وزير جهاد كشاورزي دولت نهم با اشاره به اينكه عدهاي ميخواهند كشاورزي را بهبهانه كمبود آب و تحريم تعطيل كنند و حاضر است با آنها مناظره كند، گفت: چرا پروژه سدهاي زيرزميني را كه در ۳۰۰نقطه شناسايي و حتي در نقاطي اجرايي شده تعطيل كردند؟ بهخلاف مواردي كه درباره محدوديت عوامل توليد محصولات كشاورزي در […]
وزير جهاد كشاورزي دولت نهم با اشاره به اينكه عدهاي ميخواهند كشاورزي را بهبهانه كمبود آب و تحريم تعطيل كنند و حاضر است با آنها مناظره كند، گفت: چرا پروژه سدهاي زيرزميني را كه در ۳۰۰نقطه شناسايي و حتي در نقاطي اجرايي شده تعطيل كردند؟
بهخلاف مواردي كه درباره محدوديت عوامل توليد محصولات كشاورزي در كشور مطرح ميشود، بنا بر اظهارات وزير اسبق كشاورزي، ظرفيت تأمين غذاي 300ميليون نفر در كشور وجود دارد. اما مسئولان اجرايي كنوني درمواردي بدون توجه لازم به فعاليتهاي جهادي و صرف فعل “ما ميتوانيم” و “اقتصاد مقاومتي”، بهانههاي مختلفي را براي محدوديت توليد محصولات كشاورزي و عدم لزوم خودكفايي در محصولات استراتژيك كشاورزي عنوان ميكنند با اين استدلال كه منابع آبي كشور محدود است.
اين امر منجر شده كه بعد از جشن خودكفايي گندم هرساله چندين ميليون تن گندم به كشور وارد شود كه اين امر در تناقض مستقيم با امنيت غذايي و استقلال اقتصادي است.
محمدرضا اسكندري وزير جهاد كشاورزي دولت نهم در زمان مسئوليت خود توجه زيادي به كشاورزي دانشبنيان و امكان انتقال دستآوردهاي علمي در بخش كشاورزي داشت بهطوري كه بعد از اتمام مسئوليت خود حدود 90 پروژه علمي كشاورزي، در بخشهاي مختلف را در قالب يك كتابچه به وزير بعدي ارائه داد كه بهگفته خود بسياري از اين پروژهها در حال حاضر روي زمين مانده است.
اسكندري در اين ايام، مديرعاملي سازمان اقتصادي كوثر را بهعهده دارد كه از آن ميتوان بهعنوان يك مدينه فاضله نسبي از خواستههاي وي در بخش كشاورزي نام برد. بهگفته وي، اين بخش البته يك الگو در بخش كشاورزي نيز هست.
حضور وي در خبرگزاري تسنيم مصادف شد با ايام جهاد سازندگي و جهادي كشاورزي كه در ادامه بخش اول گفتگوي تفصيلي اسكندري با خبرنگاران اقتصادي خبرگزاري تسنيم را مشاهده كنيد.
فرهنگ جهادي در بخش كشاورزي چه جايگاهي دارد؟
اسكندري: براي درك فرهنگ جهادي در بخش كشاورزي بايد اشاره كرد كه امام (ره) چرا جهادسازندگي، سپاه و كميته امداد را بهعنوان الگو تشكيل داد. در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي، اين الگوها توسط بنيانگذار انقلاب اسلامي مطرح شد تا به بيداري و حركت اسلامي منجر شود.
دكترين حضرت امام براي رسيدگي به روستاها و كمك به توليد نيز، تشكيل جهاد سازندگي بود.
ويژگي جهاد از فرمايشات ايشان از خود گذشتگي، ايثار، خدمت به مردم و كار براي خدا قابل استنتاج بود. اين فرهنگ جهادي تنها به جهاد سازندگي مربوط نبود و در ساير بخشها نيز گسترش يافته بود.
در ادامه اين رويه، در فرمايشات مقام معظم رهبري، امام خامنهاي متبلور شده است. ايشان در اين ارتباط مي فرمايند: “در اداره كشور بايد روحيه خدمت به مردم، نيت خدايي با تكيه بر علم و درايت و روحيه جهادي حاكم باشد تا بتوان از مشكلات عبور كرده و پيش رفت”.
فرهنگ جهادي و علم دو بال اقتصاد مقاومتي
تأكيد بر فرهنگ جهادي و بهكارگيري علم در بخش كشاورزي همان اقتصاد مقاومتي است. اقتصاد مقاومتي بهعنوان يك الگوي اقتصادي تنها مربوط به شرايط تحريم و فشار نيست. اقتصاد مقاومتي همان “ما ميتوانيم” است كه در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي توسط حضرت امام خميني(ره) به آن اشاره شد.
