شناخت بیشتر از سازمان تجارت جهانی W.T.O و بازرگانی جهانی کشاورزی

شناخت بیشتر از سازمان تجارت جهانی W.T.O و بازرگانی جهانی کشاورزی

World Trade Organization

بارها در اخبار رسانه ها و گفتار سخنرانان در محافل بازرگانی از سازمان تجارت جهانی W.T.O به عنوان سازمان تعیین کننده در عرصه اقتصاد و بازرگانی کشاورزی یاد میشود، حتی بحث و گفتگوهای زیادی در مورد مخالفت آمریکا برای ورود ایران به این سازمان صورت می گیرد.

جایگاه جهانی این سازمان چیست؟ چه نقشی در توسعه تجارت کالاها و محصولات کشاورزی دارد؟ چرا کشور ما تاکنون نتوانسته است که از ابزارهای این سازمان جهانی برای پیشبرد اهداف صادراتی خود استفاده کند؟ اختلاف درونی این نهاد بین المللی از کجا آغاز شده است؟

انتقادی که به کشورهای اروپایی و آمریکایی در مورد رعایت یا عدم رعایت تعرفه ها یا کمک های بزرگی که به کشاورزی خود می کنند تا عرصه رقابت کالاهای کشاورزی کشورهای در حال توسعه به ویژه آفریقایی و آمریکایی لاتین را محدود کنند و موضوعات دیگری را بصورت خلاصه می توان در مقاله فشرده زیر مطالعه کرد.

سازمان تجارت جهانی، تاریخچه و جایگاه

ایده برپایی یک سازمان بین المللی تجاری، ابتدا در کنفرانس برتون وودز بررسی شد. اما این طرح بلندپروازانه ، با طرح محدودتری با عنوان توافق عمومی تعرفه و تجارت(GATT) جایگزین شد. عنوان گات به گونه ای است که تصور می شود این توافق یک بار صورت گرفته و پایان یافته است، در حالیکه گات در عمل به روندی از مذاکرات تبدیل شد.در دوره پس از جنگ جهانی دوم این تصور رواج یافت که رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ و سیاست حمایت گرایی کشورها، نقش عمده ای در بروز جنگ داشته است. در همین راستا، گات کوششی بود برای تقویت تجارت بین المللی از راه کاهش موانع تجارت.

اعضای گات نخستین بار در سال ۱۹۴۷ با یکدیگر دیدار کردند و سپس این دیدارها در چارچوب دوره ها یا رشته هایی از توافقات ادامه پیداکرد تا شمار بیشتری از کالاها در محدوده توافقات گات قرار گیرند.

در خلال دور اروگوئه در سالهای ۱۹۸۶-۹۴ ، چنین تصمیم گرفته شد که سازمان تجارت جهانی به عنوان یک سازمان رسمی تر جایگزین گات شود و بر عملکرد نظام تجاری جهان نظارت کند. سازمان تجارت جهانی سه وظیفه اصلی برعهده دارد.

نخست اینکه چارچوبی سازمانی و قانونی برای شیوه کار تجارت جهانی پدید آورد.
دوم اینکه عرصه ای را فراهم کند تا در آن مسائل تجاری بین المللی بررسی و خط مشی های لازم برنامه ریزی شوند.
سرانجام اینکه این سازمان سازوکاری را برای حل اختلافات میان اعضا ، ارائه می کند.

دور مذاکرات سازمان تجارت جهانی با عنوان توسعه در سال ۲۰۰۱ در دوحه آغاز شد، اما در اجلاس بعدی در سپتامبر سال ۲۰۰۳ در کانکون مکزیک این دور مذاکرات شکست خورد . در حادثه ای که می توان آن را رخدادی دانست ، « گروه ۲۱» متشکل از کشورهای در حال توسعه و با هدایت برزیل ، هند و چین، از شرکت در بحث های موسوم به برنامه سنگاپور که نخستین بار در اجلاس سنگاپور در سال ۱۹۹۶ مطرح شده بود ، خودداری کردند. این برنامه به سرمایه گذاری و تدارک دولت در این زمینه می پرداخت. این کشورها خاطرنشان کردند که پیش از بحث در این باره ، ابتدا باید مساله یارانه های اتحادیه اروپا و ایالات متحده به شیوه ای رضایت بخش حل شود.

احتمال نابودی و انحلال سازمان تجارت جهانی

عملکرد ضعیف مسئولین سازمان تجارت جهانی (WTO) و بی اعتنایی قدرتهای بزرگ اقتصادی جهان به قوانین این سازمان و از همه مهمتر عدم تحقق اهداف آن طی ۲۳ سال گذشته، همگی بیانگر این واقعیت تلخ است که ریشه های این سازمان سست شده و در نتیجه نابودی و انحلال سازمان تجارت جهانی محتمل است.

اتفاقات رخ داده در جهان طی روزهای اخیر نقش سازمان تجارت جهانی را کمرنگ تر از گذشته نمایان کرد. حال چنانچه هر یک از طرفین جنگ تجاری یعنی چین و آمریکا بخواهند از همدیگر به سازمان تجارت جهانی شکایت کنند، رسیدگی به این شکایت دست کم یک سال طول می‌کشد که در این مدت زمان نسبتا طولانی، نه تنها اوضاع این دو کشور و تنش بین آنها بیشتر خواهد شد بلکه قطعا درگیری‌های دیگری نیز بین سایر کشورها به وقوع خواهد پیوست. عملکرد ضعیف و بی تحرکی مسئولین سازمان تجارت جهانی و همچنین بی اعتنایی قدرتهای بزرگ اقتصادی جهان به قوانین این سازمان و از همه مهمتر عدم تحقق اهداف آن طی ۲۳ سال گذشته، همگی بیانگر این واقعیت تلخ است که متأسفانه ریشه های این سازمان سست شده و در نتیجه نابودی و انحلال سازمان تجارت جهانی WTO محتمل است؛ مگر اینکه مسئولین این سازمان و مقامات کشورهای عضو در اقدامی عاجل و ضربتی، سازمان تجارت جهانی را مجددا خانه تکانی کرده و بین خود عهد کنند که به قوانین مصوب آن احترام گذاشته و در جهت تقویت WTO از هیچ کوششی دریغ نکنند؛ در غیر این صورت در آینده ای نه چندان دور باید منتظر انحلال این سازمان بود.

