این روزها موضوع احیای جهادسازندگی به گفتمان رایج رسانهای مسئولین و رسانهها تبدیل شده است. جهادسازندگی نهادی انقلابی بود که پس از تاسیس در ۱۳۵۸ در عرصههای خطیر پس از انقلاب، ۸ سال دفاع مقدس و دوران سازندگی پس از جنگ نقش بیبدیلی در کشور ایفا کرد. این نهاد انقلابی در ۱۳۶۲ به وزارت جهاد سازندگی تبدیل و در سال ۱۳۷۹ با وزارت کشاورزی ادغام شد. در دههی اخیر موضوع احیای این نهاد انقلابی با شدت و ضعف از سمت گروههای مختلف مطرح شده است اما با شروع به کار دولت سیزدهم این ایده به اجرا بسیار نزدیک و عملا به تصمیم اجرایی دولتمردان و شخص رئیس جمهور تبدیل شده است. اقدام برای احیای جهادسازندگی از سوی دولت واکنشهای متفاوتی در میان طرفداران و داعیهداران این نهاد در پی داشته است.
یادداشت؛
احیای جهادسازندگی؛ چرا و چگونه؟
نویسنده: پویان مرتضوی
این روزها موضوع احیای جهادسازندگی به گفتمان رایج رسانهای مسئولین و رسانهها تبدیل شده است. جهادسازندگی نهادی انقلابی بود که پس از تاسیس در ۱۳۵۸ در عرصههای خطیر پس از انقلاب، ۸ سال دفاع مقدس و دوران سازندگی پس از جنگ نقش بیبدیلی در کشور ایفا کرد. این نهاد انقلابی در ۱۳۶۲ به وزارت جهاد سازندگی تبدیل و در سال ۱۳۷۹ با وزارت کشاورزی ادغام شد. در دههی اخیر موضوع احیای این نهاد انقلابی با شدت و ضعف از سمت گروههای مختلف مطرح شده است اما با شروع به کار دولت سیزدهم این ایده به اجرا بسیار نزدیک و عملا به تصمیم اجرایی دولتمردان و شخص رئیس جمهور تبدیل شده است. اقدام برای احیای جهادسازندگی از سوی دولت واکنشهای متفاوتی در میان طرفداران و داعیهداران این نهاد در پی داشته است.
رویکردهای پیش روی این تصمیم
در حال حاضر موضوع احیای جهادسازندگی با دو رویکرد مطرح است:
- تشکیل جهادسازندگی در وزارت جهادکشاورزی
- تشکیل جهادسازندگی در معاونت توسعه روستایی نهاد ریاست جمهوری
رویکرد درست
پیشکسوتان و گروههای جهادی جوان فعلی نسبت به هردو رویکرد واکنش منفی نشان داده و از دولتی شدن جهاد به شدت نگران هستند. این گروه با دغدغههای جهادی معتقدند مقولهی جهاد و جهادسازندگی نباید درگیر مسائل و ساختارهای دیوانسالارانه شود وگرنه استحاله میشود. پارادایم «دولت جهادی یا جهاد دولتی؟» توسط این گروه در رسانه مطرح میشود. در این بین گروههایی که در سالهای گذشته تلاشهایی برای احیای مجدد جهادسازندگی زیر نظر مقام معظم رهبری (حفظهالله) داشتهاند با رویکرد دوم موافقت دارند. برخی نیز موافق احیای جهادسازندگی ذیل ارگانهای نظامی مانند ستادکل نیروهای مسلح یا سپاه هستند.
از سوی دیگر باید دقت داشت که جامعهی هدف اصلی جهادسازندگی قبلی و گروههای جهادی فعلی، روستا و جوامع روستایی بوده و هست. از این رو کارویژهی جهادسازندگی رسیدگی و آبادانی وضع روستاهای کشور است. این در حالی است که طبق قانون، وزارت جهادکشاورزی مسئول و متولی اصلی روستا و کشاورزی کشور است اما در سالهای گذشته بیش از ۲۵ دستگاه اجرایی مسئولیت رسیدگی به روستا و عشایر کشور را بر عهده داشته و این تشتت مدیریتی منجر به آسیبهای اجتماعی و اقتصادی زیادی برای جوامع روستایی، عشایری و کشاورزی کشور شده است.
بنابراین حالت بهینه و رویکرد درست این است که جهادسازندگی به عنوان یک معاونت یا سازمان در دل وزارت جهادسازندگی احیا شود تا طبق اصل مدیریت واحد ضمن انجام وظایف محوله براساس اختیارات اعطا شده، در قبال مسئولیتهای خود پاسخگو نیز باشد.
وظایف و اختیارات توسعه کشاورزی، روستایی و عشایری رئیس جمهور طبق اصل ۱۲۷ قانون اساسی به منظور تحقق عملی مدیریت واحد روستا و کشاورزی و پیشبرد عملی امور در ساختار دولت به وزیرجهادکشاورزی واگذاری شود.
مجمع یا شورای عالی روستا و عشایر متشکل از دستگاههای دولتی، نهادهای حاکمیتی و گروههای مردمی جهادی به ریاست زئیس جمهور و دبیری وزیر جهادکشاورزی برای مدیریت یکپارچهی روستا، عشایر و کشاورزی تشکیل شود.