در ابتداي پيروزي انقلاب ما استقلال سياسي ميخواستيم كه تأمين كننده آن استقلال اقتصادي در همه زمينهها بود، كه يكي از زمينههاي آن در بخش كشاورزي بود كه براي تحقق اين امر امام جهاد را تشكيل داد.
امام«ره» بر خودكفايي تأكيد داشتند
براي تأمين استقلال اقتصادي، امام به خودكفايي تأكيد داشتند و در فرمايشات خود از اين كلمه زياد استفاده ميكردند. وقتي امام از اين واژه در صحبتهاي خود استفاده ميكردند تنها يك كلمه نبود بلكه ناشي از شناخت ظرفيت و توان كشور بود. اين ظرفيتها توسط رژيم پهلوي اجازه بروز نمييافت اما امام ميخواست كه اين ظرفيتها بروز پيدا كند.
مقام معظم رهبري تحقق “ما ميتوانيم” را سالها از مسئولان خواستهاند و در قالب نامگذاري سالها نيز اين خواست را مطرح فرمودند بهطوري كه هفت سال نام اقتصاد بر خود گرفت و بر ظرفيتهاي اقتصادي تأكيد شد.
اين خواست محقق نشده، در نتيجه تبديل به اقتصاد مقاومتي در سال 92 شد. در صورتي كه ما با فرهنگ جهادي عمل ميكرديم بسياري از مشكلات فعلي را نداشتيم.
در بخش نظامي توانستيم با روحيه و فرهنگ جهادي كار كنيم كه اين امر موفقيتهاي خارق العادهاي براي كشور به دست آورد، اما در ساير بخشها خيلي موفق نبودهايم.
در حال حاضر نيز بخش اجرا هيچگونه بهانهاي ندارد زيرا قانون بهاندازه كافي وجود دارد و سياستهاي همه بخشها اعلام شده است و تنها در هر بخش بايد برنامه عملياتي اقتصاد مقاومتي ارائه شود.
در بخش كشاورزي از چه ظرفيتهايي استفاده نشده است؟
اسكندري: بخش كشاورزي ظرفيتهاي زيادي در همه زمينههاي باغباني، زراعت، دامپروري، جنگل، مرتع و شيلات دارد كه در صورت استفاده صحيح ظرفيت اسمي توليد 300ميليون تن محصول كشاورزي و توليد غذاي بيش از 300 ميليون نفر وجود دارد.
منابع آبي كشور براي تأمين 300ميليون تن محصول كشاورزي كافي است ؟
اسكندري: ايران دچار كمبود آب هست، اما بحران آب ندارد و تنها با بحران مديريت در اين بخش روبهرو است، اين موضوع توسط معاون وزير نيروي فعلي نيز پذيرفته شده است.
درست است كه متوسط بارندگيها در كشور 250 ميليمتر در سال است اما با نگاهي به آمار 70ساله كشور مشخص ميشود كه اين وضعيت امر جديدي نيست.
آيا چون در منطقه خشك و نيمهخشك جغرافيايي هستيم بايد كشاورزي را تعطيل كرد. ايران با يكميليون و 647هزار كيلومتر وسعتي كه دارد، يكي از وسيعترين كشورهاي جهان با اقليمي متنوع است. عدهاي دنبال تعطيلي كشاورزي بهبهانه كمبود آب و تحريم هستند و من حاضرم با آنها مناظره كنم.
گروهي تنها بخشهاي منفي كشاورزي را پررنگ ميكنند
آب، خاك، دانش و … همگي سرمايههاي بخش كشاورزي هستند كه بخش آب تنها يك متغير است كه بايد از آن بهدرستي استفاده شود تا امكان توليد غذاي كشور فراهم شود.
آيا وقتي گفته ميشود كه ايران كشور خشكي به حساب ميآيد نبايد از همين ظرفيتها و منابع آبي بهدرستي استفاده كرد؟ گروهي در بخش كشاورزي كشور تنها بخش منفي كشاورزي را پررنگ ميكنند.
به چگونگي استفاده و توليد آب بايد توجه كرد، در كشور ظرفيتهاي مختلفي در بخش آب وجود دارد كه به آنها توجه نشده است. اگر كمبود آب وجود دارد نبايد كشاورزي را تعطيل كرد، زيرا اين امر در واقع بازي كردن در زمين دشمن است.
