانهدار شناخته میشود که تولید آن از ۳۶۸۳ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۳۷۶۸ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۸۵ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. استفاده از ارقام جدید صادراتی و پر محصول و ایجاد ظرفیتهای جدید به منظور فرآوری و نگهداری محصول میتواند گام مهمی در افزایش تولید و کاهش ضایعات این گروه از محصولات باشد.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان آذربایجان غربی با ۲۶٫۴ درصد از تولید سیب و دانهدارهای کشور در جایگاه نخست تولید این گروه از محصولات قرار گرفته است و استانهای آذربایجان شرقی با ۱۲٫۱، تهران با ۱۰٫۲، فارس با ۹٫۸، خراسان رضوی با ۷٫۲، اصفهان با ۵٫۶ و اردبیل با ۴ درصد از تولید سیب و دانهدارهای کشور در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۷۶٫۲درصد از کل
میزان تولید سیب و دانهدارهای کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۲۳٫۸ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای کشور استان بوشهر با تولید ۳۴ تن (۰٫۰۰۰۹ درصد) در رتبه آخر تولید سیب و دانهدارها قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور سیب و دانهدارها نیز نشان میدهد که سطح هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۲۳۳ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور سیب و دانهدارها در کل کشور حدود ۲۳۳ هزار هکتار بوده که معادل ۱۰٫۱ درصد کل سطح باغات بارور کشور به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور در رتبه چهارم میباشد. طی این سال زراعی استان آذربایجان غربی با دارا بودن ۲۱٫۳ درصد از کل باغات بارور سیب و دانهدارها، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای آذربایجان شرقی با ۱۲٫۷، فارس با ۱۱٫۲، اصفهان با ۹٫۸، خراسان رضوی با ۸٫۹، تهران با ۵٫۲ و اردبیل با ۴٫۶ درصد از کل باغات بارور سیب و دانهدارها در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۷۳٫۷ درصد از کل باغات بارور سیب و دانهدار کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور سیب و دانهدار کشور نیز با ۶ هکتار (۰٫۰۰۳ درصد) متعلق به استان بوشهر میباشد.
همچنین عملکرد سیب و دانهدارها از ۱۶۲۳۳ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۶۱۴۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است. عواملی چون به سرآمدن عمر اقتصادی باغات و عدم استفاده از ارقام جدید صادراتی و پر محصول از مهمترین عوامل کاهش در عملکرد این گروه از محصولات طی سالهای موردبررسی میباشد.
طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد سیب و دانهدارها با ۳۱۷۱۰ کیلوگرم در هکتار به استان تهران تعلق داشته است. پسازآن استانهای سمنان با ۲۳۰۹۱، گیلان با ۲۰۶۷۹، آذربایجان غربی با ۲۰۰۳۳، البرز با ۱۹۶۰۰، کهکیلویه و بویراحمد با ۱۶۷۷۹ و کردستان با ۱۶۷۵۴ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. کمترین عملکرد در واحد سطح سیب و دانهدار کشور نیز با ۲۰۱۸ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان ایلام میباشد.
۴- ۲- میوههای هستهدار
مهمترین میوههای هستهدار ایران، هلو و شلیل، زردآلو، گیلاس، آلبالو، آلو و گوجه میباشند که تولید آن از ۲۰۷۸ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۲۲۰۳ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۸۸ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان البرز با ۱۳٫۱ درصد از تولید میوههای هستهدار کشور در جایگاه نخست تولید این گروه از محصولات قرار گرفته است و استانهای تهران با ۹، فارس با ۸/۵، مازندران با ۸/۳، خراسان رضوی با ۶/۶، آذربایجان شرقی با ۵/۷ و آذربایجان غربی با ۵/۱ درصد از تولید میوههای هستهدار در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۵۶/۳ درصد از کل میزان تولید میوههای هستهدار کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۴۳/۷ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای کشور استان بوشهر با تولید ۲۴ تن (۰/۰۰۱ درصد) در رتبه آخر تولید میوههای هستهدار قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور میوههای هستهدار نیز نشان میدهد که سطح آن از ۲۰۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۲۱۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور میوههای هستهدار در کل کشور حدود ۲۱۷ هزار هکتار بوده که معادل ۹/۴ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیرکشت باغات بارور در رتبه پنجم میباشد. طی این سال زراعی استان خراسان رضوی با دارا بودن ۱۰/۵ درصد از کل باغات بارور میوههای هستهدار، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاصی داده است. پسازآن استانهای آذربایجان شرقی با ۹، آذربایجان غربی با ۶/۵، تهران با ۶/۲، البرز با ۶/۱، فارسی با ۶ و مازندران با ۵/۷ درصد از کل باغات بارور میوههای هستهدار در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۵۰ درصد از کل باغات بارور میوههای هستهدار کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور میوههای هستهدار کشور نیز با ۴ هکتار (۰/۰۰۲ درصد) متعلق به استان بوشهر میباشد.
