کبیری، رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی تاکید کرد:سال ۶۸ در کمیسیون کشاورزی آماری را بررسی کردیم و متوجه شدیم ؛ میزان سرمایه گذاری ما در مکانیزاسیون بالاتر از آسیا و بهرهبرداری در حد کشورهای آفریقایی است. احمد کبیری، رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی در گفت و گو با اگنا […]
کبیری، رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی تاکید کرد:سال ۶۸ در کمیسیون کشاورزی آماری را بررسی کردیم و متوجه شدیم ؛ میزان سرمایه گذاری ما در مکانیزاسیون بالاتر از آسیا و بهرهبرداری در حد کشورهای آفریقایی است.
احمد کبیری، رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی در گفت و گو با اگنا راهکار موفقیت در مرغداری را تشکیل زنجیره ها دانست و اظهار داشت: ما در حوزه مرغداری می توانیم با تشکیل زنجیرهها و جمع کردن امکانات موجود تولید ارزان تری داشته باشیم؛ از خدمات کارشناسی و دامپزشکی بهتری استفاده کنیم و اعمال استاندارها با تشکیل این زنجیره ها؛ با سهولت بیشتری صورت می گیرد و همه این عوامل در صورتی محقق می شود که این زنجیره ها درست عمل کنند.
راهکار موفقیت مرغداری؛ تشکیل زنجیره هاست
وی اظهار داشت: با توجه به مازاد تولید و مشکلات حوزه مرغداری؛ وزارت جهاد کشاورزی از سال گذشته اعطای مجوز و ایجاد ظرفیت جدید در حوزه مرغداری را ممنوع اعلام کرده است اما شاید راهکار مدیریت این بحران؛ توقف تولید و صدور پروانههای جدید نباشد بلکه باید سازو کاری ترتیب داد تا تولید از نظر کمی و کیفی و اقتصادی مطلوبتر شود. تاکنون ۲۲ مجوز زنجیره از سوی نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی صادر شده است که با تایید وزارت جهاد کشاورزی اعطا شده است.
کبیری ادامه داد: در حوزه تولیدات طیور ما مازاد تولید داریم ؛ اما راهش متوقف کردن تولید و صدور مجوزهای جدید نیست راهکارش ساماندهی تولید است و این که از نظر کمی و کیفی و اقتصادی مطلوب تر تولید کنیم. اکنون بنابر آمار ۵۰۰ هزار تن گوشت مرغ مازاد بر مصرف داخلی داریم اما فقط ۲۵ درصد آن صادر می شود. باید درست تولید کنیم تا بتوانیم بازار را مدیریت کنیم و قادر به رقابت باشیم.
وی اظهار داشت: تولیدات کشاورزی از جمله پروتین حیوانی مانند شیر اصلا قابلیت نگهداری ندارد و باید سریع به بازار مصرف بروند و از سویی دیگر شرکت پشتیبانی مرغ مازاد را ذخیره و جمع آوری می کند و در یک برهه ای که تولید هنوز ادامه دارد وارد بازار می کند و این توزیع بازار را متلاطم می کند.
ویژگی های اعطای مجوز برای زنجیره های مرغداری
کبیری درباره شرایط اعطای مجوز برای تشکیل زنجیره های مرغداری عنوان کرد: مقررات اجازه می دهد کسانی که دارای واحد های پرورش مرغ مادر، کارخانه خوراک دام ،طیور و آبزیان و کشتارگاه هستند؛ با هم همکاری کنند .هدف از ایجاد این زنجیره ها این است که از امکانات پراکنده موجود در حوزه مرغداری در جامعه استفاده شود و در عین حال؛ هزینه های تولید کاهش پیدا کند و اعمال استانداردهای موجود با سهولت بیشتری صورت بگیرد. با اعمال این استانداردها واحد های تولیدی امکان رقابت با تولید کنندگان سایر کشور ها را پیدا می کنند.
وی ادامه داد: در واقع سازمان نظام مهندسی کشاورزی شرایط اعطای مجوز برای زنجیره ها را بررسی می کند و در صورت ناقص بودن پرونده ؛ این مجوز صادر نمی شود.
رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی درباره صحت و سقم صدور پروانه های تشکیل زنجیره های مرغداری اظهار داشت: شرایط احراز اعطای مجوز در پرونده های تشکیل زنجیره را وزارت جهاد کشاورزی تعیین می کند اما سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی در این موارد حمل به صحت می کند یعنی با این تصور که آنچه در معاونت امور تولیدات دامی و اداره کل طیور انجام می شود؛ درست است؛ پروانه صادر می کند.
