تدوین طرح «تولید قراردادی گوشت مرغ» توسط رییس سازمان دامپزشکی کشور
تدوین طرح «تولید قراردادی گوشت مرغ» توسط رییس سازمان دامپزشکی کشور

ارکان پیشنهادی تولید قراردادی گوشت مرغ شامل اتحادیه پرورش دهندگان مرغ گوشتی، شرکت پشتیبانی امور دام ، معاون توسعه صنایع تبدیلی و کسب و کارهای کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی و اتحادیه شرکت های تعاونی کشاورزی کارخانجات خوراک دام و طیور و آبزیان هستند که می توانند مدلی از فرآیند یک زنجیره را در قالب قرارداد چهار جانبه بوجود بیاورند.

ارکان پیشنهادی تولید قراردادی گوشت مرغ شامل اتحادیه پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی، شرکت پشتیبانی امور دام ، معاون توسعه صنایع تبدیلی و کسب‌وکارهای کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی و اتحادیه شرکت‌های تعاونی کشاورزی کارخانجات خوراک دام و طیور و آبزیان هستند که می‌توانند مدلی از فرآیند یک زنجیره را در قالب قرارداد چهارجانبه به وجود بیاورند.

به قلم: دکتر علی صفر ماکنعلی؛ رییس سازمان دامپزشکی کشور

جمهوری اسلامی ایران در رتبه‌بندی جهانی تولید گوشت مرغ و تخم‌مرغ جزو ده کشور برتر دنیا می‌باشد و این دو محصول پروتئینی نقش  بسیار مهمی در امنیت مواد غذایی کشور را بر عهده دارند که خود افتخار بزرگی برای نظام جمهوری اسلامی ایران می‌باشد، بیش از دو میلیون  تن تولید گوشت مرغ و بیش از یک‌میلیون تن تخم‌مرغ تولید سالانه در کشور را نبایستی امری ساده و سطحی انگاشت، گام‌های بلندی گذشتگان  ما برای رسیدن به این نقطه برداشته‌اند و همگی بایستی قدردان آن‌ها باشیم، اما این بدان معنی نیست که هیچ مشکلی وجود ندارد و همه‌چیز  سیستماتیک پیش می‌رود نواقصی وجود دارد که بایستی سامان‌دهی و سازمان‌دهی شوند در این نوشتار قصد بر آن است تا به راهکاری مهم و  راهگشای برای فرآیند محور کردن تولید گوشت مرغ بپردازیم.

نقش سازمان دامپزشکی کشور :  

کاملاً واضح و مبرهن است که، سازمان دامپزشکی کشور هیچ تکلیف قانونی برای تولیدات دامی زمین زی و آبزی به‌صورت مستقیم ندارد، در  رابطه با تکالیف و مسئولیت‌های سازمان دامپزشکی کشور می‌توان فهرست‌وار بیان کرد که سازمان دامپزشکی کشور مرجع ذیصلاح برای کنترل  بیماری‌ها، تضمین سالمت مواد غذایی و مرجع تنظیم مقررات بهداشتی برای دارو، واکسن، تشخیص و .. می‌باشد. در همه جای دنیا برنامه‌های  تولید الزاماً بایستی دارای برنامه بهداشت باشند و برنامه سیستماتیک بهداشتی خط قرمز هر نوع فعالیت تولیدی در برنامه‌های آن‌ها می‌باشد، هرچند این مهم در کشور به‌درستی مدنظر قرار نگرفته است، بنابراین بدون اجرای برنامه‌های بهداشت و سالمت محور سازمان دامپزشکی کشور  هر نوع برنامه تولید مرتبط با حیوانات زمین زی و آبزی محکوم به شکست و ورشکستگی می‌باشد . در صورتی که تولید، فرآیند محور و سیستماتیک  باشد، اجرای برنامه‌های بهداشتی را می‌توان حرفه‌ای طراحی و عملیاتی کرد و در غیر این صورت مدیریت بیماری‌ها و تضمین سالمت مواد  غذای حاصل از آن‌ها با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهد شد. لذا ضرورت دارد نسبت به فرآیند محور کردن تولید و بهداشت محصولات حیوانی  اقدام کرد . یکی از مهم‌ترین اقدامات برای برقراری انضباط در تولید گوشت مرغ در یک کشور، اجرای برنامه‌های تولید قراردادی می‌باشد.

 ساختار جمعیت طیور در کشور  

بر اساس اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌های سازمان دامپزشکی کشور، تعداد هیجده هزار و نهصد و هفتاد و هفت واحد مرغ گوشتی (نیمچه گوشتی)  مجاز با ظرفیت حدود یک میلیارد قطعه در سال که البته تعداد قابل توجهی واحد غیرمجاز نیز وجود دارد که در فرصتی مناسب به کمیت و چرایی  به وجود آمدن آن خواهم پرداخت . 

به اینفوگرافی مرغ گوشتی کشور توجه کنید

فرایند تولید گوشت مرغ بشرح زیر می باشد 

ساختار عمومی تولید گوشت مرغ در کشور در تصویر زیر توجه کنید  

آن چیزی که در کشور مدیریت تولید را با مشکل مواجه کرده، علیرغم وجود معدود اندک زنجیره‌ها، نبود سیستم یکپارچه در صنعت طیور  کشور می‌باشد به نمودار ساختار عمومی تولید گوشت مرغ در کشور توجه کنید

با این ساختار و با وجود واسطه‌های متعدد در این پدیده و با وجود شرایط به وجود آمده حاصل از تحریم‌های ظالمانه، فرآیند واردات نهاده، حمل،  توزیع و نهایتاً تولید گوشت مرغ با پیچیدگی‌های خاصی مواجه شده است لذا ضرورت دارد به‌عنوان یک راهبرد میان‌مدت موازی با سایر اقدامات،   اجرای سیستم تولید گوشت مرغ به روش قراردادی در کشور مورد بررسی و در صورت امکان بی‌درنگ عملیاتی کنیم .