همچنین عملکرد میوههای هستهدار از ۹۸۱۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۰۱۶۱ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد میوههای هستهدار با ۲۱۹۹۵ کیلوگرم در هکتار به استان البرز تعلق داشته است. پسازآن استانهای مازندران با ۱۵۸۶۰، گلستان با ۱۵۰۴۳، تهران با ۱۴۹۱۲، فارس با ۱۴۸۸۰، مرکزی با ۱۱۹۷۹ و کهکیلویه و بویراحمد با ۱۱۷۴۶ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. کمترین عملکرد در واحد سطح میوههای هستهدار کشور نیز با ۴۵۹۴ و ۴۹۰۰ کیلوگرم در هکتار به ترتیب متعلق به جنوب استان کرمان و استان ایلام میباشد.
۴- ۳- انگور
انگور به عنوان یکی از مهمترین میوههای جهان میباشند که ایران هفتمین تولیدکننده آن در جهان و سومین کشور صادرکننده کشمش میباشد. که تولید آن از ۳۰۵۰ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۳۱۶۷ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۷۷ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. عدم درصد تحقق کامل هدف ناشی از سرمازدگی و پدیده خشکسالی بوده است. مدیریت اصولی و اجرای صحیح عملیات اصلاح و احیاء باغها میتواند گام مهمی در افزایش تولید و کاهش ضایعات این محصول و نهایتاً تحقق اهداف برنامه باشد.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان فارسی با ۱۶ درصد از تولید انگور کشور در جایگاه نخست تولید این گروه از محصولات قرار گرفته است و استانهای خراسان رضوی با ۱۱، قزوین با ۱۰/۷، آذربایجان شرقی با ۱۰/۳، همدان با ۱۰/۱، زنجان با ۵/۷ و خراسان شمالی با ۵/۴ درصد از تولید انگور در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۶۹/۳ درصد از کل میزان تولید انگور کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۴۰/۷ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای کشور استان گلستان با تولید ۱۲ تن (۰/۰۰۰۴ درصد) در رتبه آخر تولید انگور قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور نیز نشان میدهد که سطح آن از ۲۷۹ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۲۷۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است. در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور انگور در کل کشور حدود ۲۷۷ هزار هکتار بوده که معادل ۱۲/۱ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به
خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور پس از پسته در رتبه دوم میباشد. طی این سال زراعی استان فارسی با دارا بودن ۲۳/۲ درصد از کل باغات بارور انگور، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای قزوین با ۱۰/۹، خراسان رضوی با ۹/۲، همدان با ۷، آذربایجان شرقی با ۶/۵، خراسان شمالی با ۵/۷ و مازندران با ۵/۷ درصد از کل باغات بارور میوه انگور در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۵۰ درصد از کل باغات بارور انگور کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور انگور کشور نیز با ۱ هکتار
(۰/۰۰۰۳ درصد) متعلق به استان گلستان میباشد.
همچنین عملکرد انگور از ۱۰۹۱۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۱۴۳۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد انگور با ۲۳۸۱۱ کیلوگرم در هکتار به استان سمنان تعلق داشته است. پسازآن استانهای کهکیلویه و بویراحمد با ۲۲۵۰۰، یزد با ۱۹۴۰۰، آذربایجان شرقی با ۱۸۱۴۲، خراسان رضوی با ۱۷۹۹۵، البرز با ۱۷۹۰۰ و همدان با ۱۶۵۷۴ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. کمترین عملکرد در واحد سطح
انگور کشور نیز با ۳۷۴۲ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان خوزستان میباشد.