کبیری ادامه داد: در بررسی های پروانه ها باید این نکته را متذکر شد که برخی از زنجیره ها دارای پروانه های به روزی نیستند؛ که این موارد بررسی می شود اما برخی از زنجیره ها هم دارای پروانه های به روز و معتبری هستند اما احتمال بروز یکسری ناهماهنگی هایی هم هست که باید حل شود.
وی عنوان کرد: . به عنوان مثال وقتی شخصی می گوید تقاضایی در ظرفیت مشارکتی هزار تنی بسته شده است ممکن است در بررسی ها مشخص شود برخی پروانه ها به روز و فعال نیستند ؛در این زمان ما آن ها را متوقف می کنیم تا مسائل چک شود و موارد مشکل دار اصلاح شوند؛ اما برخی از این زنجیره ها دارای اعتبار و سابقه خوبی هستند به ویژه کسانی که در حوزه مرغ اجداد فعالیت می کنند؛ اما به هر حال؛ احتمال وقوع یکسری ناهماهنگی هایی هم هست که باید اصلاح شود.
واگذاری اختیارات به سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی خوب یا بد؟
رییس نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی درباره اعطای مجوز از طریق سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی گفت: بخشی از این اعطای مجوزها ازطریق قانون نظام جامع دامپروری به ما واگذار شده است و بخشی از این اختیارات تصدی هایی بوده است که از طریق تفاهم نامه ها به ما واگذار شده است مانند تفاهم نامه ای که این سازمان با وزارت جهاد کشاورزی؛در حوزه گیاه پزشکی امضا کرده است.
وی ادامه داد: اصل این موضوع که آیا این فرآیند خوب است یا خیر؟ به نظرم خوب است از این نظر که جدا از بحث های هزینه ای باعث می شود سازمان با بهره برداران ارتباط برقرار کند و این مزیت به غیر از بحث درآمدی است؛ زیرا این مبحث از نظر درآمد و هزینه شاید ابتدا خوب بود اما اکنون این چنین نیست و ما فقط مجری سیاست های وزارت جهاد کشاورزی هستیم و به عنوان مثال وقتی معاونت تولیدات امور دام فاصله تمدید پروانه را از دوسال به سه سال یا بیشتر افزایش می دهد بخشی از منابع درآمدی ما کمتر می شود.
نگاهی به فعالیت های کارخانجات خوراک دام طیور و آبزیان
کبیری درباره فعالیت کارخانجات خوراک دام طیور و آبزیان عنوان کرد: متاسفانه برنامه درستی در حوزه خوراک دام وطیور و آبزیان وجود ندارد و یکسری از سیاست های حمایتی که باید طی یک مقطع خاصی اعمال می شد؛ که متاسفانه در آن زمان امکان بروز پیدا نکرد و همین امر باعث شد عده ای از سرمایه گذران در انتخاب مسیر اشتباه کنند.
وی با بیان این که در سال ۷۶ که در معاونت امور دام جهاد سازندگی فعالیت داشتم، یکی از بحث های جدی مطرح شده در حوزه خوراک دام و طیور و آبزیان بود؛ همین بحث فعالیت کارخانجات بود؛ عنوان کرد: آن زمان کارخانجات فقط با ۲۰ تا ۲۵ درصد ظرفیت خود فعالیت می کردند و با آسیب شناسی به این نتیجه رسیدیم که علت اصلی این مشکل این است؛ که شرکت پشتیبانی امور دام خودش ارز می گرفت؛ انبارداری می کرد و از سویی دیگر اکثر مرغداران یک آسیباب و میکسر داشتند که که مواد اولیه را می گرفتند و بر اساس سلیقه خودشان غذای طیور رامخلوط و آماده می کردند.
رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی ادامه داد: این گروه از مرغداران توجهی به علمی بودن تغذیه طیور نداشتند و با این منطق که کیفیت غذای آماده مشخص نیست؛ حاضر به تهیه غذای آماده از کارخانجات نبودند اما با داشتن مواد اولیه مانند ذرت، کنجاله و سویا به راحتی می توانستند این مواد را خرید و فروش کنند.
وی ادامه داد: این گروه از مرغداران به علمی بودن تغذیه توجهی نداشتند و دلیل این گرایش به تهیه مواد اولیه این بود که این بهانه را داشتند که خوراک آماده کیفیتش مشخص نیست اما با داشتن مواد اولیه مانند ذرت، کنجاله و سویا می توانستد به راحتی این مواد را خرید و فروش کنند.