هواداران بر این باورند که سازمان تجارت جهانی یک سازمان فنی مبتنی بر قواعد مشخص است و خاطرنشان می کنند که همه اعضا در انجا یک رای دارند.بنابراین در مقایسه با “بانک جهانی” و “صندوق بین المللی پول” ،جهان در حال توسعه می تواند مواضع خود را به شیوه ای رساتر اعلام کند که نمونه آن در اجلاس کانکون مشاهده شده است. با این حال،منتقدان می گویند نابرابری های نظام جهانی ، در درون این سازمان تنیده شده است. کشورهای فقیر مشارکت در رویه ها و اقدامات سازمان را پرهزینه می بینند، در حالیکه به گفته سازمان های غیردولتی مخالف ، بخش عمده تصمیمات سازمان در «پشت صحنه» گرفته می شوند. انتقاد بنیادی تر این است که حتی اگر سازمان در ظاهر برپایه قواعد مشخص و برابری قدرت اعضا عمل کند، همچنان این امکان برای کشورهای ثروتمند وجود دارد که در راستای منافعشان در نظام سازمان دستکاری کنند و برنامه آزادسازی تجاری را در مسیر منافع خود پیش ببرند.

عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی

در حال حاضر اقتصاد دنیا به سازمان جهانی تجارت پیوسته است و این بدان معناست که ایران و چند کشور از نظر اقتصادی به بزرگترین سازمان تصمیم‌گیر در خصوص فرایندهای تجاری در جهان نپیوسته‌اند و حقتصمیم‌گیریو قدرت تصمیم‌سازی در ساختار اقتصادی جهانی را دارا نیستند.سازمان تجارت جهانی امروز یکی از پایه‌های جهانی شدن، به ویژه در حوزه اقتصاد به شمار می‌رود. بدین سان، کشورهای مختلف تلاش می‌کنند برای تسریع روند جهانی شدن و استفاده از منافع آن، اینسازمان بین‌المللیرا توسعه داده و جایگاهش را ارتقاء بخشند. از دیگر سو کشورهایی که عضو این سازمان نیستند نیز، تلاش می‌نمایند تا به عضویت آن درآمده و با استفاده از امتیازات عضویت در این نهاد بین‌المللی بهتوسعه اقتصادیو صنعتی دست یابند.

یکی از این کشورها جمهوری اسلامی ایران است که از سال۱۹۹۵از این سازمان درخواست عضویت ناظر کرده و به مدت ده سال پشت درهای آن به انتظار نشسته است. با اینکه کشورایراندر موافقتنامه‌های قبلی حوزه تجارت مانند سازمان جهانی تجارت و گات، حضور تقریباً خوبی داشته‌است اما اکنون در خصوص سازمان تجارت جهانی این مسئله تکرار نگشته و اکنون از متقاضیان الحاق به‌شمار می‌آید. اولین درخواست ایران برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی در ۱۹ ژوئیه ۱۹۹۶ به این سازمان ارسال شد. ایران در ۲۶ مه ۲۰۰۵ به عنوان عضو ناظر سازمان تجارت جهانی پذیرفته شد.گروه کاری ایران برای پیوستن به این سازمان هنوز تشکیل نشده‌است. ایران در آبان ۱۳۸۸ متن گزارش رژیم تجاری خودرا تقدیم دبیرخانه سازمان تجارت جهانی نمود.بعد از آن، گزارش رژیم تجاری ایران در میان اعضای سازمان تجارت جهانی توزیع گردید و اعضای سازمان تجارت جهانی سئوالات خود را از ایران بیان می‌دارند که سری اول سئوالات که شامل ۷۰۰ سؤال می‌باشد بهوزارت بازرگانی ایراندر اسفند ۱۳۸۸ ارسال گشت.اما در خصوص رئیس گروه کاری الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی، با آنکه توافق بر سر رئیس گروه کاری الحاق ایران صورت گرفته‌است،ایالات متحده آمریکااز قرار گرفتن تعیین رئیس گروه کاری الحاق در دستور جلسه شورای عمومی سازمان تجارت جهانی جلوگیری می‌نماید.

آینده کشاورزی جهان :

ورود به این سازمان برای توسعه تجارت به مناطق ژئواکونومیک همچون اتحادیه کشورهای اروپائی (UN) که تاکنون دو نشست فوق العاده آبانماه ۱۳۹۶ به ریاست فیل هوگان و همچنین آبانماه ۱۳۹۷ برای توسعه تجارت داشته است .

گفتنی است پایگاه کشاورزی آینده جهان (اخبار سبز ایران) در آینده نزدیک دو نهاد بین المللی مهم اقتصادی همانند صندوق بین المللی پول (IMF- International Monetary Fund) و بانک جهانی (WORLD BANK) را برای گسترش اطلاعات اقتصادی معرفی خواهد کرد.