۴- ۴- مرکبات
مرکبات درختان و درختچههایی هستند همیشه سبز که مهمترین آنها پرتقال، نارنگی، لیموترش مازندرانی، لیمو شیرین، لیموترش، نارنج و گریپفروت میباشند. ایران با داشتن حدود ۴ درصد از تولید جهان مقام ششم را در این محصول به خود اختصاص داده است که تولید آن از ۳۸۰۰ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۴۳۴۵ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۸۱ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان مازندران با ۴۰/۸ درصد از تولید مرکبات کشور در جایگاه نخست تولید این گروه از محصولات قرار گرفته است و استانهای فارس با ۲۹/۵، جنوب کرمان با ۱۱/۴، هرمزگان با ۸/۳، گیلان با ۲/۵، کرمان با ۱/۹ و خوزستان با ۱/۵ درصد از تولید مرکبات در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۹۵/۸ درصد از کل میزان تولید مرکبات کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۴/۲ درصد بیشتر نبوده است. در بین ۱۷ استان تولیدکننده مرکبات استان زنجان، با تولید ۶۰ تن (۰/۰۰۱ درصد) در رتبه آخر تولید مرکبات قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور نیز نشان میدهد که سطح کشت این گروه از محصولات از ۲۰۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۲۴۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور مرکبات در کل کشور حدود ۲۴۷ هزار هکتار بوده که معادل ۱۰/۸ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور پس از پسته و انگور در رتبه سوم میباشد.
طی این سال زراعی استان فارسی با دارا بودن ۴۲/۴ درصد از کل باغات بارور مرکبات، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای فارس با ۱۹/۷، جنوب کرمان با ۱۱/۶، هرمزگان با ۱۰/۱، گیلان با ۳/۷، کرمان با ۳/۳ و خوزستان با ۲/۳ درصد از کل باغات بارور میوه مرکبات در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۹۳ درصد از کل باغات بارور مرکبات کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور مرکبات در بین ۱۷ استان تولیدکننده مرکبات در کشور نیز با ۱۸ هکتار (۰/۰۰۷ درصد) متعلق به استان زنجان میباشد.
همچنین عملکرد مرکبات از ۱۸۳۳۶ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۷۵۹۷ کیلوگرم در هکتار سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است. عواملی چون تداوم خشکسالی و افت سطح آبهای زیرزمینی، سرمازدگی و شیوع و گسترش آفات و بیماریهای قرنطینهای در مناطق جنوبی کشور طی دوره موردبررسی موجب این کاهش عملکرد بوده است.
طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد مرکبات با ۲۶۲۶۱ کیلوگرم در هکتار به استان فارس تعلق داشته است. پسازآن استانهای مازندران با ۱۸۰۹۹، جنوب کرمان با ۱۷۲۶۷، بوشهر با ۱۵۷۸۳، گیلان با ۱۵۰۸۶، هرمزگان با ۱۴۵۴۵ و سیستان و بلوچستان با ۱۳۱۹۶ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین ۱۷ استان تولید کننده مرکبات کشور نیز، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۱۵۹۲ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان لرستان میباشد.
