یادداشت؛ فرصتی که تلف میشود برای هیچ تاریخ همیشه نشانداده ملتهای تحتفشار تغییر شرایط زندگی، تغییر رفتار و تغییر نیاز میدهند.براساس همین مشق تاریخی و نیازسنجی منافع ملی، امروز در کشور نیاز یافتن مسیری برای رسیدن به اقتصاد بدون نفت کاملاً احساس میشود. در همان ابتدای ورود به مسیر اقتصاد بدون نفت که طبق آمارهای […]
یادداشت؛
فرصتی که تلف میشود برای هیچ
تاریخ همیشه نشانداده ملتهای تحتفشار تغییر شرایط زندگی، تغییر رفتار و تغییر نیاز میدهند.براساس همین مشق تاریخی و نیازسنجی منافع ملی، امروز در کشور نیاز یافتن مسیری برای رسیدن به اقتصاد بدون نفت کاملاً احساس میشود.
در همان ابتدای ورود به مسیر اقتصاد بدون نفت که طبق آمارهای رسمی مشاهده میشود، بخش کشاورزی بهتنهایی باعث رشد مثبت در تولید ناخالص کشور شده است. این مهم از آنجایی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در مراسم معارفه دکتر کاظم خاوازی، وزیر جهاد کشاورزی، نماینده ولیفقیه در وزارت جهاد کشاورزی و معاون اول رئیسجمهور بر ضعف اطلاعرسانی عملیات اجرایی این دستاورد مهم و همت به اصلاح آن، تأکید و بر تغییر و اصلاح فرآیند اطلاعرسانی فعلی اصرار داشتند.
البته تأیید مهندس محمود حجتی، وزیر جهاد کشاورزی سابق، هم مزید بر تمرکز و حرکت در بهبود این مسیر شد. این بدان معناست که عدمبهرهگیری هدفمند و صحیح از رسانه باعث شده است تا جامعه از دستاوردهای مثبت نظام جمهوری اسلامی و وزارت جهاد کشاورزی در حوزه امنیت غذایی مطلع نشوند و از دیگر سو پرداخت به این مهم در رسانه میتوانست فرصتی باشد تا تکتک دستاوردها، بهعنوان الگو در جوامع سازمانی و تخصصی مطرح و استفاده شود. بهنظر میرسد برای رفع این نقیصه میباید با نگاهی مسألهمحور علل ساختاری را جویا شد.
وقتی تاریخ رسانهای کشور را از ابتدا تا بهامروز بررسی میکنیم، فقدان جدی پرداخت و تحلیل موضوعات کشاورزی کاملاً در لابهلای دیگر موضوعات منعکسشده، در رسانهها آشکار است و تقریباً ۱۰۰درصد آنها در تمام طول عمر تولید محتوای خود صفحه و حتی ستون ثابت و مستمر کشاورزی نداشته و ندارند.
آسیبشناسی کلان مسأله، دو سوال مهم را پدیدار میسازد؛ اول، سهم دولت در ایجاد این وضعیت؟ دوم، سهم فعالان رسانهها در ایجاد این وضعیت؟همانطور که گفته شد بررسی تاریخی بهرهگیری از فضای رسانهای برای پیگیری و رسیدن به مطالبات بخش کشاورزی نشان از آن دارد که دولتها و وزارتخانههای وقت بخش کشاورزی هیچکدام به ضرورت بهرهگیری مناسب از آن پینبردهاند و واضح است وقتی لیگ یا بستری تخصصی برای پرورش فوتبالیست، والیبالیست و… نباشد، پس قطعاً آن ورزش یا پیشرفت نمیکند یا ضعیف و بیمایه شکل میگیرد.شکلگیری تحریریه تولید محتوای رسانهای، برای حوزه کشاورزی هم از این قائده مستثنی نیست.
وضعیت فعلی تولید محتوای کشاورزی در مطبوعات کشور نشان میدهد که هیچ برنامه و بستری توسط برنامهریزان دولت برای این مهم تدوین و ایجاد نشده است.بررسی علل مختلف نشان داد، مهمترین علت عقبافتادگی این مهم عدمتمرکز دولتها در جهتدهی و سیاستگذاری مناسب برای تبیین اهمیت فرهنگسازی، جهت تحلیل و پرداخت به موضوعات و مطالبات تخصصی بخش کشاورزی، بهعنوان زیرساخت توسعهای پایدار، امنیتغذایی و پیشگیری از درمان هر کشور در رسانه است؛ بهعنوان مثال این عدمتمرکز باعثشده تا مطالبات جامعه روستایی در جوامع تصمیمگیر و تصمیمساز پیگیری نشود و امروز بهصورت ناگهانی شاهد عواقب متعلقه، ازجمله مهمترین آن معضل مهاجرت جوامع روستایی و درپی آن حاشیهنشینی در کنار شهرهای بزرگ و آسیبهای ناشی از آن باشیم.