طرح آزاد سازی صنعت طیور در سال ۷۷ اقدامی برای فعالیت بهتر کارخانجات بود
کبیری با تاکید بر این که طرح آزاد سازی صنعت طیور در سال ۷۷ یک اقدام مناسب
برای رشد صنعت طیور در کشور بود، عنوان کرد: با طرح آزاد سازی صنعت طیور در سال ۷۷ قدم خوبی در این زمینه برداشتیم و استفاده از ارز دولتی برای واردات نهاده ها را ممنوع کردیم؛ آن زمان ارز دولتی ۱۱۷۰ تومان و ارز آزاد ۱۸۰۰ تومان بود هر چند آن زمان بسیاری از افراد به ما خرده گرفتند که صنعت طیور را با این کار نابود می کنید اما با این کار بسیاری از کارخانه ها فعال تر شدند و ظزفیت فعالیت کارخانه ها از ۲۵ درصد به ۳۵ تا ۴۰ درصد رسید .
کبیری تاکید کرد: ما در واقع با این کار نمی خواستیم کمک خاصی به کارخانجات بکنیم اما از خروجی این فعالیت و ممنوعیت؛ کارخانجات فعالتر شدند و راه تولید و رقابت به معنای واقعی باز شد. اکنون بخشی از صنعت خوراک دام و طیور و آبزیان ما یادگار دوره نهاده های ارزان قیمت است اما بعد از آن اگر کسی باز هم وارد جرگه ایجاد کارخانه خوراک دام و طیور و آبزیان شده است به طور حتم ؛ تحلیل هزینه و فایده کرده است.
رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی عنوان کرد: اما در آن زمان هرکس کار خودش را می کرد کارخانه خوراک دام گرفتاری خودش را داشت بازار مصرف وضغیت خودش را داشت و بخش دولتی و مرغداران هم مشغول حل و فصل گرفتاری های خودشان بودند.
کبیری تاکید کرد: قطعا اگر بخواهیم تولید اقتصادی و با کیفیتی داشته باشیم؛ بخش عمده ای از آن تامین خوراک مناسب است و دیگر نمی توان مانند ۳۰ سال پیش محصول میکس شده ای را تهیه کرد و بدون این که بدانیم؛ کیفیت، نحوه ماندگاری و میزان ضایعاتش چگونه است؛ از آن استفاده کرد و به هیمن خاطر اگر به حوزه تولید خوراک بر اساس علمی توجه بیشتری کنیم؛ می توانیم به اقتصادی شدن تولید کمک کردیم .
وی اظهار داشت: در دولت نهم و دهم یک برگشت به عقب داشتیم اما اکنون واردات با ارز آزاد است و فضای بهتری برای رقابت ایجاد شده است و تاکید می کنم اگر تولید و تهیه خوراک دام و طیور را جدی بگیریم یک گام در پرورش جلوتر هستیم؛ در سیستم قبلی گاهی ضریب تبدیل های بالای ۳/. هم داشتیم اما اکنون با استفاده از ارز آزاد؛ ضریب تبدیل معنا پیدا کرده است و اکنون در دنیا سخن از ضریب تبدیل های ۷/۱ و ۸/۱ است.
الگوی کشت همان اقتصادی کردن تولید است
کبیری تاکید کرد: الگوی کشت یکی از مباحثی است که بعد از انقلاب مرتب مطرح می شود ؛ الگوی کشت یا همان اقتصادی کردن تولید یکی از مباحثی است که خوشبختانه شرایط طبیعی اکنون ما را به آن سمت سوق می دهد زیرا اکنون ما از مرحله کم آبی گذشتیم و به بی آبی رسیدیم.
وی با بیان این که اکنون ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار حلقه چاه غیر مجاز در کشور داریم، عنوان کرد: پرسش مهم این است که واقعا این چاه ها چطور حفر شدند؛ متاسفانه بخشی از این اتفاقات در دوره دولت نهم و دهم اتفاق افتاده است اما همه این مباحث مربوط به دولت نهم و دهم نیست زیرا از ابتدای انقلاب با شعار حمایت از کشاورزی تصور می کردیم ؛ هر کسی هر جایی؛ چاهی حفر کند بلامانع است؛ حتی اگر زمین های منابع ملی تخریب شوند.
وی ادامه د اد: به دلیل همین؛ نگاه غیر علمی بارها با هدر رفت منابع رو به رو بودیم و به دلیل مصرف بی رویه کودها ، سموم شیمیایی و غیر مجاز امروز خاک ها در حال از بین رفتن و فرسایش شدید هستند.