۵-۴- پسته
پسته به عنوان مهمترین گونه میوههای خشک و یا خشکبار میباشد که ایران از نظر سطح زیر کشت، تولید و صادرات پسته مقام اول دنیا را در اختیار دارد، ضمن آنکه این محصول دومین محصول صادراتی غیرنفتی کشورمان میباشد که تولید آن از ۲۴۰ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۲۶۱ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۷۱ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. عدم تحقق کامل هدف پیشبینی شده ناشی از روند نزولی عملکرد در سالهای اخیر به جهت توسعه بیرویه باغات پسته در فلات مرکزی ایران، کاهش سطح منابع آبهای زیرزمینی، تشدید بحران شوری و قلیایی شدن آب و خاک باغات، سنتی بودن روشهای کاشت، داشت و برداشت، نظام بهرهبرداری خرده مالکی و عدم تمکن مالی باغداران در تأمین هزینههای مالی بسیار بالای نگهداری اصولی باغات، پایین بودن راندمان آبیاری و استرسهای ناشی از خشکی و تغذیه غیراصولی و ناکافی میباشد.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان کرمان با ۳۶/۹ درصد از تولید پسته کشور در جایگاه نخست تولید این محصول قرار گرفته است و استانهای خراسان رضوی با ۱۹/۲، یزد با ۱۶/۳، فارس با ۶/۶، خراسان جنوبی با ۴/۵، سمنان با ۴/۵ و مرکزی با ۳/۸ درصد از تولید مرکبات در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۹۱/۷ درصد از کل میزان تولید پسته کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۸/۳ درصد بیشتر نبوده است. در بین ۲۵ استان تولید کننده پسته استان همدان، با تولید ۱ تن (۰/۰۰۴ درصد) در رتبه آخر تولید پسته قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور نیز نشان میدهد که سطح آن ۳۱۴ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۳۳۵ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور پسته در کل کشور حدود ۳۳۵ هزار هکتار بوده که معادل ۱۴/۶ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیرکشت باغات بارور در رتبه اول میباشد. طی این سال زراعی استان کرمان با دارا بودن ۶۰/۳ درصد از کل باغات بارور پسته، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای خراسان رضوی با ۱۳/۴، یزد با ۸/۶، فارس با ۵، سمنان با ۵/۲، خراسان جنوبی با ۲/۵، مرکزی ۳/۲ درصد از کل باغات بارور میوه پسته در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۹۴/۵ درصد از کل باغات بارور پسته کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور پسته در بین ۲۵ استان تولید کننده پسته در کشور نیز با ۳ هکتار (۰/۰۰۰۸ درصد) متعلق به استان همدان میباشد.
همچنین عملکرد در واحد سطح پسته، نوسانات زیادی را طی نموده و از ۷۶۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۷۷۹ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد پسته با ۱۴۷۷ کیلوگرم در هکتار به استان یزد تعلق داشته است. پسازآن استانهای خراسان جنوبی با ۱۴۲۱، اصفهان با ۱۳۹۹، سمنان با ۱۳۸۰، مرکزی با ۱۲۹۷، سیستان و بلوچستان با ۱۲۱۵ و تهران با ۱۲۰۰ کیلوگرم در هکتار در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین ۲۵ استان تولید کننده پسته کشور نیز، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۳۴۵ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان همدان میباشد.
۴- ۶- خرما
کشت و پرورش درختان خرما در کشور ایران قدمت طولانی داشته و زندگی بسیاری از مردم جنوب کشور از نظر اقتصادی به کشت و کار این محصول وابسته است و علاوه بر تأمین مصارف داخلی به میزان قابلتوجهی به خارج از کشور صادر میشود که علاوه بر صادرات و ارزآوری، اهمیت اقتصادی آن شامل محدودیت در مناطق تولید در جهان نیز میباشد. در حال حاضر کشور ایران مقام اول سطح زیر کشت و صادرات خرما را در دنیا در اختیار دارد که تولید آن از ۱۰۴۲ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۱۰۶۳ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف نیز حدود ۸۱ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. عدم تحقق کامل هدف پیشبینی شده ناشی از پدیده خشکسالی و خصوصاً عارضه زیانآور خشکیدگی خوشه خرما بوده است.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، جنوب کرمان با ۱۷/۸ درصد از تولید خرما کشور در جایگاه نخست تولید این محصول قرار گرفته است و استانهای سیستان و بلوچستان با ۱۵/۳، بوشهر با ۱۳/۹، کرمان با ۱۳/۵، فارس با ۱۳/۲، خوزستان با ۱۳ و هرمزگان با ۱۱/۹ درصد از تولید خرما در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۹۸/۶ درصد از کل میزان تولید خرما کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۱/۴ درصد بیشتر نبوده است. در بین ۱۴ استان تولید کننده خرما، استان کرمانشاه با تولید ۱۶۶ تن (۰/۰۱۶ درصد) در رتبه آخر تولید خرما قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور نیز نشان میدهد که سطح آن از ۱۹۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۲۰۰ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور خرما در کل کشور حدود ۲۰۰ هزار هکتار بوده که معادل ۸/۷ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور در رتبه ششم میباشد. طی این سال زراعی استان سیستان و بلوچستان با دارا بودن ۱۶/۳ درصد از کل باغات بارور خرما، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای بوشهر با ۱۴/۹، هرمزگان با ۱۴/۷، جنوب کرمان با ۱۴/۳، فارس با ۱۴/۳، خوزستان با ۱۲/۷ و کرمان با ۱/۱۲ درصد از کل باغات بارور میوه خرما در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۹۷/۹ درصد از کلی باغات بارور خرما کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور خرما در بین ۱۴ استان تولید کننده خرما در کشور نیز با ۵۷ هکتار (۰/۰۳ درصد) متعلق به استان کهکیلویه و بویراحمد میباشد.
