خراسان جنوبی: صنعت دامپروری استان در چالش خشکسالی

دامداری در خراسان جنوبی یکی از راه‌های اصلی کسب درآمد خانوارها بوده و حرفه دامداری در استان جزو مشاغل پر رونق است.تولید بیش از 140 هزار تن فرآورده خام دامی در سال در بیش از حدود 3.5 میلیون واحد دامی حکایت از اهمیت این صنعت در استان دارد.در 15 سال اخیر بروز پدیده خشکسالی روند رو به رشد این حرفه را تحت الشعاع قرار داده و باعث بروز خسارات و صدمات فراوانی شده است.فقر مراتع و از بین رفتن آن فقر غذائی دام‌ها را بدنبال داشته که زمینه کاهش سیستم ایمنی بدن دام‌ها در مقابل عوامل میکروبی و ایجاد بیماری‌های انگلی خارجی و داخلی بدن دام را فراهم ساخته و بروز تلفات در دامداری‌ها را افزایش داده است.از دیگر عوارض سوء خشکسالی می‌توان به کاهش تولید در دام، عدم و یا افزایش فاصله زایش، سقط جنین و تحمیل هزینه‌های درمان و نگهداری اشاره کرد.

کاهش 10 درصدی جمعیت دام سبک استان در پی خشکسالی

دکترعلیرضا رفیعی‌پور در گفت و گو با ایسنا گفت: کاهش جمعیت دامی سبک استان به میزان 10 درصد و عدم تحقق پیش‌بینی افزایش جمعیت دامی در این چند ساله از آثار سوء خشکسالی در صنعت دام استان بود.وی افزود: اگر روند بارندگی خوب می‌بود انتظار می‌رفت جمعیت دامی سبک حداقل 25 درصد افزایش داشته باشد که نه تنها این انتظار محقق نشده بلکه 10درصد از جمعیت دامی سبک نیز کم شده است.مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی با بیان اینکه نتیجه این موضوع، افزایش میزان بیکاری است، اظهار کرد: بیش از نیمی از جمعیت استان روستائی بوده و امرار معاش آنها از طریق دامداری است.رفیعی‌پور تصریح کرد: افزایش میزان بیماری‌ها در جمعیت دامی باقیمانده از خشکسالی و در نتیجه بالا رفتن هزینه تولید و عدم صرفه اقتصادی برای دامدار، افزایش متوسط هزینه درمان و پیشگیری از بیماری‌های دام و طیور از دیگر عوارض خشکسالی است.وی ادامه داد: بعلت عوارض سوء خشکسالی بر جمعیت دامی و افزایش بیماری‌ها در دام زمینه افزایش شیوع بیماری‌های مشترک بین انسان و دام در جمعیت انسانی نیز فراهم شده است.مدیرکل دامپزشکی خراسان جنوبی گفت: خشکسالی چند ساله خراسان جنوبی منجر به کاهش تمایل جامعه به مشاغل تولیدی در بخش دام و طیور و افزایش مشاغل کاذب و حتی غیر مجاز با توجه به مرزی بودن استان شد.دکتررفیعی‌پور اظهار کرد: خشکسالی همچنین منجر به مهاجرت جمعیت از روستا به شهر و حتی از استان به استان‌های مجاور و در نتیجه بروز مخاطرات و آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی با توجه به مرزی بودن استان و لزوم استقرار جمعیت در نوار مرزی برای برقراری امنیت مرزی شده است.