خودكفايي گندم با انتقال 30درصد علم موجود محقق شد
در بخشهاي مختلف كشور توليد علم وجود دارد اما شرايط انتقال صحيح آن در بخش و استفاده از علم توليدي فراهم نيست. اگر از آب، خاك و ساير ظرفيتها درست استفاده شود علاوه بر تأمين نياز داخل ميتوان در بسياري از زمينهها صادر كننده بود.
در چه زمينههاي كشاورزي از علم استفاده نشده است؟
اسكندري: در تمام زمينهها، از علمي كه در اختيار متخصصين ما در دانشگاهها و مؤسسات تحقيقاتي وجود دارد، استفاده نشده است. در زماني كه به خودكفايي در توليد گندم رسيديم توانستيم تنها با استفاده از 30 درصد ظرفيت علمي كشور به اين مهم دست يابيم و در واقع آن را به مزارع انتقال دهيم. اين امر در سالهاي آينده، نيازمند تثبيت و استفاده از دستآوردهاي جديد داشت.
كشت جلبك علوفهاي با آب دريا
منابع آبي كشور تنها آبهاي شيرين نيست. آبهاي شور نيز قابليت استفاده در بسياري از توليدات بخش كشاورزي دارد. ما سههزار كيليومتر ساحل دريا داريم كه از اين ساحل و آب دريا ميتوان استفاده كرد. در زمان بنده، روي جلبك علوفه بهصورت پايلوت كار و كشت شد. از هزار هكتار كشت جلبك علوفهاي ميتوان 54هزار تن علوفه خشك برداشت كرد كه ارزش غذايي بالاتر از يونجه دارد.
در سالهاي گذشته كشت جلبك علوفهاي ازطريق متخصصان داخلي و كمك عوامل محلي كشت و توليد شد.
چرخش آب و كشت فراسرزميني در كشاورزي كشور جايگاه ندارد
كمبود آب نبايد بهانهاي براي واردات و عدم توليد شود، علاوه بر اين مثال موارد متعددي وجود دارد كه از ظرفيتهاي موجود بهدرستي استفاده نميشود. با استفاده از گردش آب چند مرتبه از منابع موجود ميتوان استفاده كرد اما اين روش بهرهبرداري از آب، در بخش كشاورزي ما جايگاه مناسبي ندارد.
يكي از مصداقهاي استفاده از آب مجازي كشت فراسرزميني است اما از ظرفيتهاي اين بخش استفاده مناسبي نشده است. مناطق مختلفي در جهان وجود دارد كه آمادگي فروش يا اجاره زمين را به ايران براي توليدات انواع محصولات كشاورزي با توجه به سليقه ما دارند اما چهميزان از اين ظرفيتها استفاده شده است.
سدهاي زيرزميني به حال خود رها شدند
به استفاده از سدهاي زيرزميني كه دانش آن در كشور نيز وجود دارد چقدر توجه شده است. با وجود اينكه علم ايجاد چنين سدهايي در كشور وجود دارد، اما امكانات لازم براي بروز اين علم در اختيار متخصصان قرار نگرفته است. اين سدها امكان ذخيره سازي منابع آب را در زير زمين با حداقل تبخير دارد.
منظور شما از سدهاي زيرزميني، آبخيزداري و آبخوانداري است؟
اسكندري: سدهاي زيرزميني شيوهاي از ذخيره آب است كه ميتوان آن را در قالب فعاليتهاي آبخيزداري تعريف كرد. در اين روش با انجام يكسري عمليات سازهاي آب به زير زمين و سازههاي زير آن هدايت ميشود تا درمواقع لزوم از طريق پمپاژ خروجي گرفته شود.
با توجه به شرايط خشكسالي در سال 87، 300 نقطه مناسب براي اين كار شناسايي شد و در برخي از نقاط مانند كوه زر دامغان و كرمان نيز عمليات اجرايي آن انجام و افتتاح شد.
اين فعاليت در دولت نهم شروع و متأسفانه با پايان دولت نهم تعطيل شد.
چرا؟
اسكندري: از اوايل انقلاب بين دو ديدگاه جنگ وجود داشت، ديدگاه “ما ميتوانيم” امام(ره) و مقام معظم رهبري و ديدگاه “ما نميتوانيم” در سيستم اجرايي كشور درگير بودهاند. متأسفانه در بيشتر شرايط ديدگاه ما نميتوانيم زور تصميم گيري بيشتري در بخش اجرايي داشته است و در مواردي نيز واردات را انتخاب كرده است.
گزارش از تسنيم