همچنین عملکرد در واحد سطح خرما نیز از ۵۳۰۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۵۳۰۹ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد خرما با ۱۴۷۷ کیلوگرم در هکتار به جنوب کرمان تعلق داشته است. پسازآن استانهای سیستان و بلوچستان با ۶۴۹۵، کرمان با ۵۹۳۰، فارس با ۵۵۸۲، خوزستان با ۵۴۳۳، سمنان با ۵۲۵۴ و بوشهر با ۵۱۷۶ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین ۱۴ استان تولید کننده خرما کشور نیز، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۶۵۹ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان کرمانشاه میباشد.
۷-۴- بادام
بادام مقاومت کمی در مقابل سرما داشته و گلهای آن در بهار نسبت به سایر میوهها به غیر از فندق زودتر باز میشوند، ازاینرو نسبت به سرمای دیررس بهاره بسیار حساس بوده و به همین دلیل در بسیاری از مناطق کشور، باغداران به خاطر سرمای دیررس بهاره بخش زیادی از محصول خود را از دست میدهند. تولید آن از ۱۴۶ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۱۵۹ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۶۳ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. عدم تحقق کامل هدف پیشبینی شده ناشی از شرایط نامناسب جوی نظیر بروز سرمای دیررس بهاره میباشد. استفاده از ارقام مقاوم به سرما و همچنین ارقام دیر گل میتواند گام مهمی در افزایش تولید این محصول باشد.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان فارس با ۲۶/۲ درصد از تولید بادام کشور در جایگاه نخست تولید این محصول قرار گرفته است و استانهای چهارمحال و بختیاری با ۱۴/۶، خراسان رضوی با ۸/۶، آذربایجان شرقی با ۷، کرمان با ۵/۵، مرکزی با ۵/۲ و همدان با ۴/۷ درصد از تولید بادام در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۷۱/۸ درصد از کلی میزان تولید بادام کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۲۸/۲ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای تولید کننده بادام، استان بوشهر با تولید ۸ تن (۰/۰۰۵ درصد) در رتبه آخر تولید بادام قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور بادام نیز نشان میدهد که سطح آن از ۱۷۷ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۷۲ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است. در سالی زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور بادام در کلی کشور حدود ۱۷۲ هزار هکتار بوده که معادل ۷/۵ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور در رتبه هفتم میباشد.
طی این سال زراعی استان فارسی با دارا بودن ۲۴/۵ درصد از کل باغات بارور بادام، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای خراسان رضوی با ۱۸/۸، کرمان با ۸/۱، چهارمحال و بختیاری با ۷، خراسان جنوبی با ۶ آذربایجان شرقی با ۵/۳ و اصفهان با ۴/۶ درصد از کل باغات بارور میوه بادام در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۷۴/۳ درصد از کل باغات بارور بادام کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور بادام در بین استانهای تولید کننده بادام در کشور نیز با ۷ هکتار (۰/۰۰۴ درصد) متعلق به استان بوشهر میباشد.
همچنین عملکرد در واحد سطح بادام نیز از ۸۲۲ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۹۲۷ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد بادام با ۲۶۲۷ کیلوگرم در هکتار به استان کرمانشاه تعلق داشته است. پسازآن استانهای سیستان و بلوچستان با ۲۳۶۴، تهران با ۲۳۲۶، البرز با ۲۰۶۰، چهارمحال و بختیاری با ۱۹۵۶، خوزستان با ۱۹۵۰ و فارسی با ۱۹۴۹ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین استانهای تولید کننده بادام کشور، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۲۷۰ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان قم میباشد.