تولید قراردادی گوشت مرغ در کشور چگونه می تواند شکل بگیرد

ارکان پیشنهادی تولید قراردادی گوشت مرغ  

– اتحادیه سراسری تعاونی های کشاورزی پرورش دهندگان مرغ گوشتی  

– شرکت پشتیبانی امور دام وزارت جهاد کشاورزی  

– معاون توسعه صنایع تبدیلی و کسب و کارهای کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی  

– اتحادیه شرکت های تعاونی کشاورزی کارخانجات خوراک دام و طیور و آبزیان 

ارکان می توانند مدلی از فرآیند یک زنجیره را در قالب قرارداد چهار جانبه بوجود بیاورند  

آن چه در یک زنجیره بایستی بوجود بیاید در نمودار زیر نشان داده می شود.

بسترهای الزم برای اجرای تولید قراردادی گوشت مرغ  

برای اجرای این طرح ویژگی های زیر الزم است : 

۱ -تمایل به کار در یک رویکرد یکپارچه برای تولید. 

۲ -توانایی مالی برای ایجاد ساختار مناسب پرورش مناسب با رعایت اصول GFP , GAHP 

۳ -اعتماد فیمابین به انجام مسئولیت های تولید قراردادی  

۴ -دارا بودن امادگی ذهنی مناسب )تمایل، دانش و آگاهی ( برای پذیرش تغییرات تکنولوژیکی مطابق استانداردهای روز و بهداشتی.  

مزایای اجرای طرح تولید قراردادی گوشت مرغ  

ادغام برخی فعالیت‌های تولیدی به صورت متمرکز با هماهنگی و مدیریت حرفه‌ای هر مرحله از تولید ، هزینه‌های محصول را کاهش  می‌دهد. 

– برنامه out all in all و تولید مرغهای با وزن یکنواخت‌تری را در حجم زیاد لازم برای رقابت موفقیت‌آمیز در بازار می‌دهد.  – تولیدکنندگان مرغ قراردادی تا حد قابل قبولی از نوسانات قیمت در بازارهای مرغداری مصون می‌مانند و ازآنجاکه صاحب  پرندگان نیستند ، سرمایه کمتری در معرض خطر قرار دارند.  

– به منظور حفظ رقابت‌پذیری و ارزش بلند مدت تأسیسات تولید ، در جریان ماندن با فناوری جدید الزامی است.

-به منظور حفظ رقابت‌پذیری و ارزش بلند مدت تأسیسات تولید ، در جریان ماندن با فناوری جدید الزامی است. توانایی مرغداران برای  به دست آوردن بودجه و سرمایه به مرور زمان ، موجب ثبات درآمد حاصل از قراردادها از مزایای این سیستم است.

روش اقدام در تولید گوشت مرغ قراردادی :  

با عقد قرارداد ، جوجه ، خوراک، دارو و مشاوران فنی برای نظارت بر تولید مزرعه فراهم می‌شود. بر اساس این سیستم ، شرکت پشتیبانی /  کارخانجات خوراک دام/ اتحادیه سراسری مرغ گوشتی مالک مرغ هاست و تولیدکنندگان گله های خود را تحت برنامه‌های مدیریتی بسیار خاص  آن‌ها پرورش می دهند. نمایندگان خریدار به طور معمول هفتگی و طبق برنامه روتین از مزارع، برای کمک به مدیریت بازدید می‌کنند. 

در این سیستم ، مجتمع )ارکان سیستم( مسئول کلیه امکانات پرورش ، پردازش نیروی کار و حقوق و فعالیت‌های بازاریابی برای موفقیت در تجارت  طیور است. پردازش و بازاریابی بسیار تخصصی است و برای موفقیت به تخصص و تجربه قابل توجهی نیاز دارد. برای کارایی موثر این سیستم ، مجتمع‌ها و تولیدکنندگان سهم قابل توجهی در روند کار دارند و به یکدیگر وابسته هستند. 

در سیستم قرارداد ، تولید کننده: زمین ، نیروی کار ، سالن و تجهیزات ، آب و برق و بستر را فراهم می‌کند. در ازای این ، تولیدکنندگان بر اساس  وزن مرغ زنده تولید شده ،پول دریافت می‌کنند. همچنین ، قراردادها معمولاً انگیزه‌های پاداش عملکرد برتر مرغ را فراهم می‌کنند. 

در این روش وزارت جهاد کشاورزی نقش نظارت بر عملکرد و روش کار ارکان و تولیدکنندگان را .دارد  

توجه ویژه سازمان دامپزشکی کشور به تولید قراردادی گوشت مرغ  سازمان دامپزشکی کشور نیز بر اساس رسالت و تکالیف قانونی خود، برنامه بهداشت طیور و سالمت مواد غذایی را در قالب قرار داد/ تفاهم‌نامه  با ارکان تولید قراردادی گوشت مرغ ، به‌صورت حرفه‌ای عملیاتی خواهد کرد . برای سه بیماری نیوکاسل، سالمونلوز و آنفلوانزای فوق حاد پرندگان  این سازمان امتیازهای ویژه ای برای کاهش هزینه تولید این نوع قراردادهای مدنظر خواهد داشت.

طرح مذکور را می توانید از اینجا دانلود کنید.