این درحالی است که اگر موضوع تخریب منابعطبیعی را هم در کنار مشکلات ناشی از عدمشناخت دولتها از ارزش محصولات فرهنگی رسانهای کشاورزی کشور قرار دهیم، نقش و اهمیت وزارت جهاد کشاورزی بهعنوان نماینده دولت برای شناخت، ایجاد و تثبیت زنجیره ارزش محصولات فرهنگی رسانهای کشاورزی ایران دوچندان میشود؛ چراکه با توجه به جمعیت حداقلی تولید محتوای رسانهای بخش کشاورزی، ایجاد این زنجیره ارزش میتواند باعث انسجام و بهرهوری مناسب و موثر از پتانسیلهای بالقوه و تربیت نسل آینده و متخصص برای این جامعه شود. همچنین این زنجیره میتواند بهعنوان رسانه متفکر بخش کشاورزی، مستمر، پیامرسان و مطالبهگر نیازهای کشاورزی کشور در مسیر امنیت غذایی، توسعه و تثبیت بازارهای صادراتی ارزآور باشد.
مثالی دیگر، همانطور که آمارها نشان میدهد، پس از انقلاب اسلامی اولویت بخش کشاورزی حرکت در مسیر رونق و جهش تولید بود و امروز که جهش تولید شعار سال است بخش کشاورزی درجهت تحقق آن نسبت به دیگر بخشها و صنایع کشور فرصتی استثنایی دارد و میتواند بهجای اجرای برنامههای افزایش تولید، تمرکز برنامههای تولید خود را مبتنیبر بازار صادرات محصولات کشاورزی و تقاضای آن ساماندهی و متمرکز کند. اما بهرهگیری کشاورزی از این فرصت مهم نیاز به بازگشت قانون انتزاع، ضوابط اجرایی، اطلاعات بازارهای داخلی و بینالمللی مربوط به آن دارد.
حال اگر امروز بازگشت قانون انتزاع را بهعنوان مطالبه اول بخش کشاورزی بدانیم و این موضوع براساس سیستم اطلاعرسانی متمرکز و سوژه محور ذیل فضای شفاف زنجیره محصولات فرهنگی رسانهای بخش پیگیری شود، میتوان بهحصول نتیجه براساس قانون و منافع ملی امیدور باشیم؛ کما اینکه شاهدیم که تاکنون انواع پیگیریها برلزوم بازگشت قانون انتزاع بدون فضای رسانهای مطالبه گر تخصصی هنوز موفق به بازگشت و اجرای صحیح قانون نشده است.
طبیعی است حوزهای که دولتها نتوانستهاند در ایجاد قوانین، برنامه و نظارت بر آن موفق عمل کنند، صنف شکلگرفته آن حوزه هم در بستر مناسبی تشکیل نمیشود و اگر بخواهیم منصفانهتر قضاوت کنیم، فعالان رسانههای تخصصی بخش کشاورزی اهم از مدیران و تحریریه آن، مانند خود بخش، مظلومانه ۴۰سال تاریخ کشاورزی جمهوری اسلامی ایران را همراه با دستاوردهایش، با منابع و برنامهای شخصی خود عاشقانه مکتوب کرده و بستر، فرصت و تریبونی برای بخش کشاورزی جهت پیگیری مطالبات خود در مسیر امنیت غذایی کشور ایجاد کردند.
این فرصت همان سهم فعالان حوزه رسانههای بخش کشاورزی است که آن را ادا کردهاند. اینکه شاهدیم علیرغم تمامی این فرصتها در روزهای تقدیر از خبرنگار سرویس کشاورزی، تعدادی از فعالان رسانه خوشحال نیستند، حسرتی است برای اوقاتی که میتواند برای اهدافی بزرگتر صرف شود؛ اما در فضای گلایه تلف میشود، برای هیچ.
نویسنده : بابک کلانی (مدیر مسئول)