۸-۴- گردو
ارقام مختلف گردو از نظر حساسیت به سرما متفاوت بوده و از حساس تا مقاوم میباشند. تولید آن از ۲۱۱ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۲۳۱ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۵۳ درصد هدف پیشبینیشده مطابق برنامه محقق گردیده است. عدم تحقق اهداف پیشبینی شده طی دوره موردبررسی ناشی از شرایط نامناسب جوی نظیر بروز سرمای دیررس بهاره و خشکسالی های متوالی سالهای اخیر میباشد. از دیگر عوامل مؤثر در کاهش عملکرد و پایین بودن درصد تحقق اهداف این محصول کمبود پایه و ارقام تجاری مناسب و پرمحصول میباشد.
طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان همدان با ۱۳/۵ درصد از تولید گردو کشور در جایگاه نخست تولید این محصول قرار گرفته است و استانهای آذربایجان شرقی با ۶/۱۰، فارس با ۷/۳، کرمانشاه با ۵/۹، لرستان با ۵/۷، کرمان با ۵/۷ و کهکیلویه و بویراحمد با ۵/۱ درصد از تولید گردو در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۵۳/۸ درصد از کل میزان تولید گردو کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۴۶/۲ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای تولید کننده گردو، استان سیستان و بلوچستان با تولید ۱۰۳ تن (۰/۰۵ درصد) در رتبه آخر تولید گردو قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور گردو نیز نشان میدهد که سطح آن از ۱۱۲ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۲۱ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۴، سطح باغات بارور گردو در کل کشور حدود ۱۲۱ هزار هکتار بوده که معادل ۵/۳ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیرکشت باغات بارور در رتبه هشتم میباشد. طی این سال زراعی استان همدان با دارا بودن۱۱/۸ درصد از کل باغات بارور گردو، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای کرمان با ۱۱/۲، آذربایجان شرقی با ۶۶، فارس با ۶/۲، کرمانشاه با ۵/۷، کهکیلویه و بویراحمد با ۵/۲ و لرستان با ۴/۷ درصد از کل باغات بارور میوه گردو در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به
عبارت دیگر حدود ۵۱/۵ درصد از کل باغات بارور گردو کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور گردو در بین استانهای تولید کننده گردو در کشور نیز با ۴۴ هکتار (۰/۰۴ درصد) متعلق به استان سیستان و بلوچستان میباشد.
همچنین عملکرد در واحد سطح گردو نیز از ۱۸۸۷ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۹۱۴ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد گردو با ۳۰۸۲ کیلوگرم در هکتار به استان آذربایجان شرقی تعلق داشته است. پسازآن استانهای البرز با ۲۹۲۹، اصفهان با ۲۸۷۰، سمنان با ۲۸۰۲، خراسان شمالی با ۲۷۹۶، گلستان با ۲۵۸۰ و کردستان با ۲۵۱۹ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین مناطق تولید کننده گردو کشور، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۸۵۰ کیلوگرم در هکتار متعلق به جنوب کرمان میباشد.
۹-۴- انار
در حال حاضر ایران از نظر میزان تولید انار مقام اول را در دنیا دارا میباشد و در مقابل کم آبی بسیار مقاوم بوده و میتوان به صورت دیم نیز آن را کشت نمود. تولید آن از ۹۹۰ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۱۰۸۷ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۹۱ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان فارس با ۲۶/۱ درصد از تولید انار کشور در جایگاه نخست تولید این محصولی قرار گرفته است و استانهای مرکزی با ۱۳/۳، خراسان رضوی با ۱۱/۳، اصفهان با ۱۰/۱، یزد با ۸/۶، سمنان با ۷/۴ و قم با ۳/۶ درصد از تولید انار در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند. شایانذکر است که در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۸۰/۴ درصد از کلی میزان تولید انار کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۱۹/۶ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای تولید کننده انار، استان بوشهر با تولید ۲۳۲ تن (۰/۰۲ درصد) در رتبه آخر تولید انار قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور انار نیز نشان میدهد که سطح آن از ۶۹ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۷۱ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور انار در کلی کشور حدود ۷۱ هزار هکتار بوده که معادل ۳/۱ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور در رتبه نهم میباشد. طی این سال زراعی استان فارسی با دارا بودن ۲۲/۶ درصد از کل باغات بارور انار، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای مرکزی با ۱۲، خراسان رضوی با ۱۱/۸، اصفهان با ۱۰/۷، یزد با ۸/۳، خراسان جنوبی با ۴/۸ و سمنان با ۴/۷ درصد از کلی باغات بارور میوه انار در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۷۴/۹ درصد از کل باغات بارور انار کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور انار در بین استانهای تولید کننده انار در کشور نیز با ۱۸ هکتار (۰/۰۳ درصد) متعلق به استان بوشهر میباشد.
