کارآفرینان و کسبوکارهای اینترنتی خود را به سختی میان مردم جا انداختند و برای کشور و خانواده ارزش اقتصادی ساختند، آن هم در شرایطهای تحریمی و تورمی. اما حالا با بیش از ۲۱ روز قطعی اینترنت به کسبوکارشان لطمه عمیقی وارد شده است.
اقتصاد دیجیتال ایران، بهویژه مشاغل حوزه غذا و کشاورزی، در پی قطعیهای مداوم اینترنت متحمل خسارات گستردهای شده است. این وضعیت، آنچنان که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، ستار هاشمی، هشدار داده، روزانه ۵ هزار میلیارد تومان زیان اقتصادی به کشور تحمیل میکند و زنگ خطری جدی برای پایداری کسبوکارهای نوین محسوب میشود.
در سایهی تحریمها، فشارهای ملی و بینالمللی، و وضعیت اقتصادی سخت، کشور ما همواره تلاش کرده است که اقتصاد خود را نگه دارد و راهی برای عبور از بحران بیابد. در همین مسیر، کسبوکارهای اینترنتی که در بستر شبکههای اجتماعی از جمله اینستاگرام و تلگرام فعالیت میکردند، آغاز به کار کردند. در اوایل دهه نود، کسبوکار اینترنتی و خرید آنلاین برای عموم مردم مفهومی پیچیده و غریبه بود؛ اعتماد به این نوع خرید برای مردم دشوار بود و راز و رمز آن هنوز برای خیلیها ناشناخته بود. اما کارآفرینان و فعالان اقتصادی ناامید نشدند، خلاقانه ادامه دادند، اعتماد ساختند و مزیت اصلی یعنی عدم محدودیت زمانی و مکانی را در بازار معرفی کردند. در اواسط دهه نود، خرید اینترنتی جای خودش را در دل مردم باز کرد؛ تا جایی که در سال ۱۴۰۴، کمتر کسی پیدا میشود که یک خرید آنلاین انجام نداده باشد.
صاحبان کسبوکارهای اینترنتی از کسانی بودند که صنایع دستی جنوب استان سیستان و بلوچستان را به سراسر کشور، یا آن پیرمردی که محصولات باغش در روستایی از گلستان را میفروخت، یا زن سرپرست خانوادهای که کلمهای ترشی را ریز خرد میکرد و به مرکز تهران میرساند، همگی نقش مهمی در پایان دادن به زنگزدگی و لنگزدنهای اقتصادی داشتند که سالها بر سر زمین و اقتصاد کشور افتاده بود.
اما حالا، بیش از ۲۱ روز است که اینترنت بینالمللی قطع شده است و این کسبوکارها را در وضعیت بیسابقهای قرار داده است. این اتفاق، آیندهی آنان را در هالهای از ابهام فرو برده است. کسبوکارهایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم هزاران نفر را مشغول به کار کرده بودند، حالا دیگر هیچ فعالیتی ندارند و انگیزه ادامه کار را از دست دادهاند. به ویژه در حوزه کشاورزی و غذایی، آسیبها بیشتر است؛ زیرا محصولاتشان فاسد میشود و امکان سرویسدهی ندارند.
وزیر ارتباطات، ستار هاشمی، در جلسهای با معاون علمی، فرهنگی و دانشبنیان رئیسجمهور، برآورد کرد که خسارت روزانه به اقتصاد دیجیتال کشور حدود ۵۰۰ میلیارد تومان است؛ این مبلغ عمدتاً مربوط به اپراتورها و زیرساختهای شبکهای است. همچنین، خسارت روزانه به اقتصاد کلان حدود ۵ هزار میلیارد تومان برآورد میشود، که بر لایههای دوم و سوم اقتصاد دیجیتال نیز اثر دارد.
در پایان، باید گفت که اولین قربانی سیاستها، اقتصاد است؛ اقتصادی که با همهی فشارها و تحریمهای بینالمللی مقاوم مانده بود و حالا، همان قدرتی که تلاش میکرد شانههایش را نگه دارد، دیگر توانش را ندارد و پشت شده است. این وضعیت، نشان میدهد که آسیبپذیری اقتصاد کشور در این بحرانها چه قدر عمیق است و نیازمند توجه و اقدام فوری است.
