تحقیق، آموزش و ترویج؛ نقطه ضعف یا قوت وزارت جهاد کشاورزی در دولت دوازدهم مولود غلامی «مروجان کشاورزی، امید آینده بخش کشاورزی و اسباب تحقق برنامه های این بخش هستند.» این مهم ترین گزیده سخنان محمود حجتی، وزیر جهاد کشاورزی در نخستین همایش ملی مراکز جهاد کشاورزی دهستانها بود که در میان مروجان بخش کشاورزی […]
تحقیق، آموزش و ترویج؛ نقطه ضعف یا قوت وزارت جهاد کشاورزی در دولت دوازدهم
مولود غلامی
«مروجان کشاورزی، امید آینده بخش کشاورزی و اسباب تحقق برنامه های این بخش هستند.» این مهم ترین گزیده سخنان محمود حجتی، وزیر جهاد کشاورزی در نخستین همایش ملی مراکز جهاد کشاورزی دهستانها بود که در میان مروجان بخش کشاورزی بیان کرد. این در حالی است که بخش تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در سال ها و دهه های اخیر همواره زیر تیغ انتقادهای فعالان، متخصصان و کشاورزان و بهره برداران قرار دارد.
کارشناسان و کشاورزان معتقدند پژوهشگران سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پشت درهای بسته آزمایشگاه ها، به تحقیق و آزمایش مشغولند و یافته های آنان بجر موارد اندک، راهی به مزارع و روستاها نمی یابند و نتایج پژوهش ها و تحقیقات شان سال ها در بایگانی این سازمان خاک می خورد. همچنین مروجان این سازمان راه مزارع و کشتزارها را نمی دانند و به پشت میزنشینی عادت کرده اند.
در سوی دیگر اما؛ مسئولان سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، با ارایه عملکرد روزانه ۲۰ مورد تحقیق، از دولت گلایه دارند و خواستار تخصیص اعتبار متناسب با عملکرد این سازمان و اختصاص هزینه های پژوهش و تحقیقات اعضای هیات علمی دانشگاه ها به صورت جداگانه هستند. البته با این آمار و ارقام در بدترین شرایط، بخش کشاورزی ما باید سالانه دست کم حدود ۶ هزار پژوهش و تحقیق آماده برای اجرا در مزارع داشته باشد و با این عملکرد پژوهشی در میان کشورهای صنعتی و پیشرفته کشاورزی قرار داشته باشیم اما وضعیت و شرایط کشاورزی کشور با همه تلاش ها و عملکرد مناسبی که وزارت جهاد کشاورزی در دولت یازدهم انجام داده، جای کار و پیشرفت بسیار دارد. هر چند عملکرد این وزارتخانه بالاتر و بهتر از سایر وزارتخانه ها و بخش های دولتی است اما به گفته حجتی، توان و ظرفیت بخش کشاورزی بسیار بالاتر و بیشتر از این میزان است و حتی می تواند تحول اقتصادی کشور را رقم بزند. در این مسیر، تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی می تواند نقش بسزایی ایفا کند؛ اگر یافته های محققان و پژوهشگران این سازمان بزرگ، قابلیت اجرا در مزارع داشته باشند و مروجان کشاورزی نیز مانند جهادگران دهه ۶۰ از پشت میزهای شان برخیزند و نتایج پژهشگران را به کشاورزان انتقال دهند.
در ۳ سال اخیر که وزارت جهاد کشاورزی دستاوردهای مطلوبی کسب و برای اقتصاد ملی نقش مثبتی ایفا کرده است، برخی معاونت های این وزارتخانه در کسب این نتایج مطلوب سهم عمده ای داشته اند. برای نمونه، نقش معاونت زراعت در خودکفایی گندم-که البته جای بحث هم دارد- ، افزایش تولید دانه روغنی، افزایش بهره وری آب در برخی محصولات زراعی مانند چغندرقند و غیره، قابل ذکر و دفاع است اما کشاورزی ما همچنان در تولید بذرهای مناسب با اقلیم های متفاوت و افزایش عملکرد محصولات، بهره وری آب و غیره با مشکلاتی روبروست و در این زمینه نوک پیکان انتقادها بر سینه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی نشانه می رود.
بر اساس تعریف وظایف قانونی، وظیفه اصلی این سازمان انجام پژوهشها و تحقیقات کشاورزی برای بهبود وضعیت بخش و به روزرسانی دانش کشاورزان است. همچنین مروجان این سازمان وظیفه دارند نتایج به دست آمده محققان و پژوهشگران را به مزارع برده و به کشاورزان آموزش دهند و دانش روز کشاورزی را در میان بهره برداران ترویج کنند. به این ترتیب مروجان، حلقه اتصالی میان مراکز علمی و دانشگاهی و مزارع کشاورزان به شمار می ورند در حالی که کمتر کشاورزی حضور مروجان کشاورزی را در مزرعه خود دیده است.
کوتاه سخن اینکه، بخش تحقیقات و ترویج، یکی از نقاط ضعف و البته در صورت درایت، نقطه قوت وزارت جهاد کشاورزی، در دولت دوازهم است که جای کار بسیار دارد و دولتمردان و مسئولان می توانند از آن به عنوان گلوگاه اصلی رشد اقتصاد کشاورزی و اقتصاد ملی، استفاده کنند. چنانچه از سخنان وزیر جهاد کشاورزی نیز می توان چنین استنباط کرد که وی در صورت نشستن دوباره بر مسند این وزارتخانه برنامه هایی در زمینه تحقیق، آموزش و ترویج دارد و مروجان را اسباب تحقق این اهداف می داند.