همچنین عملکرد در واحد سطح انار نیز از ۱۴۴۱۹ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۵۳۸۵ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد انار با ۲۴۱۶۷ کیلوگرم در هکتار به استان سمنان تعلق داشته است. پسازآن استانهای لرستان با ۱۸۹۸۲، فارس با ۱۷۸۳۲، کردستان با ۱۷۶۷۴، مرکزی با ۱۷۰۹۱، یزد با ۱۵۹۶۷ و اردبیل با ۱۵۳۲۹ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین مناطق تولید کننده انار کشور، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۳۹۴۸ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان کرمانشاه میباشد.
۴- ۱۰- زیتون
با توجه به اهمیت زیتون، طرح اصلاح و توسعه باغات زیتون براساس سیاستهای دولت در زمینه خوداتکایی محصولات کشاورزی با هدف تأمین بخشی از نیاز روغن خوراکی کشور از سال ۱۳۷۱ به بعد در وزارت کشاورزی به اجرا درآمده که تولید آن از ۹۵ هزار تن در سال ۱۳۹۳ به ۱۰۲ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. از نظر درصد تحقق هدف تولید نیز حدود ۷۶ درصد هدف پیشبینی شده مطابق برنامه محقق گردیده است. استفاده از ارقام سازگار و متناسب با هر منطقه میتواند گام مهمی در افزایش تولید و تحقق کامل اهداف پیشبینی شده این محصول باشد. طی سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، استان زنجان با ۲۷/۴ درصد از تولید زیتون کشور در جایگاه نخست تولید این محصول قرار گرفته است و استانهای قزوین با ۱۷/۶، فارس با ۱۶/۵، گیلان با ۱۳/۵، سمنان با ۷/۶، گلستان با ۴ و جنوب کرمان با ۲/۳ درصد از تولید زیتون در مقامهای دوم تا هفتم قرار دارند.
در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، ۸۹/۱ درصد از کل میزان تولید زیتون کشور مربوط به هفت استان مذکور میباشد و سایر استانها ۱۰/۹ درصد بیشتر نبوده است. در بین استانهای تولید کننده زیتون، استان خراسان رضوی با تولید ۱۱ تن (۰/۰۱ درصد) در رتبه آخر تولید زیتون قرار گرفته است.
بررسی وضعیت سطح زیر کشت باغات بارور زیتون نشان میدهد که سطح آن از ۴۵ هزار هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۵۲ هزار هکتار در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است. در سال زراعی ۹۴-۱۳۹۳، سطح باغات بارور زیتون در کل کشور حدود ۵۲ هزار هکتار بوده که معادل ۲/۳ درصد از کل سطح باغات بارور کشور را به خود اختصاص داده است و در بین محصولات عمده باغی از نظر سطح زیر کشت باغات بارور در رتبه دهم میباشد.
طی این سال زراعی استان زنجان با دارا بودن ۲۲/۷ درصد از کلی باغات بارور زیتون، بیشترین سطح را در کشور به خود اختصاص داده است. پسازآن استانهای فارسی با ۱۴/۱، گیلان با ۱۲/۶، گلستان با ۱۰/۷، قزوین با ۱۰/۵، سمنان با ۵/۹ و جنوب کرمان با ۳/۱ درصد از کلی باغات بارور میوه زیتون در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. به عبارت دیگر حدود ۷۹/۵ درصد از کلی باغات بارور زیتون کشور در این هفت استان وجود دارد. کمترین سطح باغات بارور زیتون در بین استانهای تولیدکننده انار در کشور نیز با ۱۹ هکتار (۰/۰۴ درصد) متعلق به استان خراسان رضوی میباشد.