وی اظهار داشت: به نظر می آید در شرایط جدید؛ بهره برداران و دولت متوجه این قضیه شدند و به لزوم توجه به الگوی کشت رسیدند؛ به عنوان مثال اکنون دولت تدابیری اتخاذ کرده است مانند این که در استان های غیر شمالی دولت از کشت برنج حمایت نمی کند یا در کشت صیفی و سبزی جات دولت تلاش می کند آن ها را به سمت کشت گلخانه ای هدایت کند.
سامایه گذاری در مکانیزاسیون بالاتر از آسیا؛ بهره برداری در حد کشورهای آفریقایی
کبیری با بیان این که دولت در سه سال گذشته ؛ دو هزار میلیارد تومان تسهیلات برای توسعه مکانیزاسیون اختصاص داده است؛ عنوان کرد: در عرصه مکانیزاسیون فعالیت های زیادی انجام شده است. به عنوان مثال؛ سال ۱۳۶۸ در کمسیسیون کشاورزی آماری را بررسی کردیم و متوجه شدیم میزان سرمایه گذاری ما در حوزه مکانیزاسیون از آسیا هم بالاتر است اما بهره وری ما در حد کشورهای افریقایی است.
وی ادامه داد:مکانیزاسیون در دنیا نورم هایی دارد و مهمترین شاخصش این است که میزان اسب بخار در هکتار نشان دهنده میزان مکانیزاسیون مناسب است و تحقیقات ما نشان داد؛ میزان مکانیزاسیون ما به ازای اسب بخار در هکتار ۴/۱ است اما میزان کارایی و عملکرد در این حوزه زیر ۰/۹ بود و سایر سرمایه گذاری ها در این حوزه ؛ بی هدف انجام شده بود.
وی عنوان کرد: نباید تصور شود که هر کشاورز باید صاحب یک تراکتور باشد تا مکانیزاسیون توسعه پیدا کند زیرا کشاورز یا مدت کمی از این تراکتور استفاده می کند یا از درصد کمی ازعمر مفید تراکتور را استفاده می کند یا تراکتور در گوشه خانه کشاورز بیکار می ماند و گزینه دیگر این است در مصارف دیگر از آن استفاده می شود.
ساماندهی شرکت های خدمات مکانیزاسیون بهترین راه توسعه مکانیزاسیون در کشور
کبیری با بیان این که بهترین راهکار برای توسعه مکانیزاسیون ساماندهی شرکت های خدمات مکانیزاسیون است، عنوان کرد: اگر بتوانیم شرکت های خدمات مکانیزاسیون را سامان دهی کنیم و امکاناتی در اختیارشان بگذاریم تا بتواند به کشاورزان در این حوزه خدمات بدهد.
وی در ادامه عنوان کرد: اگر برای یک شرکت خدمات مکانیزاسیون به عنوان مثال در یک حوزه ۵۰۰ تا دوهزار هکتاری ؛ امکانات و ماشین آلات لازم ازجمله؛ تراکتور، اسب بخار متوسط، تراکتور سنگین برای اراضی سخت و انواع کمباین های متناسب با تکنولوژی های روز دنیا قرار بگیرد تا برداشت ما با ضایعات مواجه نباشد؛ این شرکت ها می توانند با امکاناتی که دارند بهتر به کشاورزان خدمات بدهند و در هر هکتار با دریافت میزانی از دستمزد و وجه؛ ماشینی را در اختیار کشاورز قرار دهند و با این روش در مکانیزاسیون موفق تر عمل خواهیم کرد.
مصرف بهینه آب در حوزه اختیار ما نیست و فقط می توانیم همکاری کنیم
کبیری درباره مدیرت بهینه مصرف آب عنوان کرد: در این حوزه ما سیاست گذار نیستیم و قانون بخش عمده این حوزه را تعیین تکلیف می کند. به عنوان مثال؛ اگر به صورت زیر زمینی آب برداشت شود باید دید قانون چه برخوردی با متخافان می کند.
وی تاکید کرد: در سیستم های حمایت و پایش این سازمان می تواند با وزارتجهاد کشاورزی همکاری کند؛ اکنون ۱۲ هزار نفر عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی در رشته های مختلف آبیاری دهستند؛ که می توانند به عنوان نیروی متخصص با وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی همکاری داشته باشند و ما قول تامین نیروی متخصص را می دهیم اما معضل این حوزه متاسفانه کمبود آموزش است که وزارت نیرو وجهاد کشاورزی به این مقوله توجهی ندارد.