خشکسالی بیماری‌های دامی را تشدید می‌کند

دکترمحمد اصغرزاده معاون سلامت دامپزشکی خراسان جنوبی نیز با اشاره به اینکه خشکسالی یکی از چالش‌های پیش روی دامداری است که بیماری‌های دامی را تشدید می‌کند، به ایسنا گفت: فعالیت دامپزشکی در بخش درمانی موجب کنترل بیماری‌های مشترک بین انسان و دام می‌شود.وی افزود: از آنجاییکه خشکسالی اثر مستقیم بر مراتع طبیعی دارد، بنابراین تاثیرش بردامداری سنتی که از مراتع، به ویژه مراتع بهاره وتابستانی تغذیه می‌کنند نیز بیشتر است.معاون سلامت دامپزشکی خراسان جنوبی، بیمار شدن دام‌ها در اثر کاهش سیستم ایمنی و بیماری‌های متابولیک، انجام نشدن جفت‌گیری مناسب، نازا شدن دام‌ها یا وقوع سقط جنین در دام، نامرغوب شدن پشم، مو وپوست، نامرغوب شدن گوشت دام‌ به علت لاغری مفرط، کاهش توان شیردهی و غیراقتصادی شدن نگهداری دام از جمله پیامدهای خشکسالی در صنعت دام برشمرد.دکتراصغرزاده با اشاره به اینکه خطر ابتلاء دام‌ها نسبت به عفونت و بیماری‌ها در زمان خشکسالی افزایش می‌یابد، افزود: مهم‌ترین نقش در پرورش دام در زمان خشکسالی به لحاظ بهداشتی و اقتصادی تغذیه با کمیت و کیفیت مناسب خوراک دام است.وی ابتلا به بیماری‌های انگلی داخلی و خارجی دام، تراکم جمعیت دامی در مکان های باز و بسته و ایجاد بیماری‌های تنفسی را از جمله آثار خشکسالی بر روی سلامت دام دانست.معاون سلامت دامپزشکی خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: واکسیناسیون و پوشش کامل واکسن‌هایی نظیر شاربن، تب برفکی،آبله،تب مالت،آنتروتوکسمی، هاری و طاعون نشخوارکنندگان کوچک PPR را در کاهش مخاطرات بهداشتی ناشی از خشکسالی بر روی دام را موثر دانست.

لزوم توجه به مدیریت منابع آب دامداری‌های در زمان خشکسالی

دکتراصغرزاده با بیان اینکه مدیریت منابع آب مورد استفاده در دامداری‌های در زمان خشکسالی مهم است، تاکید کرد: بهداشتی بودن آب از حیث عدم وجود بار میکروبی و همچنین سختی آب و جلوگیری از آلودگی منابع آب در زمان خشکسالی در دامداری‌ها ضروری است.معاون سلامت دامپزشکی خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: اتخاذ تصمیمات سریع شامل؛ حمایت دستگاه‌های متولی در خصوص پشتیبانی از سرمایه دامی، رعایت تراکم مجاز دام در مراتع، رعایت مسایل بهداشتی در مناطق بسته و اتخاذ تدابیر لازم تغذیه‌ای به خصوص در فصول پائیز و زمستان توسط دامداران و نهادهای حمایتی در کاهش اثرات سوء خشکسالی است.

راه‌های مقابله با اثرات سوء خشکسالی بر جمعیت دامی استان

اصغرزاده گفت: تهیه انواع نهاده‌های دامی از قبیل؛ واکسن‌های دامی، داروهای آنتی بیوتیکی و تقویتی، شربت و قرص ضد انگل، سموم دامی، مواد ضدعفونی کننده، مکمل‌های درمانی دامی و مراقبت‌های فعال و غیرفعال در راستای جلوگیری از کاهش سیستم دفاعی در مقابل بروز بیماریهای میکروبی و متابولیک را از راه‌های مقابله با اثرات خشکسالی است.وی افزود: در راستای مقابله با اثرات خشکسالی، نمونه‌گیری و آزمایش نمونه‌ها برای شناسائی و بررسی وضعیت بیماری‌ها در جمعیت دامی و اندازه‌گیری تیتر ایمنی جمعیت دامی صورت گرفت.دکتراصغرزاده، تهیه تجهیزات فنی مورد نیاز از قبیل؛ لوازم و تجهیزات آزمایشگاهی، انواع سرنگ‌های اتوماتیک، سمپاش و شعله افکن و واکسیناسیون دام‌ها علیه بیماری‌های واگیر و مشترک دامی ناشی از خشکسالی، توزیع مکمل‌های درمانی دامی، درمان دام‌های بیمار و سمپاشی بدن و جایگاه نگهداری دام‌ها علیه انگل‌های خارجی بدن دام و رعایت شرایط بهداشتی قرنطینه‌ای در خصوص حمل دام از دیگر راه‌های مقابله با اثرات خشکسالی برشمرد.باید گفت؛ اگر حمایت‌های اصولی از جمعیت دامی منطقه در برابر عوارض سوء خشکسالی صورت نگیرد، بدون شک شاهد تاثیرات شدیدتر و نگران کننده‌تری خواهیم بود.