همچنین عملکرد در واحد سطح زیتون نیز از ۲۱۲۰ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۳ به ۱۹۵۲ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است. عواملی چون، ارقام ناسازگار با مناطق کاشت، محدودیت منابع آب، بروز عوامل قهری مانند خشکسالی و سرمازدگی موجب این کاهش در عملکرد بوده است. طی سال ۹۴-۱۳۹۳ بیشترین عملکرد زیتون با ۳۲۷۳ کیلوگرم در هکتار به استان قزوین تعلق داشته است. پسازآن استانهای سمنان با ۲۵۲۹، کرمانشاه با ۲۴۳۵، زنجان با ۲۳۵۹، فارسی با ۲۲۹۱، گیلان با ۲۱۰۰ و جنوب کرمان با ۱۵۰۰ کیلوگرم در هکتار عملکرد در واحد سطح در کشور مقامهای دوم تا هفتم را به خود اختصاص دادهاند. در بین مناطق تولید کننده زیتون کشور، کمترین عملکرد در واحد سطح با ۲۶۲ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان مازندران میباشد.
۱۱-۴- گل و گیاهان زینتی
در حال حاضر مطابق آخرین آمار رسمی وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۳۹۴ حدود ۲۳۲۸ میلیون شاخه انواع گلهای بریده، ۱۱۲ میلیون انواع گلهای آپارتمانی و ۲۵۷ میلیون اصله انواع گونههای درخت و درختچههای زینتی در این سال تولید گردیده است.
۴- ۱۲- گل محمدی
گل محمدی از نظر اقتصادی دارای اهمیت بسیار زیادی میباشد به طوری که با استخراج گلاب و اسانس از گل محمدی، علاوه بر مصارف داخلی به خارج از کشور نیز صادر شده است. سطح زیر کشت گل محمدی در سال ۱۳۹۴، حدود ۱۷ هزار هکتار ثبت گردیده است. میزان تولید این محصول به ۳۳ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
۴-۱۳- گیاهان دارویی
در حال حاضر فلور غنی ایران بیش از ۸۰۰۰ گونه گیاهی را در برمیگیرد که یک مزیت منحصربهفرد در سطح جهانی است. هماکنون بیش از ۵۰ گونه گیاه دارویی در ایران مورد کشت قرار میگیرد که عمدهترین آنها عبارتاند از: زیره سبز، حنا، گشنیز، رازیانه، گل گاوزبان، وسمه، آویشن، بابونه، همیشهبهار، سنبلالطیب، کدو تخم کاغذی، و…
ایران رویشگاه اصلی بسیاری از گونههای دارویی با ارزش میباشد. این گونهها در شرایط طبیعی و با بارندگی مختصر، مواد مؤثره نسبتاً بالایی تولید میکنند که میتواند با کشت اصولی آنها این میزان افزایش یابد و از این رهگذر تولیدات گیاهان دارویی، مصرف داخلی و صادرات آن افزایش یابد. در مقایسه با گیاهان دیم دیگر مثل گندم، جو و حبوبات، گیاهان دارویی سازگار با محیط میتواند عملکرد قابلملاحظهای تولید نماید که از نظر درآمد و اشتغال مقرون بهصرفه باشد. ضمن اینکه گیاهان دارویی دیم به علت عدم استفاده یا استفاده محدود از کودهای شیمیایی و سموم مختلف، یک محصول سالم خواهد بود.
سطح زیر کشت گیاهان دارویی به استثناء زعفران در سال ۱۳۹۴، حدود ۴۵ هزار هکتار ثبت گردیده است. میزان تولید این گروه از محصولات به ۱۳۷ هزار تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
۴- ۱۴- زعفران
زعفران یا طلای سرخ ارزشمندترین گیاه بومی و از محصولات مهم کشور میباشد که به لحاظ اهمیت صادرات آن به عنوان محصول ویژه (طبق قانون افزایش بهرهوری محصولات کشاورزی و منابع طبیعی) تعریف شده است. میزان تولید جهانی زعفران، حدود ۳۳۱ تن که سهم ایران ۲۹۵ تن (تقریباً ۹۰ درصد) و سایر کشورها ۳۶ تن (تقریباً ۱۰ درصد) از تولید جهانی میباشد. کشور ایران در حال حاضر مقام اول تولید و صادرات این محصول را در جهان دارا میباشد. سایر کشورهای تولید کننده زعفران در دنیا اسپانیا، یونان، هند، افغانستان و چین میباشند. سطح زیر کشت زعفران در سال ۱۳۹۴، حدود ۹۵ هزار هکتار ثبت گردیده است. میزان تولید این محصول نیز به ۳۵۲ تن در سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.