وی درباره استفاده از تکنولوژی های جدید بدون درنظر گرفتن بحث آموزشی برای بهره بردار گفت: سیستم نوین آبیاری برای بهره برداری که تا دیروز از روش های قدیمی استفاده می کرده است؛ یک امر ضروری است زیرا بهره بردار برای استفاده مناسب از تکنولوژی روز نیاز به آموزش نیاز دارد و تنها استفاده از روش های نوین برای پیشرفت کشاورزی مناسب نیست.
کبیری درباره طرح هایی مانند احیای اراضی کشاورزی عنوان کرد: اکنون در ایلام و خوزستان بزرگترین طرح احیای اراضی کشاورزی پیگیری می شود. در این طرح با اعتبار بیش از ۵/۲میلیارد دلار قرار است ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی این دو استان احیا شوند. این طرح در حوزه کشاورزی نظریه درستی است اما بعد از احیا باید دید چه کاری می توان کرد یا این احیا پا برجا بماند؟ آیا بهره بردار می تواند از سیستم های جدید کشاورزی استفاده کند یا بر اساس همان روش سنتی باز هم روی زمین های احیا شده فعالیت می کند؟
رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی عنوان کرد: اکنون تعداد زیادی نیروی متخصص غیر دولتی و تحصیل کرده در این سازمان داریم که آماده به کار هستند و در بخش هزینه نیاز نیست دولت؛ سرمایه گذاری مجددی انجام دهد؛ کافی است دولت بخشی ازهزینه هایی را که در بخش سخت افزاری اختصاص می دهد؛ در زمنیه به کار گیری نیروی انسانی و آموزش آن ها صرف کند.
کشت گلخانه ای نیاز به مطالعه و توپوگرافی دقیق دارد
وی با بیان این که در کشت گلخانه ای مطالعه و توپرگرافی علمی انجام نشده است؛ عنوان کرد: در دولت یازدهم به کشت گلخانه ای توجه زیادی شده است و این سازمان در حوزه کشت گلخانه ای؛ نقشه راهی را به وزارت جهاد کشاورزی ارایه کرداما اما هیچ بازخورد مثبت و منفی را این طرح به همراه نداشت.
کبیری ادامه داد: در این طرح پیشنهاد کردیم به کمک برخی شرکت های صاحب نظر اروپایی کل کشور را مطالعه کنیم و بگویییم در این مناطق کشت های گلخانه ای خوب است، مناطقی دیگر را به اختیار سرمایه گذار بگذاریم و بگوییم در مطالعات ثابت شده است ممکن است این مناطق سوددهی زیادی نداشته باشند اما زیان ده هم نباشند و در مناطقی هم بر اساس مطالعه؛ کشت گلخانه ای ممنوع باشد.
رییس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی اظهار داشت: در حوزه احداث کشت گلخانه ای باید به وجود خطوط زیربنایی توجه شود و در مناطقی که هنوز خطوط زیر بنایی مانند گاز وجود ندارد و مشکلات حمل و نقل برای تامین گرمایش وجود دارد اداره گلخانه با مشکل رو به رو می شود.
وی درباره صدور پروانه برای گلخانهها عنوان کرد: با تقاضای متقاضی؛ در چارچوب وزارت جهاد کشاورزی و بر اساس تسهیلات بانکی ؛ زمینی معرفی می شود و این سازمان؛ زمین را چک می کند و فقط برخورد شکلی با ایجاد گلخانه صورت می گیرد.
وجود ۹ هزار هکتار گلخانه در کشوربه معنای عام و کمتر از دو هزار هکتار گلخانه به معنای واقعی
وی ادامه داد: در این بررسی فاصله زمین با واحد تولیدی چک می شود و این سازمان درباره موقعیت قرار گرفتن زمین اظهار نظر می کند اما به عنوان مثال درباره شرایط اّب و هوایی اظهار نظر نمی کند؛اکنون حدودا ۹ هزار هکتار گلخانه در کشور وجود دارد در حالی که آمار گلخانه ها به معنای واقعی و به روز کمتر از دو هزار هکتار هستند.
کبیری تاکید کرد: گلخانه ها یک سازه ساده با روکش پلاستیکی نیست ؛ بلکه گلخانه باید از نظر محل قرار گرفتن در یک منطقه ؛ جهت باد مورد بررسی قرار بگیرد و از نظر کشت باید بررسی شود که کشت در خاک صورت می گیرد یا کشت به صورت هیدروپونیک ( کشت گیاه بدون خاک) انجام می شود. امروزگلخانه های دنیا محیطهای هستند که همه فاکتورهای کشت در اختیار مدیر گلخانه است.
